Sońǵy aptada áleýmettik jeliler men keibir media alańdarynda quqyq qorǵaýshy Baqytjan Tóreǵojina tarapynan Marat Jylanbaevtyń «ólim aýzynda jatqany» jaily aqparat belsendi túrde taratyldy. Emotsiiaǵa qurylǵan jazbalar, halyqaralyq uiymdarǵa úndeýler jáne túrli posttar qoǵamda úlken rezonans týǵyzdy. Alaida koloniiadan jariialanǵan beinejazbalar onyń shyn máninde sportpen ainalysyp, qalypty jaǵdaida ekenin kórsetti,- dep habarlaidy Dalanews.kz
Saiasattanýshy Ádil Seifýllinniń aitýynsha, bul jaǵdai klassikalyq aqparattyq manipýliatsiianyń mysaly.
«Qoǵamǵa «qaterli halde» degen obraz usynylyp, keiin ony saiasi kampaniiaǵa paidalanýǵa tyrysqan. Al aqiqat beinejazbalar arqyly ashyldy», – deidi ol.
Quqyq qorǵaýshylarǵa senim daǵdarysy
Jýrnalist Gúlbaný Ábenova da bul oqiǵadan túńilisin jasyrmaidy. Onyń paiymdaýynsha, elimizdegi keibir «quqyq qorǵaýshylardyń» basty maqsaty – sheteldik granttarǵa táýeldi aqparattyq sebepter jasaý.
«Biz olardy shynaiy kúresker dep senip jazdyq. Al shyn máninde árbir «shýly oqiǵa» – donorlarǵa esep berýdiń amaly eken. Bul qoǵamdy adastyrady, jýrnalisterdi de paidalanǵandai áser qaldyrady», – deidi ol.
«Dúmshe-belsendiler» fenomeni
Al jýrnalist Oral Álimbektiń pikirinshe, bul jaǵdai – halyqaralyq qarjylandyrýdyń toqtaýy saldarynan týǵan qubylys.
«USAID bar kezde jalǵandy jalpaǵynan basqan belsendiler qazir jańa aqsha kózin taba almai, qoǵamnan qarjy jinaý úshin ótirikti kúsheitti. Shyndyǵynda, olardyń qazaqqa paidasy shamaly. Qaltasyna aqsha tússe bolǵany», – dep atap ótti ol.
Jeke senimniń joǵalýy
Saiasi sholýshy Ilias Mynjasarov bolsa, Tóreǵojinaǵa senimniń áldeqashan joǵalǵanyn aitady. Onyń sózinshe, belsendi buryn da «shynaiylyqtan alshaq teoriialar» usynǵan.
«Jylanbaevtyń densaýlyǵy shyn máninde olardy alańdatyp otyrǵan joq. Keide olardyń ózderi «jaqsy bolar ma edi, shynymen aýyr halde bolsa» degen oi týdyrady. Óitkeni sol arqyly ózderiniń «durys ekendigin» dáleldeýge tyrysady», – deidi ol.
Jylanbaev isi aqparattyq soǵystyń quralyna ainalǵany baiqalady. Bir jaǵynda – emotsiiaǵa qurylǵan ańyzdar, ekinshi jaǵynda – naqty faktiler. Bul jaǵdai qazaqstandyq qoǵam úshin mańyzdy sabaq: árbir rezonansty aqparatty tekserip, manipýliatsiiaǵa ermei, faktige súiengen durys.
Oqiǵa taǵy da kórsetkendei, azamattyq belsendiliktiń basty quny – adaldyq pen shynaiylyq. Al olar bolmaǵan jerde, quqyq qorǵaýshylyq missiiasy senimsizdik pen kúmánniń kóleńkesinde qalady.
