Qazaqstandyq qarjy sarapshysy Aibar Oljai keiingi kúnderi kópshilik arasynda talqyǵa túsken taqyryp — Kaspi aktsiialarynyń arzandaǵanyn jan-jaqty saraptady. Atalǵan keiske uqsas jaǵdai qashan bolǵanyn, nemen aiaqtalǵanyn jáne aldaǵy ýaqytta ne bolýy múmkin ekenine eksperttik pikirin bildirdi dep habarlaidy Dalanews.kz.
Qazaqstan syndy beitanys elden beitanys kompaniialar Nasdaq syndy amerikalyq birjaǵa shyǵyp jatqanda eń aldymen «aiýlar» qatty qýanady. Aiýlar degende ormanda júrgen ań týraly aityp otyrǵan joqpyn. Birjadaǵy spekýlianttardyń aktsiia qunynyń arzandaýynan paida tabatyn tobyn «aiýlar» deidi. Al aktsiia qymbattasa paida tabatyndar — «buqalar».
Aiýlardyń ishinde «shortseller» degen top bar. Olar aktsiia qunynyń quldyraýyn basqalar siiaqty kútip júrmei, túrli aqparat, feik zertteý, qaýeset jasap, taratý arqyly osy quldyraýǵa barynsha yqpal etedi. Amerikalyq shortsellerler jurt bile bermeitin elderden kelgen, AQSh investorlary tanymaityn kompaniialardy nysanaǵa alady. Reseige sanktsiia salynǵaly beri Eýraziialyq ekonomikalyq odaq elinen shyqqan kez-kelgen kompaniia týraly «qaitalama sanktsiia aldynda tur» dep aqparat taratsań, birja dúr ete qalatyny anyq. Shortisterge qyzmet etetin Culper Research ta osy ádisti paidalanyp Kaspidi jáýkemdemek boldy. Alǵashqy eki kúnde Kaspi aktsiialarynyń baǵasyn tipti 16 paiyzǵa túsire aldy. Birjadaǵy basqalar aqymaq emes, sondyqtan artynan aktsiia quny tez qalpyna keldi.
Gindenbýrg oqiǵasy
Sarapshy osy rette Hindenburg Research shortister tobynyń Fridom Finansqa jasaǵan shabýylyn eske aldy. 2020 jyly Hindenburg Research Tesla-ǵa básekeles bolýǵa tiis dep sanalǵan, kapitalizatsiiasy 28 milliard dollarǵa jetken Nicola startapyn zertteý jasaý arqyly áshkerelep, onyń aktsiialaryn 75 paiyzǵa qulatqan edi. Sonyń arqasynda 263 mln dollar paida kórgen. Aibar Oljaidyń esebinshe, Hindenburg Research qanjyǵasy kem degende 50 million dollarǵa mailanǵan bolsa kerek.
«2023 jyly Hindenburg Research ataqty minoritarlyq aktsioner Karl Aikannyń Icahn Enterprises, Twitter negizin qalaýshy Djek Dorsidiń Block tólemder kompaniiasy men úndi millioneri Gaýtam Adanidiń Adani Group alpaýytyna shabýyl jasady. Sol kezde atalǵan kompaniialardyń ortaq kapitalizatsiiasy 99 milliard dollar joǵaltqan. S3 Partners málimetteri boiynsha, Icahn-degi barlyq ashyq shorttar ideal jaǵdaida 56 million tabys bere alǵan. Budan Hindenburg Research jartysyn tapty dep topshylasaq, Adani Group boiynsha 50 million dollardyń shamasynda tabys, Block pen Twitter jaǵdaiynda shamamen 5 million dollar paida kelgen. Birjada ár nárseniń tegin jasalmaitynyn ishińiz sezetin shyǵar» deidi sarapshy.
Osydan soń álemdik alpaýyttardy shertip júrgen Hindenburg Research Nasdaq birjasynda listingtelgen, qazaqstandyq Freedom Holding Corp. týraly zertteý shyǵarýdy durys dep tabady. Biraq osy joly Hindenburg Research ońbai qatelesti. Zertteý materialy jaryq kórgen kúni naryqtaǵy kotirovkalar sál qubyldy da, artynan Freedom óse bastady. Short-skviz stsenariii oryn alyp, shortshylar keminde 8 million dollar joǵaltqan. «Kaspi keisinde de shortister túk tappaǵan siiaqty. Beker ýaqyt pen energiia qurtty» deidi qarjy sarapshysy.
Kaspi-di qulatý múmkin be?
«Kaspi aktsiialarynyń qunynda turǵan eshteńe joq. Ekojúie úshin bastysy aktivter kólemi men biznestiń rentabeldiligi, iaǵni tiimdiligi men tabystylyǵy. Bul jóninen Kaspide problema joq.
Búgingi tańda Kaspi.kz kompaniiasynyń aktivteri 7,1 trillion teńgeni quraidy. Bul bir jyl boiy búkil Qazaqstan boiynsha jinalatyn salyqtyń teń jartysy. Masshtabty elestettińiz be? Endi qarańyz. Jyl basynan beri Kaspi.kz tapqan taza tabys 460 milliard teńgege jetti. Iaǵni 9 aida 460 milliard bolsa, jyl sońyna deiin 600 milliard teńgege jetýi tiis. Bul 1 milliard dollardan asady. Ótimdilik rezervi mol mundai qarjy uiymyn qulatý múmkin emes. Ekinshi jaǵynan memleket te oǵan jol bermeidi.
Basshysy Miheil Lomtazde osymen altynshy ret úzdik SEO ataǵyn alǵan jáne búgin aktsionerlerine kezekti dividend tólegen Kaspi.kz qazaq elindegi eń turaqty úsh kompaniianyń tizimine kiredi.
Sondyqtan, ýaiymdamai, kaspi qosymshasyn ashyp, QR arqyly tólep, baiaǵydai alańsyz ómir súre berińiz. Olar siz úshin isteitin nárseni isteitinine kúmán joq. Tek basy-kózi joq kredit ala bermeńizder» dep támamdady sarapshy.
Eske sala ketsek, buǵan deiin Kaspi.kz aktsiialaryn quldyratqan zertteýde ne aitylǵany týraly jazǵan edik.
Jazba avtordyń ruqsatymen basyldy.
