Búginde jer sharynda jyl saiyn temeki tartýdan 7 million adam kóz jumasa, Qazaqstanda shylymshylardyń jyl saiyn qatary 18 myń adamǵa kemip otyrady eken. Osy bir ǵana temekiniń kesirinen qazaq qoǵamy myńdaǵan adamnan aiyrylýda.
Statistikalyq derek kózderine kóz salatyn bolsaq, búginde Qazaqstan shylym shegý boiynsha dúniejúzi elderiniń arasynda 41 orynǵa taban tirepti. Bul jaqsy kórsetkish emes.
Eń soraqysy elimizde jastardyń shylymǵa degen áýestigi jyl ótken saiyn artyp keledi. Muny QR Densaýlyq saqtaý ministri Ajar Ǵinaiat moiyndap otyr.
Ministrdiń qoǵamdyq ortaǵa usynǵan málimetinshe, mektep oqýshylary arasynda da temeki shegýshilerdiń qatary artqanyn jasyrmai aitty.
Ministrliktiń málimetke súiensek búginde mektep 15 jastan joǵary balalardyń 10 paiyzy temeki shegetine anyqtalyp otyr. Al qyzdar arasynda bul kórsetkish 6 paiyzdy shylqor bolyp shyqqan.
Sonymen qatar jastardyń arasynda elektrondy temekini de paidalaný ádeti de sánge ainalǵany jasyrýǵa bolmas.
Mektep oqýshylarynyń temekige áýestiginiń artýy qoǵam úshin qaýipti qubylys. Jastardy, jalpy halyqty temeki ónimderinen qorǵaý memleketimiz úshin ózekti máselelerdiń birine ainalyp otyr. Bul rette bilik te qarap otyrǵan joq.
Halyqtyń temekiden qorǵaýǵa qatysty is-sharalar 2009 jyldan bastap qolǵan alynǵan bolatyn. Ol kezde elimiz boiynsha qoǵamdyq oryndarda temeki shegýge qatań túrde tyiym salynǵan edi.
Al 2021 jyldan bastap dúkenderde jasy 21 jasqa tolmaǵandarǵa temeki men temeki ónimderin saýdalaýǵa qatań túrde tyiym salynǵanyn bilemiz.
Budan basqa dál osy jyly dámhanalar men qoǵamdyq oryndarda (jazǵy alańdar, kóshe) kalian shegýge de tyiym salyndy.
Eń bastysy Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen qabyldanǵan «Deni saý – ult» Ulttyq josparynda halyq arasynda shylym shegý deńgeiin tómendetýge qatysty naqty is-sharalar jospary qabyldanyp, búginde Densaýlyq saqtaý ministrligi sony júzege asyryp jatqanyn airyqsha atap aitýǵa bolady.
Atalǵan baǵdarlamada elimizde temeki ónimderiniń aktsizin kezeń-kezeńmen kóterý máselesi de qarastyrylǵan. Temeki ónimderiniń baǵasyn kóterip, halyqtyń odan bas tartýy álemde ózin aqtaǵan aila-tásil ekenin bárimiz bilemiz. Sondyqtan Qazaqstan da bul tásildi qoldanýy kerek.
Budan basqa bul Ulttyq josparda el azamattaryn shylym shegýdiń ziiandyǵyn jete túsindirýge 27,5 mln teńge de bólingenin atap aitýǵa bolady.
Osy rette «Qala men Dala» gazetine QR Densaýlyq saqtaý ministrligi janyndaǵy Qoǵamdyq densaýlyqty nyǵaitý ortalyǵy basshysy Saltanat Nazarova halyq arasynda salaýatty ómir salytyn nasihattap, jurttyń temekiden bas tartýǵa qatysty nasihat jumystary úzdiksiz júrgizilip kele jatqanyn alǵa tartty.
– Jastar arasyndaǵy temekige áýestik eń ózekti máselelerdiń biri bolyp tur. Olarǵa temekiniń densaýylyqqa qanshalyqty ziian ekenin barynsha túsindirip kelemiz.
Sonymen qatar qazir elimizde temekini tastaǵysy keletin azamattar jetip artylady. Olarǵa bilikti mamandardyń qoldaýy kerek.
Osy maqsatta Densaýlyq saqtaý ministrligi elimizdegi emhanalardyń janynan temekiniń tastaýǵa umytylǵan adamdarǵa kásibi túrde keńes berip, qoldaý kórsetetin 113 kabinet ashty.
Qazir atalǵan kabinetterde temekini qalai tastaýǵa kásibi turǵydan keńes beretin mamandar jumys isteidi. Kez kelgen adam osy kabinetterge júginip, temekini tastaý kezinde psihologiialyq keńester alýyna bolady, – deidi Saltanat Nazarova.
Temekiden bas tartý ár adamnyń erindegi sharýa. Syrttan áldekimderdiń aitqanymen eshkim shylymdy shegýin qoiyp ketpeitini belgili. Biraq Densaýlyq saqtaý ministrligi temeki shegýdiń adam ómirine qanshalyqty ziian ekenin halyqqa úzdiksiz aita berýi kerek. Bul baǵyttaǵy aqparattyq-nasihat jumystary artyqtyq etpeidi.
Jalpy, bul baǵyttaǵy jumystar toqtamaýy tiis. Salaýatty ómir saltyn qalyptastyrý árbir azamattyń ómirlik kredosyna ainalýy kerek.
Nurlan ÁÝBÁKIR
