QR Ulttyq Banktiń aqsha-kredit saiasaty týraly kezekti toqsan saiynǵy esebi jariialandy. Qujatta jyldyq bazalyq mólsherlemeni 16,50%-ǵa deiin kóterý týraly sheshimniń qabyldanýyna negiz bolǵan jańa boljam nátijeleri usynylady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Infliatsiia taǵy údei túsedi
Infliatsiianyń 2025 jylǵa arnalǵan boljamy ósý turǵysynda qaita qaraldy. Jyl sońynda infliatsiia 10-12%-dy quraidy dep kútiledi. Bul ósim ishki jáne syrtqy faktorlardyń jiyntyq áserine bailanysty ekeni naqtylanady.
Negizgi syrtqy faktorlardyń ishinde:
- Álemdik azyq-túlik naryqtaryndaǵy baǵa ósimi (orta eseppen jylyna 7,3%);
- Resei tarapynan infliatsiialyq qysymnyń kúsheiýi, ondaǵy infliatsiia 6,8% deńgeiinde kútiledi.
Ishki faktorlardyń ishinde mynalardy atap ótken jón:
- turǵyn úi-kommýnaldyq qyzmetterdiń (JKÝ) tarifteri orta eseppen 15-20-%-ǵa ósýi;
- qaita óńdeý ónerkásibindegi óndiristik shyǵyndardyń 10-12%-ǵa ósýi; importtalatyn taýarlar men janar-jaǵarmai materialdarynyń (JJM) 12-18% aralyǵynda qymbattaýy.
- Janar-jaǵarmai baǵasynyń ósimi, ásirese mańyzdy áserge ie, óitkeni bul kólik jáne óndiris shyǵyndaryn arttyryp, taýarlar men qyzmetterdiń keń aýqymyna qymbattaý turǵysynda áser etedi.
Ekonomist Ǵalymjan Aitqazin bul úrdister makroekonomikalyq turaqtylyqqa qatysty qosymsha táýekelder týǵyzatynyn aitady.
"Aqsha-nesie saiasaty jónindegi komitet múshelerinen kútiletin mólsherleme traektoriiasy ekinshi ret jariialanyp otyr, onda qarastyrylyp otyrǵan baǵa traektoriiasy aldyńǵy boljamdarmen salystyrǵanda barlyǵynda ósken. Iaǵni, baǵalaýlar, ásirese 2025-2026 jyldarǵa arnalǵany aitarlyqtai nasharlaǵanyn kórýge bolady", - deidi ekonomist Ǵalymjan Aitqazin
2026-2027 jyldardaǵy infliatsiia dinamikasy
2026-2027 jyldarǵa qarai infliatsiia tómendei bastaidy, biraq baiaýlaý qarqyny buryn kútkennen báseń júredi. Osy kezeńdegi infliatsiia ósiminiń negizgi faktorlaryna mynalar jatady:
- QQS mólsherlemesiniń 2026 jyly 16%-ǵa deiin kóterý, bul baǵalardy orta eseppen 1,5-2 bazalyq tarmaqqa ulǵaitady;
- Turǵyn-úi komýnaldyq qyzmetter tarifteriniń odan ári ósimi (jylyna orta eseppen 10-15%-ǵa deiin);
- janar-jaǵarmai baǵasynyń ósimi, bul kólik tasymaly shyǵyndarynyń 8-10%-ǵa ósýine ákeledi.
QR Ulttyq Banki jariialaǵan baiandamada QQS mólsherlemesi kóterilgen kezde ortalyq bankter, ádette, tikelei áserlerge jaýap bermeidi, biraq infliatsiialyq kútýler, jalaqynyń ósýi jáne baǵanyń uzaq merzimdi serpini arqyly janama áserlerdi eskeredi. Bul, ásirese infliatsiialyq kútýler turaqsyz bolyp tabylatyn Qazaqstan úshin ózekti.
Aldaǵy QQS ósimi tutynystyń aldyn ala artýyna jáne infliatsiialyq kútýlerdiń kúsheiýine ákelýi múmkin. Degenmen, QR Ulttyq Bank júrgizetin qalypty qatań aqsha-kredit saiasaty infliatsiiany turaqtandyrýǵa múmkindik beredi. Bazalyq infliatsiia (ýaqytsha faktorlardan tazartylǵan) 2027 jyldyń ortasyna qarai 5% - ǵa deiin baiaýlaidy dep boljanýda.
Infliatsiianyń boljamdy deńgeii:
- 2025 jyl: 10-12%;
- 2026 jyl: 9-11%;
- 2027 jyl: 5,5-7,5%.
Infliatsiianyń ekonomikalyq ósimge áseri
2025 jyly JIÓ ósimi 4,2-5,2% deńgeiinde qalyptasady dep boljanady, buǵan óz qalpyn saqtaityn ishki suranys, fiskaldyq yntalandyrý jáne tutynýshylyq nesielendirý yqpal etedi. Ósimniń negizgi draiverleri:
- TShO-daǵy keńeitý jobalarynyń iske asyrýdyń arqasynda munai óndirisin ulǵaitý, bul sektordyń 6-8% ósimin qamtamasyz etedi;
- bólshek saýda ainalymynyń 9,8 %- ǵa ulǵaiýy, oǵan turaqty ishki suranys qoldaý kórsetedi;
- 2025 jyly 3-5% - ǵa ósetin eksporttyq qoldaý.
Alaida, 2026 jyly fiskaldyq shoǵyrlandyrý jáne salyq reformasy aiasynda ekonomikanyń ósý qarqyny baiaýlaidy dep kútiledi.
2026-2027 jyldarǵa arnalǵan JIÓ boljamy:
- 2026 jyl: 4,2-5,2%;
- 2027 jyl: 3,5-4,5%.
Bul rette 2024 jyly QR-daǵy fiskaldyq saiasat yntalandyrýshy sipatqa ie bolǵanyn, bul ekonomikanyń qyzyp ketýine yqpal etkenin durys túsine bilgen jón.
"Ulttyq Bank ártúrli kórsetkishterde infraqurylymdyq jobalarǵa biýdjet aqshasyn bólý, jeke tulǵalarǵa transfertter berý esebinen ekonomikadaǵy ishki suranystyń aitarlyqtai qalpyna kelýin jáne kúrt ósimi bolǵanyn kórsetti, biraq odan da mańyzdy faktor tutynýshylyq nesieleýdi keńeie túsýi boldy", - deidi Ǵalymjan Aitqazin.
2026 jyly ekonomikanyń ósý qarqynynyń tómendeýi belsendi fiskaldyq yntalandyrý kezeńiniń aiaqtalýymen jáne munai óndirisi ósiminiń turaqtanýymen túsindiriledi. 2027 jyly ósý qarqynynyń odan ári baiaýlaýy, ekonomikanyń áleýetti damý deńgeiine jaqyndaýy jáne infliatsiialyq qysymnyń tómendeýi kútiledi.
