Almatydaǵy atys túrli talqylaýǵa sebep boldy. «Tórt politseidi óltirgen qylmyskerdi erterek aýyzdyqtaýǵa bolmady ma?», «Bir adam bútin departamentti tóńkerip ketti, Kúlikbaev siiaqtylardyń on-shaqtysy shabýyldasa ne bolar edi?» deidi kóńili alań kópshilik. Mundai saýaldyń qoiylýy zańdy. Biz sózge tartqan sarapshylar óz kezeginde «politsiiany kinálaýdyń qajeti joq. Anyǵynda olarǵa airyqsha mártebe berý kerek» deidi. Nege?
Jaqsylyq MYRZAHAN, Almaty oblysy boiynsha Memlekettik kirister departamenti Ekonomikalyq tergeý qyzmetiniń bas mamany:
Politsiiaǵa qarata aitylǵan synnyń arasynda oryndysy da, orynsyzy da bar
Oqyrman bilmeýi múmkin. Aqparat quraldarynda quqyq qorǵaý organdaryna qatysty jariialanǵan maqalalardy monitoringileýdi tek baspasóz qyzmetkerleri ǵana emes, sol organdarynyń basshylary da júrgizedi. Nege?
Naqty zańda «BAQ-ta jariialanǵan materialdar qylmystyq is qozǵaýǵa negiz bolyp tabylady» delingen.
Sońǵy jyldarda qoǵamda oryn alǵan rezonansty jaǵdailarǵa dereý áreket etý, sonyń bir mysaly.
Solai bolsa osy politseilerdiń kemshilikterin jipke tizý — sońǵy jyldary jalpyhalyqtyq lozýngke ainalǵandai. Qoǵamdyq oi qalyptastyratyn, sóziniń salmaǵy bar azamattar bul máseleni barynsha baiypty qarastyryp, óz oilaryn jazyp, aityp otyrsa, quqyq qorǵaý organdaryna degen senim basqasha bolar edi. Bul úlken júie. Tutas organ.
Biraq, soǵan sai tártibi de qatal. Bir qyzmetkerdiń zańsyzdyǵynan keletin zalal óte úlken, qabyldanatyn sharalar da óte qatal, olardy tek jumystan ǵana shyǵarmaidy, olarǵa qatysty qylmystyq is qozǵalyp jatyr. Bir sózben aitqanda, quqyq qorǵaý salasy — jumysyńdy jasaǵanyń úshin de, jasamaǵynyń úshin de, árdaiym syn sadaǵyna ilinetin mamandyqtyń biri.
Quqyq qorǵaý salasyndaǵy jaqsy jańalyqtyń biri – biyldan bastap Qoǵamdyq keńester týraly zań kúshine endi. Iaǵni, endigi jerde árbir quqyq qorǵaý organdarynda Qoǵamdyq keńester turaqty jumys isteitin bolady. Úlesin qosam deitinder osyndai keńesterdiń ishinde júr. Bul bizge kerek, bilseńiz. Halyqtyń politsiia týrasyndaǵy psihologiiasyn ózgertken mańyzdy.
«Politsiia keledi» degendi úreimen emes, úmitpen aitý kerek. Politsei — ol qorǵaýshy, kómekshi degen túsinik qalyptasqanda ǵana tártip ornaidy.
Ázimbai ǴALI, saiasattanýshy:
AZIMBAI-GALI-1 Ázimbai Ǵali
Politseiler qyzmetinde eki úlken olqylyq bar
Birinshiden, olardyń ishinde qazaq tilin bilmeitin, ony bilýge tyryspaityndar bar. Al politsiia degen bútin memleket.
Memleket halqynyń 70 paiyzy qazaq. Demek, olar quqyq salasynda istese de osynsha adamnyń quqyǵyn taptap júr.
Ekinshiden, olardyń arasynda ishimdikke úiir keletinderi bar. Árine, jumys psihologiialyq turǵyda óte aýyr. Sondyqtan mundaidyń bolýy da belgili bir deńgeide oryndy shyǵar.
Qalai degenmen de tártip saqshylaryna airyqsha mártebe berý kerek. Sonda olar árbir patron úshin ábirjip, shala búlinbeidi. Ózderin oqqa qarsy qoiyp, qurbandyqqa shalmaidy.
Tapansha emes, Izraildaǵydai avtomat ustaýǵa quqyq berilýi tiis. Arasynda qazaq tildi, áskeri daiyndyǵy jaqsylary aldyn ala iriktelýi tiis dep oilaimyn.
Olar politsiia ishindegi shuǵyl sharalarǵa jumyldyratyn arnaiy beiresmi top bola alar edi. Máselen, bizdiń politsiia qyzmetkerleri tapanshasyn úige alyp ketýge quqyly emes. Muny da birjaqty etý kerek sekildi. Tártip saqshysynyń janynda qarý árdaiym mindetti júretindei bolýy tiis.
Talǵat QALIEV, saiasattanýshy:
Qaza tapqan politseilerdi erteń el de, Úkimet te umytady
– Almatydaǵy soiqan kezinde alty adamnan aiyryldyq. Altaýy da jas edi. Memleketke bereri mol edi. Artynda bala-shaǵasy qaldy. Aiyrylyp qaldyq.
Qoǵam men zańdy, memleketti qorǵaǵan politseiler qylmyskerdiń qurbany boldy. Árine, Úkimet eskeredi olardy. Ózderine tiisti ótemaqysyn alar. Biraq ýaqyt óte kele olardy umytyp ketedi. El de, Úkimet te. Ómir sondai óitkeni.
Qyzmet barysynda qaza tapqan politseilerdiń erlik jasaǵanyn eshkim joqqa shyǵara almaidy. Olardyń erligin eskerý zań júzinde qabyldansa, muny qoǵamnyń da quptaryna senimdimin. Aitalyq, «Otan aldyndaǵy erekshe eńbegi úshin» Zańyn qabyldasaq, utylmas edik. Bul beibit kúnde búlik shyǵarǵanǵandarǵa qarsy shyqqan jáne sol jolda qurban bolǵandarǵa kórsetken qurmetimiz bolar edi.
Keshegi Almatyda atysta qaza tapqan politseilerdiń jaǵdaiyna qarańyz. Baspanasy joq. Bar bolǵannyń ózinde qýyqtai. Osy qýyqtai bólmede turatyn otbasy azamatynan, asyraýshysynan aiyryldy. Olardyń erteńgi kúni ne bolmaq?
Demek, atalǵan zań (árine, eger muny bilik eskerer bolsa) aldymen qaza tapqan politseilerdiń otbasylaryn baspanamen qamtý máselesin sheshýi kerek. Budan syrt, azamattyń artynda qalǵan bala-shaǵasyna ai saiyn onyń jalaqasynan kem emes járdemaqy tólense, sonymen qatar memlekettik oqý granty berilse. Iá, munyń bári kerek. Bul qaza tapqan politseilerge aitqan alǵysymyz, kórsetken qurmetimiz bolar edi.
Saiyp kelgende, mundai zań qabyldar bolsaq, bul óz kezeginde quqyq qorǵaý salasyndaǵy qyzmetkerlerge de qosymsha kúsh beredi. Al qoǵam bizdiń tynyshtyǵymyzdy kúzetem dep kóz jumǵan politseilerdiń áiel, bala-shaǵasynyń kózine uialmai, tik qarai alady.
Derekkóz: kaz.365info.kz
