Chevron munai-gaz alpaýyty Kaspii munai qubyry júiesiniń Novorossiiskidegi munaidy syrtqa shyǵaryp quiý qondyrǵysynyń (VPÝ) jarylýyna qatysty jedel túrde jabyq konsýltatsiialar ótkize bastady. Shevron 50 paiyz úlesin ustap otyrǵan «Teńizshevroil» birikken kásiporynynyń munai eksporty boiynsha jyldyq jospary birshama oryndalmai qalý qaýpi bar deidi, DALA INSIDE derekkózi.
Búgin KTK eksport boiynsha jumysyn tolyq toqtatty. AL TShO jer astynan shyǵyp jatqan munaidy qosymsha rezervýaryna quia turýǵa májbúr.
Endi 2026 jylǵy munai eksportynyń jaǵdaiy múlde bulyńǵyr. Kólemniń birazyn transkaspiilik Aqtaý-Baký baǵytyna aýystyrý máseleni sheshpeidi, ol bar bolsa 10 million tonnany jaba alady jáne tasymaldaý qunyn úsh esege arttyrmaq. Sol úshin Chevron-Exxon dvýimviratynyń lobbii Kapitoliige jaqyn senatorlar arqyly Kievke eskertý jasaýdy durys dep sheshti.
«Ýkraina Prezidenti Zelenskiidiń ofisinen endi KTK infraqurylymyna tiispeimiz degen beiresmi garantiia suratylmaq. Chevron men Exxon basshylary qalai bolǵanda da osy aptada Tramppen júzdesýge nemese telefonmen tildesýge tyrysyp baǵady. Senatorlardy, jalpy Kongresti barynsha osy protseske aralastyrý josparlanǵan. Qazaqstan óz tarapynan Shevronnyń bul bastamasyn qoldap otyr. Beiresmi kómektesetini anyq. Bir sózben aitqanda, Vashington Kievke «endi KTK qubyryna tiispe» degen qatań signal berý tiis. Lobbister osyny kózdep otyr», - deili, derekkóz.
Kiev Vashingtondy tyńdai ma? KTK-ǵa shabýyl eń aldymen Reseidiń qýatyn azaitý emes, Batys kapitalyna jasalǵan signaldy qysym ekeni anyq. Bolashaq beibitshilik kelisiminde Kievtiń óz pozitsiiasyn jaqsartý jolyndaǵy eń tiimdi rychagy osy KTK qubyry. Eger AQSh beibit kelissózder barysynda Ýkrainanyń pozitsiiasyn qoldamasa, onda amerikan munai kompaniialarynyń eksporty zardap shegedi degen emeýrin. Ony Vashington da, Briýssel de jaqsy túsindi. Endigi dop Tramptyń qolynda.
Bul joly Ýkraina kamikadze kater arqyly nysanaly soqqy jasap, úsh VPÝ-dyń birin jáne eń qýatty, jumys jasap turǵan VPÝ-2 qurylǵysyn jaryp jiberdi. Endi KTK-nyń tankerlerge munai quiý infraqurylymynda tek eki VPÝ ǵana qalyp otyr. Onyń biri, VPÝ-3 kishkentai jáne toqtamai jumys istegen jaǵdaida jylyna 36 million tonna ǵana munaidy tankerge quia alady. VPÝ-1 uzaq ýaqyt jóndeýde turdy. Endi eksporttyń kúndelikti kólemine shyǵý úshin ony tez arada iske qosý qajet.
Kaspii qubyr konsortsiýmy VPÝ-1 jáne VPÝ-2 qurylǵylaryn kelesy jyly jańartýdy josparlap otyrǵan. Bul qurylǵylar qazirgi ýaqytta Birikken Arab Ámirlikterindegi Drydocks World Dubai keme jóndeý zaýytynda jasalyp jatyr. Qazir býidyń qondyrmasynyń ishine kabel tóseý jáne germetizatsiialaý, liýk qaqpaqtaryn keltirý men dánekerleý jumystary júrgizilýde. Sondai-aq óndirýshi sýasty qubyr jelileriniń sońǵy manifoldtaryna arnalǵan qubyrlardy synaqtan ótkizýdi aiaqtady. KTK-nyń qoldanystaǵy VPÝ-laryn Monakoda ornalasqan IMODCO kompaniiasy jasaǵan edi. Olar 2001 jyly paidalanýǵa berilip, iske qosyldy. Al qosalqy VPÝ-3 2014 jyly paida boldy. Endi KTK úshin jańa VPÝ-lardy qondyrý qiyn bolady. Ol úshin soǵys aiaqtalýy tiis nemese Ýkraina KTK infraqurylymyna soqqa jasamaimyn degen garantiia berýi kerek. Qazir munyń ekeýi de joq.
