Jyldyń qorytyndy konferentsiiasynda «Óńirdegi genderlik zorlyq-zombylyqqa qarsy is-qimyl: tiimdi jáne ornyqty birlesken sheshimder izdeý» taqyrybyna arnaldy.
Talqylaýǵa Qazaqstan jáne Ózbekstan parlamentteriniń spikerleri, Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń janyndaǵy Áielder isteri jáne otbasylyq-demografiialyq saiasat jónindegi ulttyq komissiianyń músheleri, Qyrǵyzstan, Tájikstan jáne Túrkimenstan parlamentshileri, memlekettik organdardyń basshylary, sondai-aq úkimettik emes jáne halyqaralyq uiymdardyń, diplomatiialyq korpýstyń ókilderi qatysty.
Erlan Qoshanov Qazaqstan Respýblikasynyń Ortalyq Aziia elderi áielderiniń dialogyna 2023 jylǵy tóraǵalyǵyn qorytyndylai kele, osy ýaqyt ishinde dialog alańynda innovatsiialar men tehnologiialardy, jahandyq aspektidegi beibitshilik pen qaýipsizdikti damytý, klimattyń ózgerýi, terrorizm men ekstremizmge qarsy kúreste áielder men jastardyń róli siiaqty ózekti máseleler kóterilgenin atap ótti. Sondai-aq ol osy otyrystyń kún tártibiniń ózektiligine toqtaldy.
– Qazaqstan adam quqyqtary, áielder quqyǵy, genderlik teńdik jáne basqa da kóptegen halyqaralyq konventsiialardy ratifikatsiialady. Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen biyl turmystyq zorlyq-zombylyq úshin jaýapkershilik kúsheitildi. Biz ótinish berý tártibinen anyqtaý tártibine kóshtik. Búginde zań shyǵarýshy retinde jumysty tereńdete tústik. Depýtattar osy saladaǵy zańnamalyq túzetýlerdiń jańa paketin ázirleýge kiristi. Eń áýeli biz turmystyq zorlyq-zombylyq úshin qylmystyq jaýapkershilikti belgileýdi josparlap otyrmyz, – dedi Májilis spikeri.
Erlan Qoshanov bul máselede ideologiialyq jumysty durys júrgizý qajettigin de atap ótti.
– Otbasyndaǵy erlerdiń tolyq ústemdigi týraly burmalanǵan ideia ótkenniń enshisinde qalýy kerek. Mektep qabyrǵasynan bastap jas urpaqtyń sanasyna durys qundylyqtardy sińirý qajet. Halyq arasynda quqyqtyq mádeniet qalyptastyryp, turmystyq vandalizmniń kez kelgen túrine tózbeýshilik tanytqan jón. Memleket basshysy aitqandai, ádildikti jáne zań ústemdigin qatań ustanýǵa tiispiz, – dedi Erlan Qoshanov.
Óz kezeginde Ózbekstan Respýblikasy Olii Májilisi Senatynyń tóraǵasy Tanzila Narbaeva genderlik zorlyq-zombylyqpen kúrestegi Ózbekstannyń tájiribesimen bólisti. Biyl onda ákimshilik jáne qylmystyq jaýapkershilik kúsheitilip, turmystyq zorlyq-zombylyq salasyndaǵy zańnama qaita qaralǵan.
Al Ortalyq Aziiadaǵy genderlik zorlyq-zombylyqty zańnamalyq deńgeide qylmys dep tanyǵan birinshi el Qyrǵyzstan boldy. Bul týraly Qyrǵyzstannyń Jogorký Kenesh tóraǵasynyń orynbasary Jámilia Isaeva aitty.
Forým sońynda delegattar Ortalyq Aziia elderiniń áielder dialogy konferentsiiasyna qatysýshylardyń «Óńirdegi genderlik zorlyq-zombylyqqa qarsy is-qimyl: tiimdi jáne ornyqty birlesken sheshimder izdeý» atty málimdeme qabyldady. Dialog músheleri óz málimdemesinde áielderge qatysty zorlyq-zombylyqtyń kez kelgen túrin aiyptaidy jáne áielderdi qorǵaý men qoldaýdyń tiimdi zańnamalyq jáne quqyqtyq tetikterin qurýdy qoldaidy.
Qazaqstannyń 2023 jylǵy Ortalyq Aziia elderiniń áielder dialogyndaǵy tóraǵalyǵynyń qorytyndylary:
Daniia Espaeva Qazaqstannyń Dialogqa tóraǵalyǵy kezinde osy óńirlik alańdy institýtsionaldyq turǵydan nyǵaitý boiynsha aýqymdy jumys atqarylǵanyn atap ótti.
Ol Dialogqa qatysýshy barlyq elderge, BUU Ortalyq Aziiadaǵy preventivti diplomatiia jónindegi óńirlik ortalyǵyna, «BUU–Áielder» uiymyna, BUU Damý baǵdarlamasyna jáne Eýropalyq Odaqtyń bólimshelerine belsendi jumysy úshin alǵysyn bildirdi.
Jyl boiy birqatar is-shara ótti. 2023 jyldyń maýsym aiynda Astanada ótken «Innovatsiialar men tehnologiialardy damytýdaǵy áielderdiń róli» konferentsiiasynda áielderdiń innovatsiialyq jobalary men jańa tehnologiialary tanystyryldy.
«TechnoWomen Ortalyq Aziia» áielder qaýymdastyǵyn qurý bastamasy qoldaý tapty, nátijesinde Teńdik urpaǵy forýmy aiasynda Qazaqstan «Genderlik teńdikke arnalǵan tehnologiialar men innovatsiialar» is-áreket koalitsiiasyna qosyldy.
2023 jyldyń qazan aiynda Almatyda azamattyq qoǵamnyń, belsendilerdiń jáne halyqaralyq sarapshylardyń qatysýymen ótken «Áielder, beibitshilik jáne qaýipsizdik» halyqaralyq konferentsiiasynda BUU Qaýipsizdik Keńesi qararlarynyń qaǵidattaryn iske asyrý máseleleri talqylandy. Dialog músheleri men Ortalyq Aziia elderiniń azamattyq qoǵam ókilderiniń Eýroparlament qurylymdarynyń jumysymen tanysý úshin 2023 jylǵy qarashadaǵy Briýsselge sapary joǵary baǵalandy.
Ortalyq Aziia elderiniń áielder dialogyna tóraǵalyq Qyrǵyz Respýblikasyna ótti.
Anyqtama úshin: Ortalyq Aziia elderiniń áielder dialogy aimaqtaǵy áielder arasyndaǵy yntymaqtastyqty damytý men nyǵaitýdyń ózekti máselelerin talqylaýǵa arnalǵan beiresmi alań bolyp tabylady. Dialog 2020 jyldyń jeltoqsanynda bastaldy. Ótken jyldary Dialogqa Ózbekstan (2021) jáne Túrkimenstan (2022) tóraǵalyq etti. Dialog «BUU-áielder» uiymynyń, BUU Ortalyq Aziiadaǵy preventivti diplomatiia jónindegi óńirlik ortalyǵynyń (UNRCCA) jáne BUU Damý baǵdarlamasynyń (BUUDB) qoldaýymen quryldy jáne jumys isteidi.
