QR Ulttyq akademiialyq kitaphanasynda ótken tusaýkeserge Prezidenttiń baspasóz-hatshysy jáne keńesshisi Berik Ýáli, QR oqý-aǵartý ministri Ǵani Beisembaev, QR Parlament depýtaty Ashat Aimaǵambetov, ,QR Ǵylym jáne joǵary bilim ministrligine qarasty Ǵylym komitetiniń tóraǵasy Beket Qabidenuly, QR Ulttyq akademiialyq kitaphanasynyń basshysy Ǵaziza Nurǵalieva, álippe oqý-baǵdarlamasynyń avtory Bijan Igenbaeva, sondai-aq, belgili jýrnalister men qoǵam belsendileri qatysty.
«Ál-Jábrdiń atasy» ataný sebebi...
«Jýrnaldyń «Ál-Jábrdiń atasy» ataný sebebi, algebranyń atasy Muhammed ál-Horezmi degen kisiniń «Ál Jábr»degen eńbegi bolǵan. Ál Horezmi - Aral teńiziniń boiynda týǵan, álemdik órkenietke orasan zor úles qosqan oishyl, Iran men Turan ǵana emes búkil álemge ortaq tulǵa. Algoritm uǵymyna – qolyńyzdaǵy smartfon, kompiýter, aqparattyq tehnologiia men Big Data uǵymyna deiin negizdelgen. Orta Aziiadan shyǵyp, álemdik órkeniettiń basynda turǵan ǵalymnyń atyn alý biz úshin úlken mártebe. Al onyń qai ulttan, qai dinnen ekeni asa mańyzdy emes.
Jýrnaldyń maqsaty – jastarǵa bilimdi nasihattaý, matematikaǵa qyzyqtyrý. Biz qazaq tilin ǵylymǵa, tehnikaǵa beiimdeýimiz kerek. Bul jýrnalda paidaly maǵlumattar kóp bolady.
Jańa aittyq, «Tai jarys» degen olimpiadanyń 5-8 synyptarǵa arnalǵan túri, «qunan jarys» degen 10-12 klasqa arnalǵan túri, «dónen jarys» degen ustazdarǵa arnalǵan olimpiadanyń túri. Osylardyń bárin júzege asyramyz. «Tai jarystyń» olimpiadasy ózi 5-aq esep. Az ǵana, qiyn emes. Biraq, balalardy qyzyqtyratyn esepter. Jas kezimizde biz oqityn «Qazaqstan pioneri», «Baldyrǵan» men «Bilim jáne eńbek» degen úsh-tórt qana gazet-jýrnal bolatyn. Sol gazet-jýrnaldardaǵy esepterdi shyǵaratyn edik. Qarap otyrsam, qazir elimizde 10 myńnan asa gazet-jýrnal shyǵady eken. Biraq sonyń arasynda ǵylymǵa arnalǵan, onyń ishinde balalar aýditoriiasyna baǵyttalǵan birde bir jýrnal da, gazet te joq» – dedi jýrnaldyń bas redaktory, QR Prezidenti janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademiiasynyń vitse-prezidenti Asqar Jumadildaev.
Asqar Jumadildaev ǵylymi-tanymdyq balalarǵa arnalǵan jýrnal shyǵarý ideiasyn on jyl boiy aityp, birtalai pármeni bar sheneýnikterge usynǵanyn jasyrmady. Tek Qalan jobasy ǵana ǵalymnyń ideiasyn á degennen qoldap, jýrnaldyń jaryqqa shyǵýyna muryndyq bolypty.
«2018 jyly Qalan jobasyn júzege asyrar aldynda aǵamyzdyń aldyna baryp aq batasyn alǵan edik. Bes jyl ishinde TMD naryǵyna shyǵyp, birtalai jetistikke jettik. Aǵanyń kelesi tapsyrmasy osy jýrnal boldy. Búgin de ol tapsyrmanyń bastamasyn kórip otyrsyzdar. Jýrnaldy ary qarai júieli shyǵaryp turý bizge berilgen amanat pen jaýapkershilik. Jýrnaldy ary qarai júieli shyǵaryp turý bizge berilgen amanat pen jaýapkershilik. Bul biznes pen Ǵylym akademiiasy birlesip júzege asyryp otyrǵan joba. Bolashaqta biznes pen ǵylym osylai ózara integratsiialanyp, tehnokrat jastarymyzdyń kóbeiýine yqpal etedi dep senemin»,-dedi Qalan jobasynyń ókilderi.
«Aǵartýshylyq fýnktsiiasy bar jýrnal»
Sondai-aq, tanymdyq jýrnaldar oqýshylardyń ǵylym álemine degen qushtarlyǵyn oiatatyny sózsiz degen Májilis depýtaty Ashat Aimaǵambetovte saltanatty jiynǵa arnaiy kelip, óziniń aq jarma tilegin bildirdi.
«Eń aldymen osyndai biregei ǵylymi-tanymdyq jýrnaldyń tusaýkeserimen shyn júrekten quttyqtaimyn. Osy bastamaǵa Ulttyq ǵylym akademiiasynyń muryndyq bolyp otyrǵanyna qatty qýanyp otyrmyn. Osy jýrnaldyń shyǵýynyń úlken aǵartýshylyq fýnktsiiasy bar. Balalar ǵylymǵa birden óz betinshe kele salmaidy, olardy biz qyzyqtyryp, balalardyń ǵylymǵa degen erekshe sezimderin oiatýymyz kerek. Balalar osyndai jeńil tilmen jazylǵan, vizýaly ádemi jýrnaldardy jaqsy kóredi. «Iýnyi tehniktiń» jazylýshylary bir million, «Iýnyi natýralist» tirajy 3,5 million boldy. «Ál-Jábrdiń atasy da» osyndai jýrnaldardyń biri bolady dep men senemin»,-dedi Ashat Aimaǵambetov.
Alǵashqy tirajy 2500 dana bolyp shyǵarylǵan «Ál-Jábirdiń atasy» basylymyna degen suranys kún sanap kóbeiip otyr. Jýrnaldy shyǵarýǵa ǵylym ókilderi, jýrnalister men redaktorlar atsalysty. Jobaǵa jazýshy Sadyq Sherimbek jetekshilik etse, shef-redaktory Oralai Aleidarova, ǵylymi redaktory - dintanýshy Asyltai Tasbolat. Sonymen qatar, Jániia Ábdibek syndy jýrnalisterdiń materialdary basyldy.
Aita keteiik, jýrnaldyń jaryqqa shyǵýyna Qalan Halyqaralyq bilim platformasy qarjylai qoldaý kórsetken. Bul platforma – matematikany IT tehnologiiasy jáne pedagogikanyń kómegimen oqytatyn qazaqstandyq onlain-trenajer, matematikany qashyqtan oqytý boiynsha naryq kóshbasshysyna ainalǵan joba.
Platformada 340 myńnan astam qoldanýshy bar, onyń 12,7 myńǵa jýyǵy personaldy oqytý ádisimen bilim alyp jatyr. Ataýy Abaidyń «Sen de bir kirpish dúniege, ketigin tap ta bar qalan!» degen óleń joldarynan alynǵan.
Matematika arqyly ár balada myqty bilim irgetasyn qalaýǵa yqpal etý degen missiiamen jumys isteidi. 2022 jyly platformadaǵy esepterdi orys tiline aýdarylyp, TMD aiasynda satyla bastady. Biyl Resei Federatsiiasynda (Tatarstan, Bashqurtstan), Ózbekstan, Qyrǵyzstan memleketterinde ashyldy. Qalan.kz Ortalyq Aziiadaǵy iri halyqaralyq tehnopark «Astana Hub» rezidenti.
