Qazaqstanda halyqtyń bankterge qaryzy 20 trln teńgege jýyqtady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Bul týraly Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi málimdedi.
2024 jylǵy 1 qarashadaǵy jaǵdai boiynsha Qazaqstan Respýblikasynyń bank sektorynda 21ekinshi deńgeidegi bank bar, onyń ishinde 12 bank sheteldik qatysýmen, onyń ishinde 9 enshiles bankter.
2024 jylǵy 1 qarashadaǵy jaǵdai boiynsha bank sektorynyń aktivteri kóbinese bankterdiń nesie portfeliniń 33,8 trln teńgege deiin 1,2%-ǵa jáne ótimdiligi joǵary aktivteriniń 17,7 trln teńgege 0,3%-ǵa (jiyntyq aktivterdiń 30,3%-y) ósýi esebinen aǵymdaǵy jylǵy qazanda 0,6%-ǵa nemese 345 mlrd teńgege ulǵaiyp, 58,5 trln teńge boldy (2024 jyldyń basynan 13,6%-ǵa nemese 7,0 trln teńgege ósý).
Ekinshi deńgeidegi bankterdiń ekonomikaǵa bergen kreditteri 2024 jylǵy qazanda 1,3%-ǵa 31,9 trln teńgege deiin ulǵaidy (2024 jyldyń basynan 14,3%-ǵa ósý). 2024 jylǵy qazan aiynyń qorytyndysy boiynsha ekonomikaǵa berilgen kreditterdiń jalpy qurylymynda ulttyq valiýtada berilgen kreditter 1,2%-ǵa 29,1 trln teńgege deiin ulǵaidy, valiýtamen berilgen kreditter 1,6%-ǵa 2,8 trln teńgege deiin ulǵaidy.
Biznes sýbektilerine beriletin kreditter 2024 jylǵy qazanda negizinen 2,6%-ǵa 3,2 trln teńgege deiin investitsiialarǵa jáne 0,9%-ǵa 0,6 trln teńgege deiin negizgi qorlar satyp alýǵa berilgen qaryzdardyń ósýi esebinen 0,3%-ǵa 12,1 trln teńgege deiin ósti (2024 jyldyń basynan 7,7%-ǵa nemese 870 mlrd teńgege ósý.
Biznes sýbektileri sanatynyń bólinisinde iri bizneske kreditter 2024 jylǵy qazanda telekommýnikatsiia jáne qurlyq kóligi salasyndaǵy iri qaryz alýshylardyń merziminen buryn óteýleriniń jalǵasýyna bailanysty 0,4%-ǵa 4,1 trln teńgege deiin (2024 jyldyń basynan
2,7%-ǵa ósti) tómendedi. ShOB-qa qaryzdar bir aida negizinen avtomobil shyǵarý sektorynda shaǵyn kásiporyndarǵa ainalym qarajatyn toltyrýǵa kreditter berý esebinen 5,9 trlnteńgege deiin 0,1%-ǵa ulǵaidy (2024 jyldyń basynan 3,0%-ǵa ósý). Dara kásipkerlerge berilgen kreditter 2024 jylǵy qazanda 2,1 trln teńgege deiin 2,6%-ǵa ósti (2024 jyldyń basynan 37,7%-ǵa ósý).
Salalar boiynsha 2024 jylǵy qazanda bizneske berilgen kreditterdiń 4,0 trln teńgege deiin 1,1%-ǵa ósýi – ónerkásip (2024 jyldyń basynan 18,7%-ǵa ósý), 3,2 trln teńgege deiin 0,7%-ǵa – saýda (2024 jyldyń basynan 9,0%-ǵa ósý) salalarynda jáne 1,3%-ǵa 3,0 trln teńgege deiin qyzmetterdiń basqa da salalarynda (2024 jyldyń basynan 1,9%-ǵa ósý) baiqalady. Bul rette jekelegen qaryz alýshylardyń merziminen buryn óteýdi jalǵastyrýlary aiasynda 2,9%-ǵa 0,8 trln teńgege deiin kólik (2024 jyldyń basynan 5,7%-ǵa tómendeý), 7,9%-ǵa 0,1 trln teńgege deiin – aqparat jáne bailanys (2024 jyldyń basynan 41,7%-ǵa tómendeý), 0,8%-ǵa 0,6 trln teńgege deiin – qurylys (2024 jyldyń basynan 6,5%-ǵa ósý) jáne 5,0%-ǵa 0,5 trln teńgege deiin (2024 jyldyń basynan 4,6%-ǵa ósý) – aýyl sharýashylyǵy salalaryndaǵy biznes sýbektilerine kreditter portfeliniń tómendeýi baiqalady.
2024 jylǵy qazanda biznes sýbektilerine 1,5 trln teńge somaǵa jańa qaryzdar berildi, bul 2023 jylǵy qyrkúiekpen salystyrǵanda 7,7%-ǵa artyq. Bul rette 2024 jylǵyń 10 aida bul kórsetkish 14,2 trln teńgeni qurady, bul 2023 jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 18,2%-ǵa artyq.
2024 jylǵy qazannyń qorytyndysy boiynsha biznes sýbektilerine ulttyq valiýtada berilgen kreditter boiynsha ortasha alynǵan syiaqy mólsherlemesi negizinen ShOB kreditteri boiynsha syiaqyny 18,2% – dan 18,3% – ǵa deiin ulǵaitý esebinen 20,1% - ǵa deiin (2024 jylǵy qyrkúiekte-20,0%) shamaly ósti.
Bul rette iri bizneske berilgen kreditter boiynsha syiaqynyń ortasha alynǵan mólsherlemesi 16,9%-dan 16,8%-ǵa deiin, dara kásipkerlerge – 31,8%-dan 31,5%-ǵa deiin tómendedi.
Halyqqa berilgen kreditter 2024 jylǵy qazanda 1,8%-ǵa ulǵaiyp, 19,8 trln teńgeni qurady (2024 jyldyń basynan 18,7%-ǵa ósý). Bankterdiń bólshek portfeliniń qurylymynda tutynýshylyq qaryzdar 2,0%-ǵa 13,1 trln teńgege deiin ulǵaidy.
2024 jylǵy qazan aiynyń qorytyndysy boiynsha bankterdiń ipotekalyq portfeli 5,9 trln teńgege deiin 1,4%-ǵa ósti. Bul rette 2024 jyldyń 10 aiynda jańa ipotekalyq qaryzdar berý shamamen 1,6 trln teńgeni qurady, bul 2023 jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 19,4%-ǵaartyq.
Jańa ipotekalyq kreditterdi berý qurylymynda naryqtyq kredit berýdiń oń serpini jalǵasýda – jyl basynan bastap naryqtyq sharttarda 555,4 mlrd teńgege ipotekalyq kreditter berildi, bul 2023 jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 38,3%-ǵa artyq. Nátijesinde olardyń úlesi 2023 jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 30,6%-dan 35,4%-ǵa deiin ósti.
2024 jylǵy qazanda halyqqa teńgemen berilgen kreditter boiynsha syiaqynyń ortasha alynǵan mólsherlemesi negizinen tutynýshylyq qaryzdar boiynsha mólsherlemelerdi 20,6%-dan 19,7%-ǵa deiin tómendetý esebinen 18,8%-ǵa deiin (2024 jylǵy qyrkúiekte – 20,1%) tómendedi.
Bankterdiń nesie portfeliniń sapasy joǵary deńgeide qalyp otyr. Máselen, 01.11.2024j. kredittik portfeldiń jalpy kóleminde 90 kúnnen astam merzimi ótken bereshegi bar kreditterdiń úlesi 3,3%-dy nemese 1,1 trln teńgeni (01.01.2024j. – 2,9% nemese 864 mlrd teńge) qurap, bir ai burynǵy 3,2%-dan ulǵaidy. 01.11.2024j. halyqtyń kreditteri boiynsha NPL90+qaryzdardyń úlesi 3,9%-dy nemese 777 mlrd teńgeni qurady (01.10.2024j. – 3,9% nemese 759 mlrd teńge, 01.01.2024j. – 3,4% nemese 575 mlrd teńge), al bizneske berilgen kreditter boiynsha – 2,4% nemese 320 mlrd teńge (01.10.2024j. – 2,3% nemese 315 mlrd teńge, 01.01.2024j. – 2,3% nemese 289 mlrd teńge).
90 kúnnen astam merzimi ótken bereshegi bar kreditterdi proviziialarmen óteý deńgeii 68,9%-dy qurap, turaqty bolyp saqtalýda (01.01.2024 j. – 75,9%).
Bank sektorynyń mindettemeleri 2024 jylǵy qazanda negizinen zańdy tulǵalardyń qysqa merzimdi salymdarynyń ósýi esebinen 0,3%-ǵa 50,0 trln teńgege deiin ulǵaidy (2024 jyldyń basynan bastap 12,2%-ǵa nemese 5,4 trln teńgege ósý). Bank sektory mindettemeleriniń qurylymynda negizinen bankterdiń jiyntyq mindettemeleriniń 78,6%-yn nemese 39,3 trln teńgeni quraityn klientterdiń salymdary bar.
2024 jylǵy qazanda depozittik uiymdardaǵy rezidentterdiń depozitteri negizinen teńgemen depozitterdiń 3,1%-ǵa nemese 901 mlrd teńgege 29,8 trln teńgege deiin ulǵaiýy aiasynda 3,1%-ǵa 37,9 trln teńgege deiin ulǵaidy. Valiýtalyq depozitter 2,9%-ǵa nemese 229 mlrd teńgege 8,1 mlrd teńgege deiin, onyń ishinde ulttyq valiýtanyń álsireýi aiasynda AQSh dollaryna 1,5%-ǵa qaita baǵalaý esebinen ulǵaidy. Depozitterdi dollarlandyrý deńgeii 01.11.2024j. 21,3%-dy qurap, tómendeýdi jalǵastyrýda (2023 jylǵy qazanda – 24,5%).
Zańdy tulǵalardyń depozitteri 2024 jylǵy qazanda negizinen ulttyq valiýtadaǵy depozitterdiń 4,6%-ǵa 12,8 trln teńgege deiin ulǵaiýy nátijesinde 4,7%-ǵa 16,9 trln teńgege deiin ulǵaidy. Jeke tulǵalardyń depozitteri 1,8%-ǵa 20,9 trln teńgege deiin ósti.
Banktik emes zańdy tulǵalardyń ulttyq valiýtadaǵy merzimdi depozitteri boiynsha syiaqynyń ortasha ólshengen mólsherlemesi 2024 jylǵy qazanda 13,1% – ǵa deiin 2024 jylǵy qyrkúiektegi 13,2% - dan, jeke tulǵalardyń depozitteri boiynsha-bir ai buryn 13,4% - dan 13,3% - ǵa deiin tómendedi.
Bankterdiń menshikti kapitaly 2024 jylǵy qazanda 2,4%-ǵa 8,4 trln teńgege deiin negizinen qaryzdar men baǵaly qaǵazdar boiynsha paiyzdyq kiristerdiń, sondai-aq dilingtik operatsiialar boiynsha kiristerdiń ulǵaiýy esebinen bólinbegen taza paidanyń ulǵaiýy nátijesinde ulǵaidy (2024 jyldyń basynan bastap 23,1%-ǵa nemese 1,6 trln teńgege ósý). 2024 jylǵy 1 qarashadaǵy jaǵdai boiynsha negizgi kapitaldyń jetkiliktilik koeffitsienti (k1) 20,4% (01.01.2024 j. – 19,2%), menshikti kapitaldyń jetkiliktilik koeffitsienti (k2) – 22,3%(01.01.2024 j. - 21,5%) qurady, bul zańnamada belgilengen normativterden edáýir asyp túsedi jáne bank sektoryndaǵy áleýetti táýekelderdi óteýdi qamtamasyz etedi.
2024 jylǵy qańtar-qazanda bankterdiń taza paidasy 2,1 trln teńgeni qurady, bul 2023 jyldyń tiisti kezeńimen salystyrǵanda 18,2%-ǵa artyq. Bank aktivteriniń rentabeldiligi (ROA) 2024 jylǵy 1 qarashadaǵy jaǵdai boiynsha 4,6%-dy (01.10.2023j. – 4,6%), kapitaldyń rentabeldiligi (ROE) – 33,3%-dy (01.11.2023j. – 36,2%) qurady.
