Qazaqstan qarjygerleri qaýymdastyǵy taldaý ortalyǵynyń otandyq baǵaly qaǵazdar naryǵynyń 2024 jylǵy toǵyz aiyna jasaǵan sholýy jariialandy. Sonymen baǵaly qaǵazdar naryǵyndaǵy biyl kózge erekshe túsken qubylystar men qor birjasyndaǵy basty oqiǵalar týraly Dalanews.kz saitynan oqyp-bile otyryńyzdar.
Atalǵan kezeńdegi basty tendentsiialar:
- Qatań aqsha-nesie saiasatyna qaramastan, qańtar-qyrkúiek ailarynyń qorytyndysy boiynsha KASE indeksi 23,5%-ǵa, al AIXQI indeksi 12,4%-ǵa ósti.
- Jergilikti indeksterdiń ósimi atalǵan kezeńdegi teńge jinaǵy sipatyndaǵy depozitterdiń tabysynan sál-pál joǵary boldy: depozitterdiń jyldyq tabysy 13-16% aralyǵynda bolsa, al obligatsiialar boiynsha bul kórsetkish 12-20% aralyǵyn qamtydy.
- Aktsiialar baǵasy korporativtik tabystar men dividendtik tólemderdiń artýy, jariialanǵan korporativtik jáne reitingtik oń boljamdar, sondai-aq ekonomikadaǵy turaqty jaǵdai jáne aqsha massasynyń 16,4%-ǵa ósimi aiasynda kóterile tústi.
- Sala boiynsha qarastyrsaq, eń úlken ósimdi bank sektory men finteh indýstriiasy, telekommýnikatsiia jáne munai-gaz salalary kórsetti.
- Indekstelgen aktsiialar (KASE + AIX) saýda-sattyǵynyń jalpy kólemi 143,2 mlrd teńgeni qurady, onyń 60%-dan astamy úsh quralǵa tiesili: Air Astana aktsiialary (saýda-sattyq kóleminiń 23%-y), Halyq Banki (15%) jáne Qazatomónerkásip (11%).
- Eseptilik kezeńinde jańadan ashylǵan investitsiialyq shottar sany taǵy da artyp, investorlar jalpy sany 891 myń jańa shot ashty, al jekelegen investorlardyń ekinshi naryqtaǵy úlesi jyl basynda 43%-da qurasa, qyrkúiekte 62%-ǵa deiin jetti.
- Indeksterdiń oń dinamikasy men kógildir fishkalardyń artýy aiasynda qor naryǵynyń kapitalizatsiiasy 31,5 trln teńgege (+17,8%) jetti, bul JIÓ-niń 23,5%-yn quraidy; al investitsiialyq portfelder basqarýyndaǵy aktivter kólemi 1,6 trln teńgege (+60,1%) deiin artty, bul - JIÓ-niń 1,1%-yna teń keletin kórsetkish.
- Eseptilik kezeńde kiristilik qisyǵy aitarlyqtai ózgerdi (kiris qisyǵy - úsh aidan 30 jylǵa deiin ártúrli óteý merzimderi boiynsha obligatsiialar boiynsha kiristilikti kórsetetin grafikalyq illiýstratsiialar), bul Ulttyq banktiń nottar shyǵarylymynyń kúrt qysqartýymen (aiyna 1 retke deiin), Qarjy ministrliginiń emissiialyq belsendiliginiń artýymen (5,4 trln teńge vs 4,9 trln teńge 2023 jyldyń 9 aiynda), sondai-aq bazalyq mólsherlemeniń (tórt ret tómendetildi ) tómendeýimen bailanysty.
- Sonymen qatar, memlekettik baǵaly qaǵazdar boiynsha joǵary stavkalar rezident emesterdiń qarajattarynyń rekordtyq aǵynyn yntalandyrdy: olardyń investitsiialary 127%-ǵa, iaǵni 455 mlrd teńgeden 967 mlrd teńgege deiin ósti. Bul olardyń úlesiniń 2,2%-dan 4,0%-ǵa deiin, demek eki esege óskenin baiqatady.
- Rezident emesterdiń qarajat aǵyny táýekelge qarsy joǵary kiristilik normasyna berilgen baǵany kórsetedi, bul ulttyq valiýtaǵa qysymdy tómendetip, syiaqy mólsherlemesin tómendetý tsiklyna qaita oralýdy meńzeitin faktorlardyń biri bolýy múmkin.
- Qarjylyq jaǵdailardyń salystyrmaly túrde qatań bolýyna qaramastan, birjaǵa ornalastyrylǵan korporativtik obligatsiialardyń kólemi úsh esege jýyq artty: 1,3 trln teńgeden 3,1 trln teńgege deiin. Bul kvazimemlekettik sektor ókilderiniń belsendiligi aiasynda oryn aldy: Báiterek Ulttyq Holdingi – 440 mlrd teńge, Qazaqstan turaqtylyq qory – 247 mlrd teńge, Ónerkásiptik damý qory – 240 mlrd teńge, Qazaqstan damý banki – 72 mlrd teńge, jekelegen ekinshi deńgeidegi bankter: Bereke Bank – 401 mlrd teńge, Halyk Bank – 39 mlrd teńge, RBK – 33 mlrd teńge, Home Credit – 31 mlrd teńge jáne MQU-lar.
Elimizdiń qor naryǵy sońǵy bes jyldyń ishinde tórt jyl qatarynan eki tańbaly ósimdi kórsetip keledi. Bul, negizinen, kompaniialardyń qarjylyq nátijeleriniń joǵary bolýy men dividendtik tólemderdiń kóbeiýimen, investorlar bazasynyń keńeiýimen, aqsha massasynyń ósýimen, paiyzdyq mólsherlemelerdiń tómendeýimen jáne álemdik kapital naryqtaryndaǵy táýekelderge degen tábettiń artýymen bailanystyrylady.
"Aktsiia baǵalarynyń jyldamyraq ósýine bailanysty naryqtaǵy ortasha dividendtik tabystylyq 7,4%-dan 4,4%-ǵa deiin tómendedi. Degenmen, baǵanyń ósýi men dividendtik kiristilikti eskersek, jergilikti naryqtaǵy táýekel paidasynyń normasy áli de joǵary bolyp qala bermek. Al jyl sońyna deiin eki emitenttiń toqsandyq dividendter, sondai-aq taǵy eki emitenttiń qosymsha dividendter tóleýi kútilip otyr, bul ortasha dividendtik tabystylyqty arttyryp, naryqtaǵy jaǵymdy kóńil-kúidi qoldai túsedi", — deidi sarapshylar.
Naryqtaǵy ótimdilik aǵyny teńge túrindegi depozitter boiynsha syiaqy mólsherlemesiniń tómendeýine yqpal ete túsedi, sondai-aq tólengen dividendterdiń qaita investitsiialanýyna, turǵyn úi naryǵyndaǵy baǵa ósiminiń báseńdeýine, sondai-aq potentsialdy investorlar úshin qazirgi jeńildikterdiń saqtalýy men ádil salyq salymyn engizilýine serpin beredi.
"Ulttyq valiýtany qoldaýshy memlekettik baǵaly qaǵazdar naryǵyndaǵy rezident emesterdiń belsendiligi, qarasha aiyndaǵy toqsandyq salyq kezeńi jáne tutyný baǵalarynyń ailyq indeksin (qyrkúiek aiynda 0,4%) qajetti kórsetkishke (0,41%) qaitarý úshin, iaǵni jyldyq infliatsiianyń 5%-dyq maqsatty deńgeiinen asyrmas úshin Ulttyq banktiń bazalyq syiaqy mólsherlemesin tómendetý tsiklyn qaita jańǵyrtýyna múmkindik berýi yqtimal. Aita keteiik, bazalyq syiaqy mólsherlemesi boiynsha kelesi otyrys (29.11) toqsandyq fiskaldyq kezeń (25.11) aiaqtala salysymen birden ótkiziledi", — deidi QFQ sarapshylary.
