Sońǵy jyldary Qazaqstan men Qytai arasyndaǵy qarym-qatynas jańa sapalyq kezeńge qadam basyp, jan-jaqty strategiialyq seriktestik aiasynda belsendi damyp keledi. Atap aitqanda, saýda-ekonomika, mádeniet, kólik-logistika, sondai-aq bilim men ǵylym salalarynda yntymaqtastyq aitarlyqtai nyǵaidy.
«Qytai – biz úshin tatý kórshi ǵana emes, jaqyn dosymyz ári ýaqyt tezinen ótken senimdi seriktesimiz. Biz ortaq tarihtyń, tatý kórshilik qatynastardyń jáne ózara qoldaýdyń myzǵymas qundylyqtaryna súiene otyryp, shyn máninde úlgi eterlik memleketaralyq qatynasty jolǵa qoidyq»,-degen edi óz sózinde Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev.
Bilim men ǵylym – Qazaqstan – Qytai qarym-qatynasynyń mańyzdy baǵyttarynyń biri. Jyl saiyn júzdegen qazaqstandyq stýdent Qytai ýniversitetterinde oqysa, qytailyq jastar da elimizdiń jetekshi joǵary oqý oryndarynda bilim alyp júr. Bul úrdis jastar arasyndaǵy mádeni bailanystardy nyǵaityp, eki el arasyndaǵy ózara túsinistikti arttyryp otyr. Derekkke súiensek, biyl Qytai Úkimeti qazaqstandyq stýdentter úshin 44 grant (bakalavr, magistratýra, doktorantýra) bóldi. Tálimgerler eki el arasyndaǵy kelisim boiynsha tegin oqidy. Olarǵa oqý barysynda barlyq qajetti jaǵdailar jasalǵan: jataqhanadan tegin oryn beriledi, sondai-aq mindetti meditsinalyq saqtandyrýmen qamtylady. Budan bólek, Qytai úkimeti tarapynan shákirtaqy taǵaiyndalǵan. Bakalavriatta oqityndarǵa ai saiyn 2500 qytai iýani, magistranttarǵa 3000 iýan, al doktoranttarǵa 3500 iýan kóleminde stipendiia beriledi.
Sonymen qatar, Qazaqstan men Qytaidyń ǵylymi-zertteý institýttary men ýniversitetteri birlesken jobalar men zertteýler júrgizýde. Mysaly, aýyl sharýashylyǵy, jasyl energetika, IT jáne biotehnologiia salalarynda seriktestik jandanyp keledi. Qazaqstanda Konfýtsii institýttarynyń jumysy keńeiip, qytai tiline degen qyzyǵýshylyq artyp otyr. Al Qytaida qazaq tili men mádenietin zertteitin ortalyqtar jumys isteidi.
«Ótken jyly Qytai Halyq Respýblikasynyń tóraǵasy Si Tszinpinniń Qazaqstanǵa jasaǵan memlekettik sapary eki el arasyndaǵy strategiialyq seriktestikti odan ári tereńdetýge baǵyttalǵan mańyzdy oqiǵa boldy. Sapar aiasynda 30-dan asa qujatqa qol qoiylyp, bilim, ǵylym, mádeniet, kólik-tranzit salalaryndaǵy ózara bailanystardy nyǵaitý boiynsha mańyzdy kelisimderge qol jetkizildi. QR Ǵylym jáne joǵary bilim ministri Saiasat Nurbektiń málimdeýinshe, elimizdiń birqatar joǵary oqý oryndarynda qytai tilin oqytýǵa arnalǵan arnaiy kafedralar qurylyp jatyr. Abai atyndaǵy QazUPÝ-de ashylǵan «Qytai tili jáne qytaitaný» kafedrasy – osy baǵyttaǵy sátti bastamalardyń biri. Bul bastama Qazaqstan men Qytai arasyndaǵy mádeni-gýmanitarlyq bailanysty nyǵaitýǵa, sondai-aq bolashaq kásibi kadrlardy sapaly daiarlaýǵa eleýli úles qosady,-dedi Gýliia Alihanqyzy.
Eske salsaq, Abai atyndaǵy QazUPÝ Filologiia fakýltetinde Qytai tili jáne qytaitaný kafedrasy 2024 jyldyń qarashasynda ashylǵan bolatyn. Qazirgi ýaqytta kafedrada 300 stýdent bilim alyp jatyr.
«Stýdentterimiz Qytai Halyq Respýblikasynyń aldyńǵy qatarly joǵary oqý oryndarymen akademiialyq utqyrlyq baǵdarlamasy aiasynda tyǵyz bailanys ornatqan. Osy baǵdarlama sheńberinde 98 stýdent QHR ýniversitetterinde bilim alyp, ózara tájiribe almasyp, tildik quzyrettiligin arttyryp, tanym kókjiegin keńeitti. Akademiialyq utqyrlyq nátijesinde stýdentterimizdiń qytai tilin meńgerý deńgeii edáýir jaqsardy, bul olardyń kásibi damýyna zor yqpal etti. Kafedra túlekteri qytai jáne aǵylshyn tilderiniń bilikti muǵalimderi retinde elimizdiń túrli bilim berý mekemelerinde jemisti eńbek etip, halyqaralyq deńgeide de suranysqa ie mamandar retinde tanylady degen senim mol»,- dedi Gýliia Alihanqyzy.
Bilim jáne ǵylym salasyndaǵy qazaq-qytai áriptestigi – turaqty damý men ózara tiimdi seriktestiktiń berik negizi. Aldaǵy ýaqytta bul bailanystar tsifrlyq tehnologiialar men innovatsiialar salasynda jańa deńgeige kóterilýi múmkin.
