Astanada janýarlarǵa qatysty zańnamany kúsheitý jáne jańa aiyppuldar engizý máselesi qaraldy, dep habarlaidy Dala News.
«Janýardy baspanasyz qaldyrý, iaǵni ony panajaiǵa tapsyrmai tastap ketý úshin ákimshilik jaýapkershilik engiziledi. Qarapaiym tilmen aitqanda, bireý janýardy laqtyryp ketse, jeke tulǵalarǵa 30 AEK (129 750 teńge), qaitalansa 60 AEK (259 500 teńge) aiyppul salynady. Laýazymdy tulǵalarǵa 50 AEK (216 250 teńge), qaitalansa 100 AEK (432 500 teńge). Zańdy tulǵalarǵa 100 AEK (432 500 teńge), qaitalansa 200 AEK (865 000 teńge) aiyppul qarastyrylǵan», – dedi IIM vitse-ministr Nurken Shárbiev senat kýlýarynda.
Onyń aitýynsha, janýarlarǵa qatygezdik úshin jaýapkershilik te kúsheitiledi.
«Ákimshilik kodekstiń 47-baby boiynsha janýarlarǵa qatygezdik jasaý. Eger bul qylmystyq quqyqbuzýshylyq belgilerin qamtymasa, jeke tulǵalar úshin aiyppul qazirgi 5 AEK-ten 30 AEK-ke (129 750 teńge), laýazymdy tulǵalar úshin 10-nan 50 AEK-ke (216 250 teńge) deiin ósedi. Qaitalanǵan jaǵdaida jeke tulǵalar úshin 20-dan 50 AEK-ke (216 250 teńge), al laýazymdy tulǵalar úshin 40-tan 100 AEK-ke (432 500 teńge) deiin ulǵaiady», – dedi ol.
Sonymen qatar janýarlardy ustaý, kútip-baǵý jáne serýendetý talaptaryn buzǵany úshin de jaýapkershilik kúsheitiledi.
«Jeke tulǵalar úshin aiyppul 10-nan 15 AEK-ke (64 875 teńge), laýazymdy tulǵalar úshin 20-dan 30 AEK-ke (129 750 teńge), zańdy tulǵalar úshin 30-dan 40 AEK-ke (173 000 teńge) deiin ulǵaiady», – dep naqtylady vitse-ministr.
Qazirgi tańda bul ózgerister Májiliste qaralyp jatyr.
Sonymen birge Senatta janýarlarǵa jaýapkershilikpen qaraý týraly zańǵa engizilgen túzetýler de talqylandy. Qujat jumys tobynyń bes otyrysynda qaralyp, 300-den astam azamattyń ótinishi túsken. Talqylaýǵa senatorlar, memlekettik organdar, zooqorǵaýshylar men qoǵam ókilderi qatysqan.
Senatorlar qaraýsyz janýarlar máselesine qatysty alańdaýshylyq joǵary ekenin atap ótti. Aimaqtardan da kóptegen shaǵym túsken.
Ekologiialyq «Taza Qazaqstan» aktsiiasynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev bul máseleniń adam jaýapkershiliginiń tómendiginen týyndaitynyn aityp, talaptardy kúsheitýdi tapsyrǵan.
Senat birqatar mańyzdy túzetýler usyndy. Atap aitqanda, qańǵybas janýarlar sanyn retteý tártibi men merzimin ár óńirdiń máslihattary ózderi anyqtaýy usynyldy.
Buǵan deiin Májilis qabyldaǵan nusqada panajaiǵa túsken janýarlardy bes kúnnen keiin evtanaziia jasaý qarastyrylǵan bolatyn.
Senatorlar bul tásilden bas tartýdy usyndy jáne evtanaziiany janýarlar sanyn retteý quraly retinde qoldanbaý kerek ekenin atap ótti.
«Bul kezdeisoq emes. Biz búgin tek zań normalaryn ǵana emes, janýarlar sanyn retteý máselesin de talqylap otyrǵan joqpyz. Biz adamgershilik, jaýapkershilik jáne qandai qoǵam quryp jatqanymyz týraly aityp otyrmyz», – dedi senator Arman Óteǵulov.
Onyń sózinshe, qańǵybas janýarlardyń kóbeiýiniń basty sebebi – ieleriniń jaýapsyzdyǵy.
«Joǵalǵan, tastalǵan, baqylaýsyz kóbeigen úi janýarlary kóshelerdi toltyryp jatyr. Naqty baqylaý men jaýapkershilik bolmaiynsha, bul másele qaita-qaita qaitalana beredi. Qoǵam óz ustanymyn anyq bildirdi: qatygez jáne formaldy sharalar qabyldanbaidy. Adamdar bei-jai sheshimderdi emes, oilanyp qabyldanǵan, teńgerimdi jáne gýmanistik tásildi talap etedi», – dedi ol.
Senator evtanaziia tek erekshe jaǵdailarda ǵana qoldanylýy tiis ekenin atap ótti.
«Qoǵam nazaryn eń sezimtal másele – janýarlardy evtanaziialaý máselesi aýdaryp otyr. Alaida evtanaziia – sandy retteý tásili emes, eń sońǵy shara. Ol tek erekshe jaǵdailarda, janýardyń sozylmaly aýrýy bolyp, ómir sapasy nasharlaǵan kezde, veterinar dárigerdiń qorytyndysy negizinde ǵana qoldanylýy múmkin», – dedi ol.
Zań jobasynda janýarlardy mindetti túrde chipteý usynylǵan. Bul olardy tirkeý men baqylaýdy kúsheitýge baǵyttalǵan.
Sondai-aq janýarlardy kóbeitý men satýǵa qatysty talaptar da kúsheitiledi. Endi olardy berý nemese satý tek tirkeý bolǵan jaǵdaida ǵana múmkin bolady.
Senat usynylǵan túzetýlerdi eskere otyryp, zań jobasyn Májiliske qaitarýdy usyndy.
«Joǵaryda aitylǵandardy eskere otyryp, komitet zań jobasynyń jekelegen baptaryn qoldamaýdy jáne olardy jańa redaktsiiada qaraý úshin Májiliske qaitarýdy usynady», – dep qorytyndylady Arman Óteǵulov.
