Halyqaralyq sarapshylardyń baǵalaýy boıynsha, azyq-túlik alaıaqtyǵynan bolatyn jahandyq shyǵyn jylyna 40–50 mlrd dollardy quraıdy. Adal emes óndirýshilerdiń eń keń taralǵan tásili - qymbat ıngredıentterdi arzanyraq balamalarmen almastyrý.
«Mysaly, arzan balyq túrleri losos nemese týnes retinde satylýy múmkin, al sút ónimderi sý nemese ósimdik maılarymen suıyltylady. Sondaı-aq tańbalaýmen manıpýlásıa jasaý da jıi kezdesedi: quram týraly burmalanǵan málimetter nemese jalǵan sertıfıkattar kórsetiledi», - dep jazady Qazaq Expert Club-tyń azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi sarapshysy Laýra Aýteleeva óziniń Telegram-arnasynda.
Onyń aıtýynsha, Qazaqstanda ónimniń qaýipsizdigin satý kezeńinde baqylaýdy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Sanıtarıalyq-epıdemıologıalyq baqylaý komıteti júzege asyrady. Sáıkes kelmeıtin ónimderdiń (taýarlardyń) tizilimi bar.
«Azyq-túlik ónimderin zertteý nátıjelerin taldaý derekterine sáıkes, - deıdi sarapshy, - 2025 jyldyń 10 aıynda zerttelgen 16 181 úlginiń 12,4%-y (1 942 synama) belgilengen talaptarǵa sáıkes kelmegen.
Buzýshylyqtardyń negizgi bóligi tańbalaýǵa qatysty: barlyǵy 1 631 jaǵdaı, bul anyqtalǵan barlyq sáıkessizdikterdiń 90%-dan astamyn quraıdy.
Jekelegen sanat - falsıfıkasıa jaǵdaılary: 130 synama (6,87%). Sáıkessizdikter Almaty, Astana, Qaraǵandy, Pavlodar, Shymkent, Qyzylorda, Óskemen jáne basqa da qalalarda tirkelgen. Bul rette jarıalanǵan derekter tek naqty partıalar men óndirilgen kúnderge qatysty ekenin eskergen jón - nátıjelerdi túsindirý kezinde bul mańyzdy».
Eń jıi kezdesetin falsıfıkasıa túrleri mynalar: spredter men margarınderde trans-ızomerlerdiń joǵary mólsheri, sút ónimderindegi maı qyshqyldarynyń quramynyń sáıkes kelmeýi, sút maıyn ósimdik maıymen almastyrý, DNQ-taldaý boıynsha sáıkessizdikter (mysaly, qoı etinde qus DNQ-synyń bolýy nemese quramynda bolýy tıis ónimderde sıyr DNQ-synyń bolmaýy), baldy qoldan jasaý (sırop qosý nemese qyzdyrý arqyly), shaı quramynda sıntetıkalyq boıaǵyshtardy qoldaný (mysaly, tartrazın E102 jáne «sary kún batýy» E110), biraq olar japsyrmada kórsetilmeıdi.
«Qazaqstanda qoldanystaǵy baqylaý júıesi mańyzdy ról atqarady, alaıda tekserýler kólemi shekteýli jáne barlyq buzýshylyqtardyń aldyn alýǵa tolyq múmkindik bermeıdi. Táýekelderdi azaıtý úshin: ónimdi ákelý, saqtaý jáne satý kezeńderinde baqylaýdy kúsheıtý, ónimniń shyǵý tegin qadaǵalaý júıelerin engizý, sondaı-aq tutynýshylardyń taýarlardyń sapasy men quramy týraly habardarlyǵyn arttyrý qajet», - dep qorytyndylady Laýra Aýteleeva.
