Ekonomikanyń naqty sektoryn qarjylandyrýdyń belsendi basy – bul Qazaqstannyń JIÓ kólemin ulǵaitýǵa baǵyttalǵan ekonomikalyq reformanyń úshinshi kezeńi. Birinshisi – jańa Biýdjet kodeksin qabyldaý, ekinshisi-Salyq kodeksiniń jobasymen jumys isteý. Bul týraly Ulttyq ekonomika ministrligi janyndaǵy Saraptamalyq keńestiń ekinshi otyrysynda vitse-premer-Ulttyq ekonomika ministri Serik Jumanǵarin aitty, dep habarlaidy Dalanews.kz quzyrly vedomstvo baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Úkimettiń ekonomikanyń naqty sektorynyń jobalaryn qarjylandyrý jónindegi negizgi bastamalary týraly Ulttyq ekonomika vitse-ministri Arman Qasenov baiandady
"Qazirgi ýaqytta investitsiianyń JIÓ-ge qatynasy 14-15% deńgeiinde jáne obektivti tómen bolyp tabylady. Ekonomikalyq ósimniń joǵary qarqynyna jáne Memleket basshysy qoiǵan mindetke qol jetkizý úshin 2029 jylǵa qarai JIÓ–ni 450 mlrd dollarǵa jetkizý qajet-investitsiia 2.75 esege, 2024 jylǵy 40 mlrd dollardan 2029 jyly 103 mlrd dollarǵa deiin ulǵaiýy tiis. Muny qazir úkimet usynyp otyrǵan bastamalar esebinen qamtamasyz etý qajet – biznesti 8 trln teńgege kreditteý úshin Báiterek holdingi arqyly 1 trln teńge bólý kerek", - dedi vitse-ministr.
Vitse-ministr investitsiialyq jobalarǵa quiý kólemin ulǵaitýdan basqa, taǵy bir mańyzdy problemany - sapaly investitsiialyq jobalardyń jetkiliksizdigin atap ótti.
"Qarjylandyrý máselesi - bul ishinara másele. Taǵy bir mańyzdysy – sapaly jobalardyń jetispeýshiligi. Muny halyqaralyq damý qarjy institýttary da atap ótedi. Biz jobalardy qarjylandyrýdy 40 mlrd dollardan 103 mlrd dollarǵa ulǵaitý týraly aitatyn bolsaq, mindet tek qarjyda ǵana emes, sonymen qatar investitsiialardyń sapasynda da ekenin túsinemiz", - dep atap ótti Arman Qasenov.
Ósimniń negizgi núkteleri - ónimdiligi joǵary eksportqa baǵdarlanǵan jobalar. Bul metaldy qaita óńdeý, munai - gaz, aýyl sharýashylyǵy jáne azyq-túlik óndirisi, munai jáne kómir himiiasy jáne basqalar.
Báiterek holdinginiń basshysy Rýstam Qaraǵoishin 60% naryqtyq qorlandyrýdy jáne 40% biýdjettik kreditteýdi qamtityn holdingti qarjylandyrý modeli týraly aityp berdi. 2025 jyly Báiterek tarapynan qarjylandyrýdyń jalpy kólemi 8 trln teńge, onyń 3,75 trln teńgesi ulttyq valiýtada 12,6% stavka boiynsha, 2,25 trln ulttyq valiýtada naryqtyq stavka boiynsha jáne 2 trln shetel valiýtasynda beriletin bolady.
"Bizdiń basty mindetimiz-túpki tutynýshy úshin stavkalardy 12,6% - ǵa birizdendirý. Bul birizdendirý ekinshi deńgeidegi bankterge búginde Báiterek qatysyp otyrǵan barlyq baǵyttarǵa qatysýǵa múmkindik beredi", - dep atap ótti Rýstam Qaraǵoishin. - Ýaqyt óte kele, bazalyq mólsherleme qolaily deńgeige deiin tómendegen kezde, bankter ekonomikany qarjylandyrýdyń aýqymdy úlesin alady. Al Báiterek jáne basqa da damý institýttary eksportqa baǵdarlanǵan aýqymdy taýashalyq jobalar úshin ózindik quralǵa ainalady.
Táýelsiz sarapshylar tarapynan kóptegen suraqtar men usynystar aityldy. Atap aitqanda, AERC bas direktory Jánibek Aiǵazin jeńildetilgen qarjylandyrý úshin jobalardyń basymdyǵyn qalai anyqtaitynyn jáne olardyń investitsiialardy qaitarý jáne JIÓ ósimine qosatyn úlesi turǵysynan qalai baǵalanatynyn surady. JIÓ-degi óńdeý ónerkásibiniń úlesi 12%, bul úles bizdiń kúsh-jigerimizge qaramastan aitarlyqtai óspeýde. Ol infraqurylymnyń damýy men qýattylyǵynyń artýyna erekshe nazar aýdarýdy usyndy. Bul ekonomikaǵa jalpy áser etpek, óitkeni biz bárimiz infraqurylymdy paidalanamyz.
Serik Jumanǵarin búgingi tańda JQQ boiynsha salynǵan investitsiianyń eń úlken qaitarymyn aýyl sharýashylyǵy, taý-ken ónerkásibi, saýda beredi degen jaýap qaitardy.
Belsendi ósý draiverlerine kólik pen qoima salasy kiredi. Báiterek arqyly qarjylandyrýda basymdyq metallýrgiia, munai jáne kómir himiiasy, tamaq ónimderin óndirý, IT, JI, logistika jáne t.b. joǵary óńdelgen ónim jasaý jónindegi jobalarǵa beriletin bolady. Al infraqurylymdy damytý úshin ulttyq infraqurylymdyq jospar bar. Oǵan sáikes biyl 13 myń shaqyrym avtojoldy jańǵyrtý, salý jáne jóndeý, 1480 shaqyrymǵa jýyq temirjoldy jóndeý jáne jańa temirjol jelilerin salý josparlanýda.
