جىلدىڭ قورىتىندى كونفەرەنتسيياسىندا «ٶڭٸردەگٸ گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىققا قارسى ٸس-قيمىل: تيٸمدٸ جەنە ورنىقتى بٸرلەسكەن شەشٸمدەر ٸزدەۋ» تاقىرىبىنا ارنالدى.
تالقىلاۋعا قازاقستان جەنە ٶزبەكستان پارلامەنتتەرٸنٸڭ سپيكەرلەرٸ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ جانىنداعى ەيەلدەر ٸستەرٸ جەنە وتباسىلىق-دەموگرافييالىق ساياسات جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميسسييانىڭ مٷشەلەرٸ, قىرعىزستان, تەجٸكستان جەنە تٷركٸمەنستان پارلامەنتشٸلەرٸ, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ باسشىلارى, سونداي-اق ٷكٸمەتتٸك ەمەس جەنە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ, ديپلوماتييالىق كورپۋستىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
ەرلان قوشانوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق ازييا ەلدەرٸ ەيەلدەرٸنٸڭ ديالوگىنا 2023 جىلعى تٶراعالىعىن قورىتىندىلاي كەلە, وسى ۋاقىت ٸشٸندە ديالوگ الاڭىندا يننوۆاتسييالار مەن تەحنولوگييالاردى, جاھاندىق اسپەكتٸدەگٸ بەيبٸتشٸلٸك پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ دامىتۋ, كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ, تەرروريزم مەن ەكسترەميزمگە قارسى كٷرەستە ەيەلدەر مەن جاستاردىڭ رٶلٸ سيياقتى ٶزەكتٸ مەسەلەلەر كٶتەرٸلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. سونداي-اق ول وسى وتىرىستىڭ كٷن تەرتٸبٸنٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸنە توقتالدى.
– قازاقستان ادام قۇقىقتارى, ەيەلدەر قۇقىعى, گەندەرلٸك تەڭدٸك جەنە باسقا دا كٶپتەگەن حالىقارالىق كونۆەنتسييالاردى راتيفيكاتسييالادى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن بيىل تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك كٷشەيتٸلدٸ. بٸز ٶتٸنٸش بەرۋ تەرتٸبٸنەن انىقتاۋ تەرتٸبٸنە كٶشتٸك. بٷگٸندە زاڭ شىعارۋشى رەتٸندە جۇمىستى تەرەڭدەتە تٷستٸك. دەپۋتاتتار وسى سالاداعى زاڭنامالىق تٷزەتۋلەردٸڭ جاڭا پاكەتٸن ەزٸرلەۋگە كٸرٸستٸ. ەڭ ەۋەلٸ بٸز تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ٷشٸن قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ بەلگٸلەۋدٸ جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەدٸ مەجٸلٸس سپيكەرٸ.
ەرلان قوشانوۆ بۇل مەسەلەدە يدەولوگييالىق جۇمىستى دۇرىس جٷرگٸزۋ قاجەتتٸگٸن دە اتاپ ٶتتٸ.
– وتباسىنداعى ەرلەردٸڭ تولىق ٷستەمدٸگٸ تۋرالى بۇرمالانعان يدەيا ٶتكەننٸڭ ەنشٸسٸندە قالۋى كەرەك. مەكتەپ قابىرعاسىنان باستاپ جاس ۇرپاقتىڭ ساناسىنا دۇرىس قۇندىلىقتاردى سٸڭٸرۋ قاجەت. حالىق اراسىندا قۇقىقتىق مەدەنيەت قالىپتاستىرىپ, تۇرمىستىق ۆانداليزمنٸڭ كەز كەلگەن تٷرٸنە تٶزبەۋشٸلٸك تانىتقان جٶن. مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, ەدٸلدٸكتٸ جەنە زاڭ ٷستەمدٸگٸن قاتاڭ ۇستانۋعا تيٸسپٸز, – دەدٸ ەرلان قوشانوۆ.
ٶز كەزەگٸندە ٶزبەكستان رەسپۋبليكاسى وليي مەجٸلٸسٸ سەناتىنىڭ تٶراعاسى تانزيلا نارباەۆا گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىقپەن كٷرەستەگٸ ٶزبەكستاننىڭ تەجٸريبەسٸمەن بٶلٸستٸ. بيىل وندا ەكٸمشٸلٸك جەنە قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸك كٷشەيتٸلٸپ, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق سالاسىنداعى زاڭناما قايتا قارالعان.
ال ورتالىق ازيياداعى گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىقتى زاڭنامالىق دەڭگەيدە قىلمىس دەپ تانىعان بٸرٸنشٸ ەل قىرعىزستان بولدى. بۇل تۋرالى قىرعىزستاننىڭ جوگوركۋ كەنەش تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى جەميليا يساەۆا ايتتى.
فورۋم سوڭىندا دەلەگاتتار ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ەيەلدەر ديالوگى كونفەرەنتسيياسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ «ٶڭٸردەگٸ گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىققا قارسى ٸس-قيمىل: تيٸمدٸ جەنە ورنىقتى بٸرلەسكەن شەشٸمدەر ٸزدەۋ» اتتى مەلٸمدەمە قابىلدادى. ديالوگ مٷشەلەرٸ ٶز مەلٸمدەمەسٸندە ەيەلدەرگە قاتىستى زورلىق-زومبىلىقتىڭ كەز كەلگەن تٷرٸن ايىپتايدى جەنە ەيەلدەردٸ قورعاۋ مەن قولداۋدىڭ تيٸمدٸ زاڭنامالىق جەنە قۇقىقتىق تەتٸكتەرٸن قۇرۋدى قولدايدى.
قازاقستاننىڭ 2023 جىلعى ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ەيەلدەر ديالوگىنداعى تٶراعالىعىنىڭ قورىتىندىلارى:
دانييا ەسپاەۆا قازاقستاننىڭ ديالوگقا تٶراعالىعى كەزٸندە وسى ٶڭٸرلٸك الاڭدى ينستيتۋتسيونالدىق تۇرعىدان نىعايتۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلعانىن اتاپ ٶتتٸ.
ول ديالوگقا قاتىسۋشى بارلىق ەلدەرگە, بۇۇ ورتالىق ازيياداعى پرەۆەنتيۆتٸ ديپلوماتييا جٶنٸندەگٸ ٶڭٸرلٸك ورتالىعىنا, «بۇۇ–ەيەلدەر» ۇيىمىنا, بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنا جەنە ەۋروپالىق وداقتىڭ بٶلٸمشەلەرٸنە بەلسەندٸ جۇمىسى ٷشٸن العىسىن بٸلدٸردٸ.
جىل بويى بٸرقاتار ٸس-شارا ٶتتٸ. 2023 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا استانادا ٶتكەن «يننوۆاتسييالار مەن تەحنولوگييالاردى دامىتۋداعى ەيەلدەردٸڭ رٶلٸ» كونفەرەنتسيياسىندا ەيەلدەردٸڭ يننوۆاتسييالىق جوبالارى مەن جاڭا تەحنولوگييالارى تانىستىرىلدى.
«TechnoWomen ورتالىق ازييا» ەيەلدەر قاۋىمداستىعىن قۇرۋ باستاماسى قولداۋ تاپتى, نەتيجەسٸندە تەڭدٸك ۇرپاعى فورۋمى اياسىندا قازاقستان «گەندەرلٸك تەڭدٸككە ارنالعان تەحنولوگييالار مەن يننوۆاتسييالار» ٸس-ەرەكەت كواليتسيياسىنا قوسىلدى.
2023 جىلدىڭ قازان ايىندا الماتىدا ازاماتتىق قوعامنىڭ, بەلسەندٸلەردٸڭ جەنە حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن ٶتكەن «ەيەلدەر, بەيبٸتشٸلٸك جەنە قاۋٸپسٸزدٸك» حالىقارالىق كونفەرەنتسيياسىندا بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸ قارارلارىنىڭ قاعيداتتارىن ٸسكە اسىرۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى. ديالوگ مٷشەلەرٸ مەن ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ازاماتتىق قوعام ٶكٸلدەرٸنٸڭ ەۋروپارلامەنت قۇرىلىمدارىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسۋ ٷشٸن 2023 جىلعى قاراشاداعى بريۋسسەلگە ساپارى جوعارى باعالاندى.
ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ەيەلدەر ديالوگىنا تٶراعالىق قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا ٶتتٸ.
انىقتاما ٷشٸن: ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ەيەلدەر ديالوگى ايماقتاعى ەيەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ مەن نىعايتۋدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن تالقىلاۋعا ارنالعان بەيرەسمي الاڭ بولىپ تابىلادى. ديالوگ 2020 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا باستالدى. ٶتكەن جىلدارى ديالوگقا ٶزبەكستان (2021) جەنە تٷركٸمەنستان (2022) تٶراعالىق ەتتٸ. ديالوگ «بۇۇ-ەيەلدەر» ۇيىمىنىڭ, بۇۇ ورتالىق ازيياداعى پرەۆەنتيۆتٸ ديپلوماتييا جٶنٸندەگٸ ٶڭٸرلٸك ورتالىعىنىڭ (UNRCCA) جەنە بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ (بۇۇدب) قولداۋىمەن قۇرىلدى جەنە جۇمىس ٸستەيدٸ.
