Búgingi kásipker, buryndary aýylsharýashylyǵy vitse-ministri bolǵan Marat Tolybai Qazaqstan "ponttan" birte birte bas tarta bastaitynyn aitady. Qaltaly azamattyń jelidegi jazbasyn Dalanews.kz oqyrmandarǵa sol kúiinde usynýdy jón kórip otyr.
"Arzan zat tutynatyndai, men sonshalyqty bai emespin" degen sóz bar ǵoi. Ózim úshin sonyń jańa maǵynasyn ashtym. Rasynda, tek bai adam ǵana arzan zattardy tutynyp, arzan qyzmetterdi paidalana alady. Nege ekenin bilesiz be? Óitkeni ol eshkimge eshteńe dáleldeýge mindetti emes. Óitkeni ol ózin-ózi áldeqashan "jasap" tastaǵan. Barshaǵa, eń bastysy óz-ózine qolynan bári keletinin dáleldegen. Osydan keiinde ol úshin alystan men mundalap turatyn qymbat saǵattar men zergerlik buiymdardyń, villalar men iahtalardyń da mán-maǵynasy joiylady. Árine, keibir qymbat dúnieniń qajettiligi bar. Mysaly, jaqsy meiramhanadan tústený degendei. Jaqsy kólik te arzanyna qaraǵanda qaýipsiz jáne yńǵaily. Biraq, praktikalyq turǵydan alǵanda, múldem aqylǵa qonymsyz bizde bailyqtyń atribýttary bar. Mysaly, aýyr ári yńǵaisyz "týrbiion" qolsaǵat. Ony bizdegiler bireýge ýaqyttyń qansha ekenin aityp jiberý úshin emes, óziniń mańyzdylyǵyn kórsetý úshin taǵady. Dáý djipter men hammerler she? Olardy taý-tasqa emes, qala ortasynda bedelin kórsetý úshin minip júredi. Bir kúni sol asa qymbat qolsaǵat pen hammerlerdiń ielerine eshkimge eshteńe dáleldep jatýdyń qajeti bolmaitynyn túsinetin ýaqyt keledi. Sosyn olar ábden kiilgen djinsy shalbarmen, japon qolsaǵatyn taǵyp, aramyzda bilinbei júre beretin bolady. Aitqandai, millionerdiń qarapaiymdylyǵy degen ózin-ózi qamtyǵanynyń, ózine degen senimdiliginiń birden bir belgisi. Osy túsinik birte birte kúnderdiń bir kúni bizdiń "pontty" jaqsy kóretin Qazaqstannyń da basyna keledi", delingen depýtat jazbasynda.
Aita ketsek,2025 jyly 18 shildede qabyldanǵan elimizdiń Salyq kodeksinde "sán-saltanat salyǵy" retinde jeke salyq túri qarastyrylmaǵan. Soǵan qaramastan, jekelegen jeke tulǵalardyń múlkiniń keibir sanattaryna salyq salý normalary bekitilgen. Atap aitqanda:
- Quny 18 000 AEK jáne odan joǵary avtokólikter (satyp alynǵan kólik qunynyń 10%-y mólsherinde aktsiz esepteledi);
- Quny 24 000 AEK jáne odan joǵary iahtalar men ushaqtar (satyp alynǵan kólik qunynyń 10%-y mólsherinde aktsiz esepteledi);
- Quny 500 000 teńgeden asatyn alkogol ónimderi (bir litrge shaqqandaǵy teńgemen kórsetilgen qunynyń 10%-y mólsherinde aktsiz salynady);
- Quny 10 000 teńgeden asatyn temeki ónimderi (sigaralar) (bir danaǵa teńgemen kórsetilgen qunynyń 10%-y mólsherinde aktsiz salynady);
- Jyljymaityn múlik (páter, turǵyn úi jáne t.b.) – bir menshik iesiniń atyna tirkelgen barlyq obektilerdiń jiyntyq quny 450 million teńgeden assa, onda múlik salyǵy 2% mólsherinde esepteledi.
Eger bir tulǵanyń menshigindegi barlyq salyq salý obektileriniń jiyntyq quny 450 million teńgeden asyp ketse, onda salyq mólsheri bylai esepteledi:
2 946 600 teńge + 450 mln teńgeden asatyn somaǵa 2% mólsherinde.
Al, jiyntyq quny kórsetilgen shekten aspaityn múlik bolsa, onda ár obektiniń qunyna jeke-jeke salyq salynady.
Buǵan deiin Túrkiiada iahta men kater satyp alýshylarǵa salyq tóleý mindettelgenin jazǵan bolatynbyz. Biýdjet tapshylyǵyna urynǵan Qazaqstanda 2026 jyly 1 qańtardan bastap QQS mólsheri 12-den 16 paiyzǵa ósedi.
