Úlken sporttan biliktiń túrli tarmaǵyna barǵan sportshylar barshylyq. Olardyń bir toby osy kúnge deiin Úkimet, Parlament, ákimdikter, sport mekemelerinde ártúrli basshylyq qyzmetterde boldy. Ásirese úlken sportta, Olimpiada, Álem chempionattarynda el namysyn qorǵap, kók týdy biik ustyǵandar týraly aitýǵa bolady. Nazarbaevtyń dáýirinde ásirese eldiń zań shyǵarýshy organyna partiialyq tizimmen ótken dańqty sportshylar az bolǵan joq. Serik Qonaqbaev, Dáýlet Turlyhanov, Olga Shishigina, Muhtar Tinikeev, Serik Sápiev, Taras Hitýov, Ońalbai Aiashev úlken sportta jetistikke jetken, halyqtyń jyly yqylasyna bólengen tulǵalar. Olar Parlamentte otandyq sporttyń problemalaryn kóterip qoimai, jalpy saiasi-ekonomikalyq jáne áleýmettik-mádeni saladaǵy máselelerdi qozǵap, kóppen birge elge qyzmet etti dese de bolady.
Sol dańqty sportshylardyń sportta da, saiasatta da izbasarlary ósip keledi. Jańa Qazaqstan dáýirinde de elge sporttaǵy jetistikterimen tanylǵan azamattardy bilik tarmaqtaryna qyzmetke tartý úrdisi jalǵasyn tapty. Olardyń arasynda oblys ákimdikteri, Týrizm jáne sport ministrligi, túrli salalyq federatsiialardyń basshylyq qurylymdarynda orta eńbek etip júrgender barshylyq.
Dalanews.kz saity men “Qala men dala” gazeti solardyń keibirine sholý jasap, jaqynyraq tanystyrýǵa tyrysty. Olardyń osyndai jaýapty qyzmetti atqarýǵa tájiribesi jáne bilimi men bedeli jete me? Sportshy sheneýnikterdiń el basqarýdaǵy tájiribesi halyqtyń kóńilinen shyǵa ma, olar qanshalyqty bilikti basshy bola aldy? Bul saýaldardy biz oqyrmannyń ózine qaldyramyz.
NURBAQYT TEŃIZBAEV
Nurbaqyt Teńizbaev – Almaty oblysy Kegen aýdanynyń ákimi. Jiyrma myńnan astam halqy bar aýdandy sońǵy 2 jyldan beri basqarady. Jasy 42-ge kelgen memlekettik qyzmetker qazirgi Jetisý oblysy Panfilov aýdany Úsharal aýylynda týǵan. Grek-rim kúresiniń sheberi Olimpiadanyń kúmis júldegeri, Aziia, Álem chempionattarynyń birneshe dúrkin jeńimpazy. Úlken sporttan ketken soń Nurbaqyt Moldahmetuly jergilikti atqarýshy bilik salasynda qyzmet atqara bastady. Ómirbaiandyq derekterde ol sport jáne deneshynyqtyrý mekemelerinde nusqaýshy, ádisker boldy. Almaty oblystyq joǵary sport sheberligi mektebiniń direktory. Al bilikke 2018 jyldyń qazan aiynda aralasa bastady. Sol kezdegi Almaty oblysynyń ákimi Amandyq Batalov olimpiada júldegerin óńirdegi Dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasy basshysy laýazymyna taǵaiyndaidy. Al Qańtar oqiǵasynan keiin 2023 jyly shildede Qazaqstan Respýblikasy Prezidenti Ákimshiliginiń jáne Kegen aýdandyq máslihaty depýtattarynyń kelisimi boiynsha Almaty oblysy ákiminiń ókimimen Nurbaqyt Teńizbaev Kegen aýdanynyń ákimi laýazymyna barǵan edi.
Keibir BAQ Teńizbaevty 2025 jyldyń basynda Almaty qalasy Sport basqarmasynyń basshysy laýazymyna taǵaiyndalady dep jazdy. Alaida QR Týrizm jáne sport ministri janyndaǵy óńirlik sport basqarmalarynyń basshylaryn taǵaiyndaý jónindegi komissiianyń kezekti otyrysynda Almatyǵa Nurbaqyt Teńizbaev emes Darhan Nurhanulynyń kandidatýrasy bekitilgen. Al dańqty sportshy Kegen aýdanyndaǵy qyzmetin jalǵastyryp jatyr.
ASHAT ShAHAROV
Aqtóbe oblysynyń qazirgi ákimi Ashat Shaharov ta sporttyq mansabynda halyqaralyq arenada el namysyn qorǵaǵan tanymal tulǵa. Sambodan úsh márte álem chempiony, eki dúrkin álem kýbogynyń iegeri, dziýdodan dúniejúzilik birinshiliktiń qola júldegeri, Qazaqstan eńbek sińirgen sport sheberi degen ataq-dańqy bar. Sidneide ótken 2000-shi jylǵy jazǵy olimpiadada ulttyq qurama sapynda kúresip, 5-shi orynǵa turaqtaǵan.
Ashat Shaharov 1978 jyly Reseide qazaqtar kóp qonystanǵan Orynbor oblysynda dúniege kelgen. 2005 jylǵy qarashadan Aqtóbe pedagogikalyq institýty dene tárbiesi kafedrasynyń dotsenti.
Al 2007 jylǵy sáýirden Aqtóbe oblystyq olimpiadashylar rezervin daiyndaý ortalyǵynyń direktory. Al saiasi mansabyn 2013 jyly BQO Qaratóbe aýdany ákimi, 2017 jyly Zelenov aýdany ákimi retinde bastaidy. Al 2020 jyly Aqtóbe qalasynyń ákimi bop taǵaiyndalady. Keiin Prezident ákimshiligine qyzmetke aýysady. Sosyn Jańa Qazaqstan dáýiri kelgende Aqtóbe oblysynyń ákimi laýazymyna taǵaiyndalyp, 2023 jyldan beri Reseimen shekaralas óńirdi basqaryp otyr.
BAQTIIaR ARTAEV
Baqtiiar Artaev orta býyn sportshylar ishinde halyqqa tanymal jáne ózindik simpatiiasy bar, belgili sportshy. Onyń sport mansabymen birge memlekettik qyzmettegi joly da erte bastaldy. Tarazdyń týmasy bala kezinen bokspen shuǵyldanyp, Olimp shyńyna shyqqan sanaýly qazaqtyń biri. Afina olimpiadasynyń chempiony, Vel Barker kýbogynyń iegeri Baqtiiar Artaev Nurbaqyt Teńizbaevpen túidei qurdas.
Baqtiiar Artaev qazir Qyzylorda oblysynyń Sport jáne deneshynyqtyrý basqarmasynyń basshysy. Onyń memlekettik qyzmettegi mansaby aýyl ákimi laýazymynan bastalǵan.
Quqyqtaný, menedjment, dene shynyqtyrý pániniń muǵalimi mamandyqtary boiynsha M.Q.Dýlati atyndaǵy Taraz memlekettik ýniversitetin, Qazaq sport jáne týrizm akademiiasyn támamdaǵan.
Eńbek jolynda gaz salasynda, ishki áskerde kishi qyzmetker bolyp jumys istegen. Al 2008 jyly nebári 25 jasynda Taraz qalasynyń mańyndaǵy Aisha-Bibi aýyldyq okrýginiń ákimi bolyp taǵaiyndalady. Odan keiin Jambyl oblysy týrizm, dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasyn basqardy. Jambyl oblysy ákiminiń ókimimen Jambyl obylysy ákimi apparaty jetekshisiniń orynbasary qyzmetine aýysty. Keiin Baqtiiar Artaev atyndaǵy boks saraiynyń direktory bolǵan. «Astana» Prezidenttik kásipqoi sport klýbynda, boks federatsiiasynda túrli qyzmetter atqardy. Baqtiiar Artaev 2014 jyly Aisulý Ibrashova atty áiel adamdy urdy dep, basy daýǵa qalǵan bolatyn. Al 2021 jyly boksshy Baqyt Sársekbaev Artaevty bokstaǵy básekelestikke qatysty aiyptap, úndeý joldaǵan edi.
SERIK SÁPIEV
Boks áleminde aýyz toltyryp aitarlyqtai jetistikke jetken sportshynyń biregeii – Serik Sápiev. Ol 2012 jyly London olimpiadasynyń chempiony bolmai turyp, Álem jáne Aziia chempionattarynda atoi salǵan boksshy. Dańqty sportshy Álem chempionatynyń 2, Aziia chempionatynyń 2 altynyn jeńip alǵan. Al Olimpiadada Baqtiiar Artaev siiaqty Vel Barker kýbogyn ielengen qazaq boks sheberi.
Serik Sápiev te Nurbaqyt Teńizbaev pen Baqtiiar Artaevtyń qurdasy. Ol 1983 jyly Qaraǵandy oblysynda týǵan. Sápievti de Nazarbaev dáýirinde memlekettik laýazymdy qyzmetterge erte aralastyrdy. Ol 24 jasynda “Astana Arlans” boks klýbynyń bas direktory qyzmetine taǵaiyndaldy. Al saiasi mansaby 2017 jyly QR Parlamenti Májilisi depýtattyǵynan bastaldy. Zań shyǵarýshy organ kreslosynda 1 jyl ǵana turaqtaǵan Serik Sápiev QR Mádeniet jáne sport ministrligine komitet tóraǵasy laýazymyna jumysqa aýysty. Al 2024 jyly Qaraǵandy Sport jáne deneshynyqtyrý basqarmasynyń bastyǵy, 2025 jyly Ulttyq Sýrdlimpiia komitetiniń prezidenti laýazymyna taǵaiyndalǵan.
Dańqty boksshy ministrliktegi Sport komitetin basqarǵan tusta eki birdei orynbasary jemqorlyqpen ustaldy. Kóp uzamai Sápiev te Úkimettegi laýazymynan bosatyldy. Sondai-aq ol 2023 jyly Zelimhan Mýsihanov esimdi sporshymen Batyrball týrniri kezinde janjaldasyp, artynan BAQ betinde onyń qyzba minezi talqylaýǵa tústi. Serik Sápiev qazaq tilin jetik bilmegeni úshin de jii synǵa ushyraidy.
AǴAIYNDY ULAN RYSQUL JÁNE RÝSLAN ÁBDIRAZAQOV
Qazaq sporshylarynyń ishinde qaptaǵai deneli, eńsegei boily Ulan Rysqulǵa da sońǵy jyldary atqarýshy biliktiń qaiys kreslosy buiyrdy. Ulan Ǵalymuly Jetisý oblysy ákiminiń ókimimen eki ret óńirdiń Dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń basshysy bolyp taǵaiyndaldy. Ol 2023 jyly naýryzda oblys basshysy Beibit Isabaevtyń ókimimen Jetisý oblysy Dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasyn basqarýǵa taǵaiyndalady. Alaida 2024 jylǵy Parij Olimpiadasyndaǵy jetistikterdiń tómendigi óńirdegi basqarma jetekshilerin jumystan alýǵa ulasty. Ulan Rysqul da osy lekpen qyzmetinen bosatylǵan edi. Balýan araǵa 8 ai salyp, qaitadan Taldyqorǵanǵa oraldy. Ózi kelgenshe bos turǵan laýazymǵa QR Týrizm jáne sport ministri Erbol Myrzabosynov Qazaqstan barysynyń úsh dúrkin jeńimpazy Ulan Rysquldy qaita jiberdi. Ol qazir Jetisý oblysy Deneshynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń basshysy.
Ulan Rysqul 1986 jyly Almaty oblysy Balqash aýdany Baqanas kentinde týǵan. Úsh ýniversitettiń diplomyn alǵan. Dziýdodan Qazaqstannyń 3 dúrkin chempiony, Aziianyń eki dúrkin chempiony, Álem kýbogynyń kúmis júldegeri. «Qazaqstan Barysy» týrniriniń tuńǵysh jeńimpazy. Qazaq kúresinen sport sheberi.
Jastaiynan kúrespen ainalysqan Ulan Rysquldyń qandaida bir daýly oqiǵalarǵa qatysy joq. Ashyq derekkózderinde ondai aqparattar aitylmaidy. Onyń týǵan inisi, qazaq kúresinen «Qazaqstan barysy» týrniriniń úsh dúrkin júldegeri Rýslan Ábdirazaqov ta jańa qyzmetke taǵaiyndaldy.
Belgili balýan biyl mamyr aiynda Almaty oblysynyń Balqash aýdanyndaǵy sport mektebine direktory qyzmetine bekitildi.
Ol dziýdo kúresinen el chempionatynyń birneshe dúrkin júldegeri. Sondai-aq, 2014 jyly Reseide ótken álem chempionatyna qatysqan. Rýslan qazaq kúresinen 2019 jyly 100 keli salmaqta álem chempiony atandy. Aita ketý kerek Ulan Rysqul men Rýslan Ábdirazaqov qazirgi Jetisý oblysynyń ákimi Beibit Isabaevtyń jerlesi. Olar Almaty oblysy Balqash aýdany Baqanas aýylynan shyqqan.
AIBEK NUǴYMAROV
Qazaq kúresiniń taǵy bir sheberi Aibek Nuǵymarov qazir Abai oblysynda memlekettik qyzmetker. Ol biyl qazan aiynda Abai oblysy Aiagóz aýdany ákiminiń orynbasary qyzmetine taǵaiyndaldy. Aibek Serikboluly 1987 jyly Abai aýdany, Qundyzdy aýylynda dúniege kelgen. Semei politehnikalyq kolledjin «Zańger» mamandyǵy boiynsha, Semei memlekettik pedagogikalyq institýtyn «Dene shynyqtyrý» mamandyǵy boiynsha, Qazaq innovatsiialyq gýmanitarlyq – zań ýniversitetin «Zańger» mamandyǵy boiynsha támamdaǵan.
Semei qalasy boiynsha Shyǵys Qazaqstan oblystyq Olimpiadalyq rezervtegi № 1 balalar – jasóspirimder sport mektebinde jattyqtyrýshy – oqytýshy bolyp bastaǵan.
2019 jyldan bastap Semei qalasyndaǵy Kólik kolledjiniń direktory qyzmetine taǵaiyndaldy.Qazaq kúresinen on dúrkin Qazaqstan chempiony, tórt dúrkin Aziia chempiony, «Álem Kýbogynyń» úsh dúrkin iegeri, Qazaq kúresinen Álemniń tórt dúrkin chempiony, «Eýraziia Barysy» halyqaralyq týrniriniń tórt dúrkin chempiony, «Álem Barysy» halyqaralyq týrniriniń úsh dúrkin chempiony, «Qazaqstan Barysy» týrniriniń eki dúrkin chempiony. Respýblikalyq saiasi keńestiń múshesi, «AMANAT» partiiasy Saiasi keńesiniń múshesi, VII, VIII shaqyrylǵan Abai oblystyq máslihat depýtaty bolǵan. Birqatar memlekettik nagrada men joǵary dárejeli marapattary bar.
ASQAR MOJANOV
Shyǵys Qazaqstannan shyqqan kikboks sheberi Asqar Mojanov ta óńirdiń sport salasyna jetekshilik etedi. Sportshy 2009 jyldan beri ShQO Deneshynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń basshysy. Ol bul qyzmetten birneshe ret ketip, birneshe ret orylǵan. Sheneýnik 1973 jyly 13 maýsymda Óskemen qalasynda dúniege kelgen. 1995 jáne 2010 jyldary S. Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan Memlekettik ýniversitetin «Dene shynyqtyrý jáne sport», «Memlekettik jáne jergilikti basqarý» mamandyqtary boiynsha aiaqtaǵan. «Altai» kásibi-sporttyq klýbynyń direktorynyń orynbasary bolyp qyzmet atqardy. Óskemen qalasynyń dene shynyqtyrý jáne sport, bilim jáne sport, sport jáne týrizm bólimderin basqardy. Ol kikbokstan KSRO chempiony, Eýropa chempiony, Álem chempiony jáne Aziia qurlyǵynyń chempiony.
ARMAN ÁBEÝOV
Memlekettik qyzmette abyroily qyzmet atqaryp júrgen taǵy bir sportshy Arman Ábeýov Qazaqstan armiiasynyń Ortalyq sport klýbynyń basshysy, polkovnik. Ol Qazaqstan Respýblikasy Qorǵanys ministrligi Sport komitetiniń tóraǵasy boldy. Memlekettik kúzet qyzmetinde túrli laýazymdarda qyzmet atqardy.
Halyqaralyq dárejedegi sport sheberi Arman Ábeýov – sambodan úsh dúrkin Álem kýbogynyń iegeri, dziýdodan Aziia chempiony, sambodan, dziýdodan jáne qazaqsha kúresten on dúrkin Qazaqstan chempiony.
AQJÚREK TAŃATAROV
Búgingi sholýymyzdy taǵy bir dańqty sportshy, London olimpiadasynyń qola júldegeri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen sport sheberi, erkin kúresten Qazaqstannyń 4 dúrkin chempiony, birneshe dúrkin halyqaralyq birinshilikterdiń jeńimpazy Aqjúrek Tańatarovpen qortyndylaimyz. Ol da atqarýshy bilikte laýazymdy qyzmet atqarady. Sportshy qazir Almaty oblysynyń Dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń jetekshisi. Oǵan deiin 2024 jyly Aqjúrek Tańatarov Jambyl oblysy ákiminiń sportty damytý jónindegi keńesshisi (shtattan tys) bolyp taǵaiyndalǵan. Odan buryn Jambyl oblysynda birneshe sport mektepterinde direktorlyq qyzmetter atqarǵan. Aqjúrek Tańatarov Jambyl oblysy Turar Rysqulov aýdanynda 1986 jyly ómirge kelgen.
Aqjúrek Tańatarovdyń esimi budan buryn keibir daýly oqiǵalarmen bailanysty BAQ betterinde de aityldy. Jambyl oblystyq Sport basqarmasyna qarasty mektepte jumysta joq 9 adamǵa jalaqy tólengen degen derek aityldy. Aqjúrek Tańatarov sol kezde Taraz qalasyndaǵy Olimpiadalyq rezervtiń oblystyq mamandandyrylǵan mektep-internat kolledjinde direktor bolatyn. Kóp uzamai osy janjaldy basý úshin ol qyzmetten ketti. Osy mektepti 4 jyl basqarǵan Olimpiada júldegeri laýazymnan bosatylǵan soń Jambyl oblysy ákiminiń keńesshisi, biyl Almaty oblysynda basqarma basshysy laýazymyna deiin ósti.
Jalǵasy bar…
