Ǵylym jáne joǵary bilim ministri 2025 jylǵy 3 maýsymdaǵy buiryǵymen AI-Sana innovatsiialyq akseleratsiialyq baǵdarlamasy jobasynyń pasportyn bekitti, dep habarlaidy Dalanews.kz.
AI-Sana (AI aǵylshynsha Artificial Intelligence - "jasandy intellekt" jáne Sana qazaqsha – "aqyl"," oilaý") - stýdentter, magistranttar jáne doktoranttar arasynda jasandy intellekt (AI) salasyndaǵy daǵdylardy jan-jaqty damytýǵa baǵyttalǵan biregei baǵdarlama.
Baǵdarlama bilim berý, zertteý jáne startaptardy damytýdy biriktiretin qarqyndy ekojúieni qalyptastyrýǵa yqpal etýi tiis. Osy maqsatta álemniń jetekshi ýniversitetteriniń akseleratsiia tájiribesin paidalaný qajet.
Baǵdarlama túlekteri salalyq máselelerdi innovatsiialyq jolmen sheshýge arnalǵan óz startaptaryn qura alady nemese alǵan bilimderin jumys oryndarynda tiimdi qoldana alady, bul óz salalarynda innovatsiialardyń taralýyna jáne tehnologiialyq damýyna yqpal etedi.
Osylaisha "AI-Sana" baǵdarlamasy ulttyq ekonomika salalarynda JI áleýetin ashýǵa jáne tehnologiialyq kásipkerlikti qoldaýǵa basa nazar aýdara otyryp, tehnologiialyq jáne ekonomikalyq damýdyń katalizatory retinde áreket etedi. Qazaqstannyń tehnologiialyq jáne ekonomikalyq ósýiniń draiveri bola alatyn Deep Tech-startaptaryn qurýǵa erekshe nazar aýdaryldy.
AI-Sana bilim berý, zertteý jáne qoldanbaly tásilderdi biriktirýdi qamtidy, joǵary oqý oryndaryna dástúrli bilim berýden ǵylymi-zertteý formatyna kóshýge múmkindik beredi.
"AI-Sana" baǵdarlamasy kezeń-kezeńimen iske asyrylady, árbir kezeń stýdentterdiń quzyretterin jasandy intellekt boiynsha bazalyq bilimnen bastap, startaptardy kásibi deńgeide damytýǵa jáne olardy naryqqa shyǵaryp, aýqymyn keńeitýge deiin júieli túrde damytýǵa baǵyttalǵan.
Daiyndyq kezeńi jasandy intellekt boiynsha kýrstardy qamtidy.
Daiyndyq kezeńi (650 myń stýdent) – Coursera, Huawei platformalarynda, sondai-aq Astana Hub alańynda JI boiynsha kýrstar. Bul kezeń joǵary bilimniń barlyq deńgeiindegi stýdentterge (bakalavrlar, magistranttar, doktoranttar) arnalǵan jáne JI salasyndaǵy negizgi trendter, tehnologiianyń bazalyq qaǵidalary men ony ártúrli salalarda praktikalyq qoldaný múmkindikteri týraly dáristerdi qamtidy.
- 1-kezeń (100 myń stýdent) – JI negizinde kásipkerlik daǵdylardy, baǵdarlamalaýdyń bazalyq daǵdylaryn, mashinalyq oqytýdy úiretý.
- 2-kezeń (60 myń stýdent) – stýdentterdiń jobalaryn qurylymdaý, aýqymyn keńeitý strategiiasyn ázirleý jáne naryqtyq qajettilikter men tendentsiialarǵa baǵdarlaý.
- 3-kezeń (1,5 myń MVP startaptar) – startaptardyń pre-akseleratsiiasy, akseleratsiiasy jáne post-akseleratsiiasy.
Daiyndyq kezeńi joǵary oqý oryndaryndaǵy barlyq bilim deńgeiin (bakalavrlar, magistranttar, doktoranttar) qamtityn bastapqy bilim berý blogyn bildiredi. Ol JI salasyndaǵy negizgi trendterge, bazalyq bilimderge jáne JI tehnologiialaryn ártúrli salalarda qoldanýǵa arnalǵan dáristerdi qamtidy.
Daiyndyq kezeńinen keiin halyqaralyq sarapshylar toby úsh kezeńnen turatyn JI jáne kásipkerlik salasyndaǵy mamandandyrylǵan ádistemelik baǵdarlamany usynady.
- 1-kezeńde qatysýshylar JI salasynda kásipkerlik daǵdylar, mashinalyq oqytý jáne baǵdarlamalaý boiynsha oqytýdan ótedi. Baǵdarlamalar jobalardy ázirleý jáne jasandy intellektini qoldanýǵa negizdelgen naqty salalyq máselelerdi sheshý barysynda praktikalyq daǵdylardy igerýge baǵyttalǵan.
- Baǵdarlamanyń 2-kezeńinde stýdenttik jobalardy qurylymdaýǵa, olardyń aýqymyn keńeitý strategiiasyn ázirleýge jáne naryqtyq qajettilikterge baǵdarlaýǵa basty nazar aýdarylady. Bul kezeńde stýdentter óz jobalaryn tájiribeli mentorlar men sarapshylardyń jetekshiligimen pysyqtai alady, sondai-aq óz bastamalaryn tabysty iske qosý men damytý úshin praktikalyq quraldar alady.
- 3-kezeńde qatysýshylar pre-akseleratsiiadan ótedi, munda perspektivti ideialar iriktelip, jetildiriledi, MVP qurylyp, biznes-modelder qalyptastyrylady. Keiin akseleratsiia kezeńinde jobalar tálimgerler, sarapshylar jáne mamandandyrylǵan infraqurylymnyń qoldaýymen pysyqtalyp, aýqymyn keńeitedi.
- Post-akseleratsiia kezeńinde startaptarǵa aýqymyn keńeitýdi qosa alǵanda, naryqqa shyǵý, investitsiia tartý jáne halyqaralyq platformalarda pozitsiialaryn nyǵaitý úshin qoldaý kórsetiledi.
Ministrlik Ǵylym qory jáne halyqaralyq sarapshylarmen birlesip, aǵymdaǵy jylǵa basym salalar retinde energetika jáne turaqty damý, agroónerkásiptik keshen, bilim berý jáne talanttardy damytý salalaryn tańdady. Bul baǵyttar halyqaralyq venchýrlyq investorlar úshin mańyzdy bolyp otyr, olarǵa jahandyq naryq tarapynan aitarlyqtai nazar aýdarylyp, investitsiialar tartylýda.
Aǵymdaǵy jyldyń aqpan aiynda innovatsiialyq baǵdarlamanyń daiyndyq kezeńi bastaldy. Bul kezeń JI salasyndaǵy bazalyq bilimdi alý úshin elimiz boiynsha 650 myń stýdentti qamtidy.
Huawei kompaniiasy baǵdarlama aiasynda jasandy intellektiniń bazalyq daǵdylaryna arnalǵan 2 kýrsty qazaq tiline aýdaryp, lokalizatsiialady. 81 180 stýdent oqýdy bastady, olardyń 57 966-sy sertifikattaldy. Oqý AKT salasyndaǵy sońǵy tehnologiialardy jan-jaqty oqytý úshin elimizdegi joǵary oqý oryndarynda ashylǵan 43 AKT-akademiiasynyń bazasynda ótýde. Kýrstardan ótý boiynsha eń úzdik kórsetkishterdi kelesi joǵary oqý oryndary kórsetti: M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýniversiteti – 8572 stýdent; E.A Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ýniversiteti – 8240 stýdent jáne D.Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan tehnikalyq ýniversiteti – 3802 stýdent.
Astana Hub-pen birlesip "JI negizderi: ChatGPT" kýrsy iske qosyldy, a.j. aqpan aiynan bastap 3 100 stýdent tirkelip, oqyp jatyr, oqytý men stýdentterdi tirkeý jalǵasýda.
Búgingi tańda "Coursera" bilim berý platformasynda platformada usynylǵan barlyq kýrs, sondai-aq JI-men bailanysty barlyq kýrs qoljetimdi. Sarapshylar JI boiynsha 2 kýrsty tańdady, olar "Barlyǵyna arnalǵan generativti JI" jáne "ChatGPT úshin Promt injeneriiasy". Coursera kompaniiasy baǵdarlama aiasynda elimizdiń 95 joǵary oqý ornyna 36 890 litsenziia bóldi.
Sonymen qatar joǵary oqý oryndary stýdentterdi belgilengen úlgidegi elektrondyq sertifikat bere otyryp, óz betinshe ázirlengen kýrstar boiynsha oqyta alady.
Ministrlik jasandy intellekt boiynsha pánderdi barlyq baǵyt boiynsha bilim berý baǵdarlamalaryna mindetti túrde engizýdi kózdeitin joǵary jáne joǵary oqý ornynan keiingi bilim berýdiń memlekettik jalpyǵa mindetti standartyna ózgerister engizdi. Qazirgi ýaqytta elimizdiń 95 joǵary oqý orny bilim berý baǵdarlamalaryna jasandy intellekt pánderin engizdi.
Ǵylym qorymen jáne halyqaralyq sarapshylarmen birlesip elimizdiń ár óńirinde 27 "zákirli" joǵary oqý orny iriktelip, bekitildi (Stanford (Stenford), MIT (Em-Ai-Ti) jáne t.b.). Joǵary oqý oryndary baǵdarlamany iske asyrý úshin qajetti infraqurylymmen bailanysty kriteriiler boiynsha irikteldi, onyń ishinde joǵary oqý oryndarynda JI salasyndaǵy bilim berý baǵdarlamalarynyń, sheteldik áriptesterdiń, esepteý qýattarynyń bolýy jáne t.b. Bul joǵary oqý oryndary óz óńirinde jáne kórshiles oblystarda jobany iske asyrýǵa jaýapty, stýdentter men professor-oqytýshylar quramyn AI-Sana baǵdarlamasy boiynsha oqytýdy qamtamasyz etedi.
AI-Sana baǵdarlamasyn iske asyrý arqyly kútiletin nátije:
- QR ǴJBM seriktesteriniń kýrsy boiynsha 650 000 stýdentter, magistranttar, doktoranttardy oqytý;
- AI jáne AI kásipkerlik boiynsha baǵdarlama modýlderi sheńberinde 100 000 stýdentter, magistranttar men doktoranttar oqytyp alý;
- Jobalardy qurylymdaýǵa daiyn salalyq keisteri bar AI jáne kásipkerlik AI boiynsha tereńdetilgen baǵdarlama modýlderi sheńberinde 60 000 stýdentter, magistranttar men doktoranttar oqytyp alý;
- 1500 salalyq startaptar;
- Halyqaralyq naryqtarǵa keńeiýge jáne masshtabtaýǵa daiyn 50 startap.
Joba kelesi merzimderde iske asyrylatyn bolady:
- 0 kezeń (2025 jylǵy naýryz – jeltoqsan) – AI bazalyq daǵdylary (barlyq kontingent úsh platformanyń birinde: Huawei, Coursera, Astana Hub nemese QR MVU aiqyndaǵan ózge de platformalarda AI boiynsha kirispe kýrstardan ótýi tiis).
- 1 kezeń (2025 jylǵy maýsym – jeltoqsan) – oqý-ádistemelik keshendi beiimdeý (Qazaqstan kontekstine kásipkerlikke jáne baǵdarlamalaýǵa AI oqytý boiynsha biregei bilim berý kontentin beiimdeýdi qamtityn, ulttyq ekonomikanyń qajettilikterin eskere otyryp, salalyq keistermen lokalizatsiialanatyn jáne tolyqtyrylatyn bolady).
- 2 kezeń (2026 jylǵy qańtar – maýsym) – oqytý (AI-kásipkerlik jáne AI-baǵdarlamalaý negizderi boiynsha 2 ailyq baǵdarlama boiynsha jáne odan ári keńeitilgen 3,5 ailyq baǵdarlama boiynsha gibridti formatta onlain oqytýdy uiymdastyrý).
- 3 kezeń (maýsym – qyrkúiek 2026 jyl) – Biznes – akseleratsiia (AI-startaptardy ázirleýge baǵyttalǵan aldyn ala akseleratsiialyq baǵdarlama: qurylymdaý, biznes-baǵdarlaý).
- 4 kezeń (2026 jylǵy qazan – jeltoqsan) – masshtabtaý (AI-startaptardy pysyqtaýǵa jáne halyqaralyq naryqqa shyǵarýǵa baǵyttalǵan akseleratsiialyq baǵdarlama).
Jobanyń biýdjeti kelesidei bólinedi:
- 1 kezeń (2025 jylǵy naýryz) – qarjylandyrý qajet emes.
- 2-kezeń (2025 jylǵy maýsym-tamyz) – 1,525 mlrd teńge (biýdjetten tys kózder jáne respýblikalyq biýdjet).
- 3-kezeń (2026 jylǵy qańtar) – 1,974 mlrd teńge (respýblikalyq biýdjet jáne (nemese) biýdjetten tys kózder).
- Jalpy biýdjet - 3,499 mlrd teńge.
Buiryq 2025 jyldyń 3 maýsymynan bastap qoldanysqa engizildi.
