Qazaqstanǵa "qatań senim" turǵysyndaǵy jańa strategiia qajet. Bul uǵym bizdiń aqsha-kredit saiasatyndaǵy qazirgi olqylyqtardy túzeýge baǵyttalyp, eń bastysy — infliatsiialyq kútýler qaýpiniń tolyqtai "betin qaitaryp" jáne infliatsiiany naqty tómendetýge qol jetkizýge sep bolmaq. Bul týraly Monetarity Telegram arnasynyń avtory, qarjyger-maman Vladislav Týrkin aitady. Onyń pikirinshe, búginderi bizdegi infliatsiia esh aýyzdyqtaýǵa kelmei jatyr. Óitkeni Ulttyq bank jariialaǵan boljamdy maqsattar oryndalmaq túgili aýyly alystai berýde, dep habarlaidy Dalanews.kz.
"Qatań senim" degenimiz – bul Ulttyq Banktiń ýádesine tolyq sai bolýyn ǵana emes, óziniń negizgi maqsatynan (infliatsiialyq targetten) bir sátke de kóz jazbaýyn bildiredi. Ulttyq Bank ár sheshimin qabyldaǵanda, eń aldymen, infliatsiialyq kútýlerge qatysty áserdi baǵamdap, infliatsiiany tómendetý turǵysyndaǵy pozitsiiasyna qatysty túsinikteme berip otyrýy kerek", - deidi qarjyger-maman.
Bul neni bildiredi?
Birinshiden, targetti qatań saqtaý kerek. Mysaly, target 5% bolsa, onda "5-7% aralyǵynda bolady" dep buldyr boljam jasamaý qajet. Negizinen, target naqty tsifrmen belgilenip, sol tsifrge jetý merzimi aiqyn kórsetiledi. "Shamamen kelesi jyly..." degen abstraktili boljamdar emes, naqty merzim men jaýapkershilik bolýy shart. Ulttyq Bank boljamdy jii ózgertpei, aitqan sózin sońyna deiin ustanýy tiis.
Ekinshiden, asimmetriialy reaktsiiany toqtatý. Bizde qazir Ulttyq Bank infliatsiia ósimine qatysty salqynqandylyq tanytsa, kerisinshe infliatsiia sál baiaýlasa aqsha-nesie saiasatyn tez jumsartýǵa umtylady. Muny múldem doǵarý qajet. Infliatsiia turaqty túrde targetten tómen túspeiinshe, paiyzdyq mólsherleme tómendemeýi kerek. Kerisinshe, infliatsiialyq belgilerdiń (kredittik impýls, aqsha massasy, biýdjet shyǵystarynyń ósimi) biri paida bolsa da, aldyn ala qatań reaktsiia jasaý qajet.
Úshinshiden, bazalyq mólsherlemeni kóterýden qoryqpaý kerek. Qazaqstan ekonomikasy tarihynda turaqty tómen infliatsiia kezeńi bolǵan emes, sondyqtan halyq pen biznestiń infliatsiialyq kútýleri sozylmaly joǵary qalypta qala beredi. Mundai kezde Ulttyq bank halyqtyń kútýlerine súienýden góri, áldeqaida qatal sheshim qabyldaýy tiis. 2022-2024 jyldary Braziliia infliatsiiamen kúreste bazalyq mólsherlemeni 13,75%-ǵa deiin kóterip, naqty paiyzdy +7-8%-ǵa deiin jetkizgeni bar. Avstraliia infliatsiia deńgeii 2,4%-ǵa deiin tússe de, stavkany 3,85%-dan tómendetpei otyr. Bizge de dál osyndai qatańdyq qajet.
Tórtinshiden, forward guidance-ti naqty qoldaný. Forward guidance degenimiz – naryqpen naqty jáne anyq kommýnikatsiia. Ulttyq Bank ár sheshiminiń naqty ári túsinikti sebebin ashyq jariialap, sol arqyly naryq qatysýshylaryn jáne qoǵamdy óziniń josparyna sendire bilýi kerek. Naqty is-qimyl jospary men naqty oryndalǵan sharalar arqyly ǵana qoǵamnyń Ulttyq bankke degen senimin qalyptastyrýǵa bolady.
Besinshiden, qysqa merzimdi ekonomikalyq ósimdi saqtaý úshin infliatsiiaǵa jol bermeý. Álemdik tájiribe kórsetkendei, uzaq merzimdi turaqty ekonomikalyq ósim tek tómen jáne boljamdy infliatsiia jaǵdaiynda ǵana múmkin. Sondyqtan infliatsiiany tejeýde Ulttyq bank ósimniń ýaqytsha baiaýlaýyna daiyn bolý kerek. Bul - turaqty ósimge jol ashatyn ýaqytsha qurbandyq bolmaq.
Altynshydan, institýtsionaldy reformalar. Aqsha-kredit saiasatynyń senimdiligi, onyń tiimdiligi institýtsionaldyq táýelsizdikti nyǵaitýmen, sondai-aq sheshim qabyldaý protsesiniń ashyqtyǵymen tikelei bailanysty. Sheshimderdi qabyldaityn komitettiń quramyn, pikirtalastardy, daýys berý nátijelerin jariialaý arqyly ashyqtyqty arttyrý qajet.
Jetinshiden, júieli túrde esep berip otyrý. Ulttyq Bank infliatsiialyq targetke jetý boiynsha naqty kórsetkishtermen (kredittik impýls, aqsha massasynyń ózgerýi, biýdjet shyǵyndary men kiristeriniń dinamikasy) turaqty esep berip otyrýy kerek. Bul qoǵam men naryq qatysýshylarynda Ulttyq banktiń infliatsiiamen kúresti qanshalyqty sátti júrgizip jatqanyn baǵamdaýǵa múmkindik beredi.
"Bul sharalar kesheni Qazaqstanda "qatań senim" strategiiasyn ornyqtyrady. Onyń nátijesinde infliatsiialyq kútýler tómendep, baǵa, jalaqy deńgeiin belgileýde infliatsiialyq aldy minez-qulyq álsirep, aqsha-kredit saiasaty turaqtanyp, ekonomikanyń uzaq merzimdi ári sapaly ósimine jol ashylady", - deidi Týrkin.
Aita ketsek, kúni keshe Úkimet kommýnaldyq qyzmetterdiń keibir tarifterin kóterýdi keiinge qaldyrǵandaryn jariialady. Bilik bul azamattardyń qarjylyq júktemesin azaitýǵa jáne infliatsiia deńgeiin turaqtandyrýǵa múmkindik beredi dep senim bildiredi.
