Halyqaralyq sarapshylardyń baǵalaýy boiynsha, azyq-túlik alaiaqtyǵynan bolatyn jahandyq shyǵyn jylyna 40–50 mlrd dollardy quraidy. Adal emes óndirýshilerdiń eń keń taralǵan tásili - qymbat ingredientterdi arzanyraq balamalarmen almastyrý.
«Mysaly, arzan balyq túrleri losos nemese týnets retinde satylýy múmkin, al sút ónimderi sý nemese ósimdik mailarymen suiyltylady. Sondai-aq tańbalaýmen manipýliatsiia jasaý da jii kezdesedi: quram týraly burmalanǵan málimetter nemese jalǵan sertifikattar kórsetiledi», - dep jazady Qazaq Expert Club-tyń azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi sarapshysy Laýra Aýteleeva óziniń Telegram-arnasynda.
Onyń aitýynsha, Qazaqstanda ónimniń qaýipsizdigin satý kezeńinde baqylaýdy Densaýlyq saqtaý ministrliginiń Sanitariialyq-epidemiologiialyq baqylaý komiteti júzege asyrady. Sáikes kelmeitin ónimderdiń (taýarlardyń) tizilimi bar.
«Azyq-túlik ónimderin zertteý nátijelerin taldaý derekterine sáikes, - deidi sarapshy, - 2025 jyldyń 10 aiynda zerttelgen 16 181 úlginiń 12,4%-y (1 942 synama) belgilengen talaptarǵa sáikes kelmegen.
Buzýshylyqtardyń negizgi bóligi tańbalaýǵa qatysty: barlyǵy 1 631 jaǵdai, bul anyqtalǵan barlyq sáikessizdikterdiń 90%-dan astamyn quraidy.
Jekelegen sanat - falsifikatsiia jaǵdailary: 130 synama (6,87%). Sáikessizdikter Almaty, Astana, Qaraǵandy, Pavlodar, Shymkent, Qyzylorda, Óskemen jáne basqa da qalalarda tirkelgen. Bul rette jariialanǵan derekter tek naqty partiialar men óndirilgen kúnderge qatysty ekenin eskergen jón - nátijelerdi túsindirý kezinde bul mańyzdy».
Eń jii kezdesetin falsifikatsiia túrleri mynalar: spredter men margarinderde trans-izomerlerdiń joǵary mólsheri, sút ónimderindegi mai qyshqyldarynyń quramynyń sáikes kelmeýi, sút maiyn ósimdik maiymen almastyrý, DNQ-taldaý boiynsha sáikessizdikter (mysaly, qoi etinde qus DNQ-synyń bolýy nemese quramynda bolýy tiis ónimderde siyr DNQ-synyń bolmaýy), baldy qoldan jasaý (sirop qosý nemese qyzdyrý arqyly), shai quramynda sintetikalyq boiaǵyshtardy qoldaný (mysaly, tartrazin E102 jáne «sary kún batýy» E110), biraq olar japsyrmada kórsetilmeidi.
«Qazaqstanda qoldanystaǵy baqylaý júiesi mańyzdy ról atqarady, alaida tekserýler kólemi shekteýli jáne barlyq buzýshylyqtardyń aldyn alýǵa tolyq múmkindik bermeidi. Táýekelderdi azaitý úshin: ónimdi ákelý, saqtaý jáne satý kezeńderinde baqylaýdy kúsheitý, ónimniń shyǵý tegin qadaǵalaý júielerin engizý, sondai-aq tutynýshylardyń taýarlardyń sapasy men quramy týraly habardarlyǵyn arttyrý qajet», - dep qorytyndylady Laýra Aýteleeva.
