2026 jyldyń 1 qańtarynan bastap Qazaqstanda jańa Salyq kodeksi kúshine endi. Onda jeke tabys salyǵy, salyqtyq qaryzdy óndirý tártibi, kólik pen múlik salyǵyna qatysty birqatar mańyzdy ózgerister qarastyrylǵan. Dalanews.kz redaksıasy atalǵan ózgeristerge baılanysty sholý jasady.
Tabysqa salynatyn salyq
Jańa kodekstiń basty ózgeristeriniń biri tabys kólemine qaraı salynatyn salyq. Budan bylaı barlyǵy birdeı mólsherleme tólemeıdi. Jyldyq tabysy 8,5 myń AEK-ke deıin azamattar 10% salyq tóleıdi. Osy somadan asatyn bolsa, 15% mólsherleme qoldanylady.
Salyqtyq shegerimder
Jańa kodekste shegerimder júıesi qaıta qaraldy. Standartty shegerim 14 AEK-ten 30 AEK-ke deıin ulǵaıdy, osylaısha aılyǵy shamamen 140 myń teńgege deıingi azamattar jeke tabys salyǵynan tolyq bosatylady.
Áleýmettik osal sanattar úshin qosymsha jeńildikter qarastyrylǵan. I jáne II toptaǵy múgedektigi bar azamattarǵa aıyna 5 myń AEK-ke deıin shegerim beriledi. Burynǵydaı oqý aqysyn, emdelý shyǵyndaryn nemese ıpotekany qujatpen dáleldeý qajet emes, ornyna birińǵaı standartty shegerim qoldanylady. Zeınetaqy men birjolǵy áleýmettik tólemder de salyqtan bosatyldy.
Salyqtyq qaryzdy óndirý tártibi
Qaryz mólsherine baılanysty ártúrli sharalar qoldanylady. Qaryz 20 AEK-ten aspasa, tek habarlama jiberilip, keshiktirilgen tólem úshin ósimpul esepteledi. Qaryz 20 AEK-ten assa, shottar buǵattalýy nemese ınkasso sharalary qoldanylýy múmkin. Qaryz 45 AEK-ten joǵary bolsa, múlikke shekteý qoıylýy múmkin, al qaryz 27 000 AEK-ten asyp, 3 aıdan astam ýaqyt ótelmese, sot arqyly elden shyǵýǵa ýaqytsha tyıym salynady. Salyq organdary aldymen habarlama joldaýǵa jáne boryshkerdi aldyn ala eskertýge mindetti.
Qaryzdy keıinge qaldyrý nemese bólip tóleý
Belgili sharttarǵa sáıkes, bıznes sýbektileri kepilsiz jáne banktik kepildemesiz salyqty keıinge qaldyra alady. Ýaqytsha qarjylyq qıyndyqqa tap bolǵandarǵa 1 500 AEK-ke deıin bólip tóleý qarastyrylǵan. Importtaýshylarǵa da jeńildik berildi. Óndiriste paıdalanylatyn shıkizatqa QQS tóleýdi keıinge qaldyrýǵa múmkindik bar.
Aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan jeńildikter
Kásipkerlik nemese fermerlik sharýashylyqtar óz óndirisindegi aýyl sharýashylyǵy ónimin satý nemese óńdelgen ónimdi ótkizý kezinde jeke tabys salyǵyn 70% mólsherinde azaıta alady.
Dıvıdendterge qatysty ózgerister
Burynǵy 30 000 AEK shegerim joıyldy. Endi dıvıdendterge 5% jáne 15% mólsherleme qoldanylady, bul kólemge baılanysty progresıvti túrde esepteledi.
QQS jáne korporatıvtik tabys salyǵy
QQS mólsherlemesi 12%-dan 16%-ǵa ósedi, al QQS boıynsha mindetti tirkeý shegi 15 mln teńgeden 40 mln teńgege deıin ulǵaıdy. QQS-ten tegin medısınalyq kómektiń kepildendirilgen kólemindegi qyzmetter, MÁMS aıasyndaǵy qyzmetter, otandyq kitap basylymdary men baspa ónimderi bosatylady.
Korporatıvtik tabys salyǵynyń negizgi mólsherlemesi 20% bolyp qala beredi. Dıfferensıalanǵan stavkalar engiziledi: bankter men oıyn bıznesi úshin stavka 25%, áleýmettik sala uıymdary úshin 5%, 2027 jyly 10%, al aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshilerine 3% mólsherleme qoldanylady. Sonymen qatar elde progresıvti JTS mólsherlemeleri engiziledi.
Kólik salyǵy
Jeńil avtomobılderge paıdalaný merzimine baılanysty tómendetilgen koefısıentter qoldanylady. 10–20 jyldyq kólikterge koefısıent 0,7, 20 jyldan asqan kólikterge koefısıent 0,5 bolady.
Kásipkerlik (fermerlik) sharýashylyqtar
úshin jańa kodeks birqatar jeńildikter engizedi. Mysaly, árbir sharýashylyqqa bir pıkap kóligi salyqtan bosatylady.
Sonymen qatar kóliktiń túri endi kýzov boıynsha emes, tehnıkalyq pasporttaǵy sanatqa (A, B, C, D) sáıkes anyqtalady.
Aǵymdaǵy tólemderdi eseptep, bólek jiberýdiń qajeti joq. Salyq tek jyldyq deklarasıa arqyly esepteledi jáne bir ret, jyl sońynda tólenedi.
Múlik jáne jer salyǵy
Múlik salyǵynyń aǵymdaǵy tólemderi tek jyldyq salyq somasy 1 mln teńgeden asqan jaǵdaıda esepteledi. Aýyl sharýashylyǵy jerlerin maqsatsyz paıdalanǵan ýchaskeler úshin salyq mólsherlemesi eki ese ulǵaıtylady. Jer qoınaýyn barlaý nemese óndirýmen aınalysatyn kompanıalar úshin jerdi paıdalaný tólemi ósedi.
