1992 جىلى 2 ناۋرىزدا بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 46-سەسسيياسىندا قازاقستان بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ (بۇۇ) قاتارىنا بٸراۋىزدان قابىلداندى. بۇل كەڭەس وداعى ىدىراپ, جاڭا تەۋەلسٸز مەملەكەت – قازاقستاننىڭ ٸرگەسٸ قۇرىلعاننان كەيٸن-اق بٸردەن ورىن الدى. بۇۇ-نىڭ تولىققاندى مٷشەلٸگٸنە كٸرۋ قازاقستاننىڭ مەملەكەتتٸك ەگەمەندٸگٸ مەن تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ حالىقارالىق مويىندالۋىن ايشىقتايدى.
1992 جىلى 15 سەۋٸردە قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸنٸڭ جارلىعىمەن اقمارال ارىستانبەكوۆا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇۇ جانىنداعى تۇڭعىش تۇراقتى ٶكٸلٸ بولىپ تاعايىندالدى. اقمارال ارىستانبەكوۆا كٶپتەگەن سۇحباتتارىندا بٶلٸسكەن سول كەزەڭ تۋرالى ەستەلٸكتەرٸندە كەڭەس وداعىنىڭ ىدىراۋى كەزٸندەگٸ تاريحي وقيعالاردى جان-جاقتى اتاپ ٶتەدٸ. سول شاقتاعى ەلەمدٸك ارەناداعى گەوساياسي ٶزگەرٸستەردٸڭ ناعىز شارىقتاۋ شەكتەرٸن جان تەبٸرەنتەرلٸك دەرەكتەرمەن باياندايدى. الاعاي دا بۇلاعاي تۇستاعى قىرعي-قاباق سوعىستار جەنە جاھاندىق ساياسي كارتادا جاڭا تەۋەلسٸز مەملەكەتتەردٸڭ پايدا بولۋى, راسىندا ۋاقىتتىڭ, زاماننىڭ اۋناپ تٷسٸپ جاتقان دەۋٸرٸ ەدٸ.
«قازاقستان بۇۇ-عا مٷشە بولعان العاشقى كٷننەن باستاپ ەڭ ٶزەكتٸ حالىقارالىق پروبلەمالار مەن ۇيىمنىڭ كٷن تەرتٸبٸندەگٸ مەسەلەلەردٸ شەشۋدە بەلسەندٸ پوزيتسييانى ۇستاندى. بٸزگە مۇرا بولىپ قالعان تٶرتٸنشٸ ٸرٸ يادرولىق ارسەنالدان ٶز ەركٸمٸزبەن باس تارتۋىمىزدى جەنە سەمەي پوليگونىنىڭ جابىلۋىن بۇۇ جاڭا تەۋەلسٸز مەملەكەتتٸڭ قارۋسىزدانۋعا, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ رەجيمٸن نىعايتۋعا جەنە يادرولىق سىناقتاردى توقتاتۋعا قوسقان ناقتى ٷلەسٸمٸز دەپ جوعارى باعالادى. پلانەتاداعى ٸرگەلٸ وقيعا دەپ بٸلدٸ», - دەيدٸ اقمارال ارىستانبەكوۆا.
1992 جىلى 5 ماۋسىمدا تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇۇ جانىنداعى تۇراقتى ٶكٸلدٸگٸن قۇرۋ تۋرالى جارلىعىنا قول قويدى. بۇل حالىقارالىق ۆەدومستۆو 1993 جىلى 16 اقپاندا الماتىدا اشىلدى. سودان بەرٸ قازاقستان يادرولىق قاۋٸپ-قاتەردٸ ازايتۋعا ٷلەس قوسۋمەن قاتار, بٸرقاتار ماڭىزدى باستامالاردى تۇراقتى ۇسىنىپ كەلەدٸ.
بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ جارعىسىنا سەيكەس, ۇيىمعا مٷشەلٸككە قابىلداۋ جارعىدا قامتىلعان مٸندەتتەمەلەردٸ قابىلدايتىن جەنە وسى مٸندەتتەمەلەردٸ ورىنداۋعا قابٸلەتتٸ جەنە دايىن بارلىق بەيبٸتسٷيگٸش مەملەكەتتەر ٷشٸن اشىق. مەملەكەتتەردٸ بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنا مٷشەلٸككە قابىلداۋ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ ۇسىنىسى بويىنشا باس اسسامبلەيانىڭ شەشٸمٸمەن جٷزەگە اسىرىلادى.
قازاقستاننىڭ العاشقى حالىقارالىق باستامالارىنىڭ بٸرٸ – 1992 جىلى بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 47-سەسسيياسىندا العا قويىلعان ازيياداعى ٶزارا ٸس-قيمىل جەنە سەنٸم شارالارى جٶنٸندەگٸ اٶسشك كونفەرەنتسيياسىن (اٶسشك) شاقىرۋى بولدى. يدەيادان اٶسشك تولىققاندى جەنە ىقپالدى حالىقارالىق ۇيىمعا اينالدى. ۇيىمدى تٷپكٸلٸكتٸ ترانسفورماتسييالاۋ پروتسەسٸ جاقىندا 2022 جىلعى 12-13 قازاندا استانادا ٶتكەن اٶسشك التىنشى سامميتٸ بارىسىندا باستالدى.
قازٸر اٶسشك قۇرامىنا 28 مٷشە مەملەكەت كٸرەدٸ, ولاردىڭ ٷلەسٸنە ازييا اۋماعى مەن حالقىنىڭ 90 پايىزى دەرلٸك كٸرەدٸ.
قازاقستاننىڭ تاعى بٸر ماڭىزدى باستاماسى بۇۇ-نىڭ ورتالىق ازييا ەكونوميكاسىنا ارنالعان سپەكا (ەسكاتو) ارنايى باعدارلاماسىن قۇرۋ بولىپ تابىلادى. قازاقستان قازٸرگٸ تاڭدا تٷرٸكمەنستاننىڭ اشحاباد قالاسىندا جۇمىس ٸستەيتٸن ورتالىق ازيياداعى پرەۆەنتيۆتٸك ديپلوماتييا بويىنشا ٶڭٸرلٸك ورتالىق قۇرۋدى جاقتادى.
قازاقستان, سونداي-اق ورتالىق ازيياداعى يادرولىق قارۋدان ازات ايماقتىڭ تەڭ قۇرىلتايشىسى بولىپ سانالادى. دەل قازاقستاننىڭ باستاماسىمەن 2015 جىلى بۇۇ باس اسسامبلەياسى ەلەمنٸڭ 35 ەلٸ بٸرلەسٸپ جازعان «يادرولىق قارۋدان ازات ەلەم قۇرۋ تۋرالى جالپىعا بٸردەي دەكلاراتسييا» دەپ اتالاتىن قاراردى قابىلدادى. قازاقستان اۋماعىنداعى سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنىڭ جابىلاتىن كٷنٸ – 29 تامىزدى باس اسسامبلەيا 2009 جىلعى جەلتوقساندا يادرولىق سىناقتارعا قارسى ٸس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق كٷنٸ دەپ جارييالادى.
ەلٸمٸزدٸڭ ٸشكٸ جەنە جاھاندىق ەكولوگييانى جاقسارتۋعا باعىتتالعان باسقا دا باستامالارى بار. ايتالىق, ارال جەنە سەمەي ەكولوگييالىق اپات ايماقتارىن قالپىنا كەلتٸرۋ, «جاسىل كٶپٸر» سەرٸكتەستٸك باعدارلاماسى (قازاقستاننىڭ كٶپ جاقتى ەكونوميكاعا نەگٸزدەلگەن ەلدەردٸڭ جاسىل ەكونوميكاعا كٶشۋٸنە ارنالعان حالىقارالىق ەكولوگييالىق باستاماسى), بيزنەسپەن, قوعاممەن جەنە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقپەن سەرٸكتەستٸك, «جاسىل» تەحنولوگييالار جەنە ينۆەستيتسييالىق جوبالار ورتالىعىن قۇرۋ, سونداي-اق ورتالىق ازييا مەن اۋعانستان ٷشٸن تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنىڭ (تدم) ٶڭٸرلٸك ورتالىعىن قۇرۋ سىندى جوبالارى سەتتٸ جالعاسىن تاپتى.
سونىمەن قاتار, قازاقستان جىل سايىن بۇۇ-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ قورعانىس بيۋدجەتٸنٸڭ 1 پايىزىن ارنايى بيۋدجەتكە اۋدارۋ تۋرالى باستامانى كٶتەرگەن. بۇل دەگەنٸمٸز – بۇۇ-نىڭ تمد-نى قارجىلاندىرۋ قورى.
ەلٸمٸزدٸڭ قورشاعان ورتانى ساۋىقتىرۋ سالاسىنداعى تاعى بٸر باستاماسى – ماگاتە قامقورلىعىمەن ەلەمدەگٸ العاشقى تٶمەن بايىتىلعان ۋران بانكٸن قۇرۋ. قازاقستاندا 2017 جىلى ٶسكەمەندەگٸ ٷلبٸ مەتاللۋرگييالىق زاۋىتىنىڭ اۋماعىندا ەلەمدەگٸ العاشقى تٶمەن بايىتىلعان ۋران بانكٸ اشىلدى.
سوڭعى جىلدارى دا بٸزدٸڭ حالىقارالىق ارەناداعى بەلسەندٸلٸگٸمٸز سايابىرسىعان ەمەس. مەسەلەن, بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 75-سەسسيياسى اياسىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنە ەسەپ بەرەتٸن مامانداندىرىلعان مەكەمە – بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق اگەنتتٸك (IABB) قۇرۋدى ۇسىندى. ول ٶز قىزمەتٸندە باكتەريولوگييالىق (بيولوگييالىق) جەنە توكسيندٸك قارۋدى ەزٸرلەۋگە, ٶندٸرۋگە جەنە جيناقتاۋعا تىيىم سالۋدى جەنە ولاردى جويۋ تۋرالى كونۆەنتسييانى قامتيدى.
ەلٸمٸزدٸڭ «بەيبٸتشٸلٸك. XXI عاسىر» (قارۋسىزدانۋ جەنە دامۋ سالاسىندا) اتتى, سونداي-اق تەرروريزمنەن ازات ەلەمگە قول جەتكٸزۋ ٷشٸن ۇسىنعان ەدەپ كودەكسٸندە جيناقتالعان لاڭكەستٸككە قارسى بٸرقاتار باستامالارى تاعى بار. قازاقستاننىڭ بۇۇ-نىڭ بٸتٸمگەرشٸلٸك ٸس-شارالارىنا قاتىسۋىنىڭ باي تاريحى دا نازار اۋدارۋعا تۇرارلىق. 2014 جىلدان بەرٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ 39 وفيتسەرٸ بۇۇ-نىڭ باتىس ساحارا (MINURSO - 36) جەنە كوت-د'يۆۋارداعى (UNOCI - 3) ميسسييالارىنا قاتىستى. 2018 جىلعى 31 قازاندا قازاقستان بٸتٸمگەرشٸلٸك پولكٸنٸڭ بٸرٸكتٸرٸلگەن بٸتٸمگەرشٸلٸك روتاسىنىڭ 120 ەسكەري قىزمەتكەرٸ ٷندٸستاننىڭ يندبات باتالونىنىڭ قۇرامىندا ليۆانداعى بۇۇ ۋاقىتشا كٷشتەرٸ (UNIFIL) ميسسيياسىنا قاتىسۋ ٷشٸن سوندا جٶنەلتٸلدٸ. قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ ليۆانداعى شوعىرلاندىرىلعان بٸتٸمگەرشٸلٸك روتالارىنىڭ (ەرقايسىسى 120 ەسكەري قىزمەتشٸ) ٷش روتاتسيياسىنىڭ نەتيجەسٸندە يندباتقا 524 ەسكەري قىزمەتشٸمٸز قاتىستى, ولار جاۋىنگەرلٸك جەنە بٸتٸمگەرشٸلٸك تەجٸريبە جيناقتادى.
ەندٸ بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ بٸتٸمگەرشٸلٸك ميسسييالارىنا قاتىسۋدى ودان ەرٸ كەڭەيتۋدٸ بۇۇ-نىڭ «اقىلدى مٸندەتتەمەلەرٸ» شەڭبەرٸندە جٷزەگە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. بۇل ورايدا, ەڭ سۇرانىسقا يە مامانداندىرىلعان بٶلٸمشەلەرگە – ەسكەري دالالىق گوسپيتالعا, ينجەنەرلٸك بٶلٸمگە, بارلاۋ بٶلٸمٸنە, ەسكەري پوليتسيياعا, جەدەل ەرەكەت ەتۋ كٷشتەرٸنٸڭ روتاسى مەن تاكتيكالىق ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتىنا باسا نازار اۋدارىلادى.
2017 جىلدان بەرٸ قازاقستاندا بۇۇ-نىڭ قاقتىعىستى رەتتەۋدەگٸ كٷش-جٸگەرٸن جەڭٸلدەتۋگە باعىتتالعان سيرييا بويىنشا استانا پروتسەسٸنٸڭ 17 راۋندى ٶتتٸ. قازاقستان, سونداي-اق تاياۋ شىعىستاعى قاقتىعىس ايماقتارىنان ٶز ازاماتتارىن, ەڭ الدىمەن بالالار مەن ەيەلدەردٸ ەلگە قايتارعان العاشقىلاردىڭ بٸرٸ بولدى.
اۋعانستانداعى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ قازاقستاننىڭ بۇۇ-داعى جۇمىسىنىڭ ماڭىزدى باسىمدىعى بولىپ سانالادى. بٸزدٸڭ تاراپىمىزدان اۋعانستان حالقىنا تۇراقتى تٷردە گۋمانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتٸلۋدە, قازاقستاننىڭ وقۋ ورىندارىندا اۋعاندىق جاستاردى, ونىڭ ٸشٸندە ەيەلدەردٸ وقىتۋ بويىنشا ۇلتتىق جەنە حالىقارالىق باعدارلامالار جٷيەلٸ جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
2021 جىلدىڭ تامىزىندا تەلٸپتەر كابۋلدى باقىلاۋعا العاننان كەيٸن بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ اۋعانستانعا كٶمەك كٶرسەتۋ ميسسيياسىنىڭ (UNAMA) حالىقارالىق قىزمەتكەرلەرٸ, سونداي-اق بۇۇ اگەنتتٸكتەرٸ, قورلارى مەن باعدارلامالارى الماتىداعى ۋاقىتشا كەڭسەگە كٶشتٸ. 2022 جىلعى 2 ماۋسىمدا قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆپەن كەزدەسۋٸندە بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ بۇرىنعى ارنايى ٶكٸلٸ جەنە UNAMA باسشىسى دەبورا ليونس قازاقستاننىڭ UNAMA-عا كٶرسەتكەن قولداۋى ٷشٸن ريزاشىلىعىن بٸلدٸرگەنٸ ەسٸمٸزدە.
قازاقستاندىق باستامالاردىڭ ەڭ سوڭعىسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازٸرگٸ زامانعى قاۋٸپ-قاتەرلەرگە قارسى تۇرۋداعى جەنە دٷنيەجٷزٸندەگٸ ۆولونتەرلەردٸڭ رٶلٸن مويىنداۋ ماقساتىندا الداعى جىلداردىڭ بٸرٸن حالىقارالىق ەرٸكتٸلەردٸ جۇمىلدىرۋ جىلى دەپ جارييالاۋ تۋرالى ۇسىنىسى بولدى. بۇل دەگەنٸمٸز جاھاندىق ەرٸكتٸلٸكتٸ ودان ەرٸ دامىتۋ ماقساتىن كٶزدەيدٸ, ەلەمدٸ مەيٸرٸمدٸلٸككە, ادامگەرشٸلٸككە شاقىرادى. قازٸرگٸ گەوساياسي احۋال كٷردەلەنٸپ تۇرعان كەزەڭدە بۇل باستامانىڭ دا ماڭىزى وراسان.
بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ سول كەزدەگٸ باس حاتشىسى كوفي انناننىڭ 2002 جىلعى 17-18 قازانداعى جەنە پان گي مۋننىڭ 2010 جىلعى 6-7 سەۋٸردەگٸ قازاقستانعا رەسمي ساپارلارى ىنتىماقتاستىقتىڭ, سونداي-اق قازاقستاننىڭ بۇۇ-داعى قىزمەتٸن مويىنداۋدىڭ ماڭىزدى كەزەڭدەرٸ بولدى. پان گي مۋن بۇۇ-نىڭ باسشىسى رەتٸندە استانادا 2010 جىلعى 1-2 جەلتوقساندا ٶتكەن ەقىۇ سامميتٸندە جەنە 2015 جىلعى 9-10 ماۋسىمدا ٶتكەن ەلەمدٸك جەنە دەستٷرلٸ دٸندەر كٶشباسشىلارىنىڭ V سەزٸندە دٷنيەجٷزٸلٸك ۇيىم اتىنان ٶكٸلدٸك ەتتٸ.
2016 جىلعى 23 قاراشادا قازاقستانعا جاڭادان سايلانعان, بٸراق ەلٸ قىزمەتٸنە كٸرٸسپەگەن بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش جۇمىس ساپارىمەن بولدى. 2017 جىلعى 8-9 ماۋسىمدا انتونيۋ گۋتەرريش شىۇ-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ مەملەكەت باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسىنا قاتىسۋ ٷشٸن تاعى دا استاناعا كەلدٸ جەنە «بولاشاقتىڭ ەنەرگيياسى» تاقىرىبىنداعى «ەكسپو-2017» حالىقارالىق كٶرمەسٸنٸڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىستى.
2019 جىلعى 22-25 قىركٷيەكتە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمى باس اسسامبلەياسىنىڭ 74-سەسسيياسىنا قاتىسۋ ٷشٸن نيۋ-يورككە باردى. نەگٸزگٸ ٸس-شارالار تۇراقتى دامۋ ماقساتتارى جٶنٸندەگٸ سامميت, بۇۇ اسسامبلەياسىنىڭ جالپى دەباتتارى جەنە بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريشپەن ەكٸجاقتى كەزدەسۋ بولدى.
2011-2013 جىلدارى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى – دٷنيەجٷزٸلٸك باس ديرەكتورى قىزمەتٸن اتقارعان بولاتىن. ەلٸمٸزدٸڭ بۇۇ-داعى تۇراقتى بەلسەندٸ جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا 2016 جىلعى 28 ماۋسىمدا قازاقستان العاش رەت 2017-2018 جىلدارعا بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ تۇراقتى ەمەس مٷشەسٸ بولىپ سايلاندى. 2022 جىلعى 7 ماۋسىمدا قازاقستاننىڭ بۇۇ جانىنداعى تۇراقتى ٶكٸلٸ العاش رەت بۇۇ باس اسسامبلەياسى بٸرٸنشٸ كوميتەتٸنٸڭ 77-شٸ سەسسيياسىنىڭ تٶراعاسى بولىپ بەكٸتٸلدٸ.
بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى ٷيلەستٸرۋشٸسٸ ميكاەلا فريبەرگ-سترويدٸڭ ايتۋىنشا, ەلٸمٸزدٸڭ بۇۇ-عا مٷشە بولۋى باسقا مەملەكەتتەر ٷشٸن «شابىت كٶزٸ» بولدى. 31 جىل ٸشٸندە قازاقستان مەن بۇۇ ىنتىماقتاستىعى ارقاسىندا كٶپتەگەن جوبالار جٷزەگە استى. قازاقستان تولىق مٷشەلٸككە ەنگەننەن بەرٸ ۇيىمنىڭ 27 اگەنتتٸگٸ قۇرىلدى: 20-سى قازاقستان اۋماعىندا جەنە 7-ٸ ەلدەن تىس ايماقتاردا.
«30 جىل ٸشٸندە بۇۇ تٷرلٸ سالالاردا ۇلتتىق, ايماقتىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ دەڭگەيدە 400-دەن استام جوبانى جٷزەگە اسىردى. ولاردىڭ قاتارىندا تەڭسٸزدٸكتٸ ازايتۋ, ينستيتۋتتاردى جاڭعىرتۋ, ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋ, تابيعي رەسۋرستاردى باسقارۋ جەنە ەڭ وسال توپتاردى – بالالاردى, ەيەلدەردٸ, قارتتاردى, مٷگەدەكتەردٸ, ميگرانتتاردى جەنە بوسقىنداردى قولداۋ شارالارى بار», - دەدٸ ول بۇۇ جاڭالىقتارىنا بەرگەن سۇحباتىندا.
بۇۇ بيوالۋانتٷرلٸلٸكتٸ ساقتاۋ جەنە جەردٸ باسقارۋ جوبالارىندا 1 ميلليوننان استام ادامعا قولداۋ كٶرسەتكەن.
«ەلدٸڭ 16 ٶڭٸرٸنەن قازاقستاندىق فەرمەرلەر مەن كەسٸپورىندار جايىلىمدىق مال شارۋاشىلىعىن, ورگانيكالىق جەنە سۋارمالى ەگٸنشٸلٸكتٸ جاقسارتۋعا, توپىراق قۇنارلىعىن ارتتىرۋعا جەنە داقىلداردى ەرتاراپتاندىرۋعا, سۋدى ٷنەمدەۋ تەحنولوگييالارىن جەتٸلدٸرۋگە جەنە مال شارۋاشىلىعىن سۋبسيدييالاۋعا باعىتتالعان قولداۋعا يە بولدى», - دەدٸ سپيكەر.
بۇۇ دا ارال تەڭٸزٸن قايتا تٸرٸلتۋ ٷشٸن جۇمىس ٸستەدٸ. 2021 جىلدىڭ مامىر ايىندا بۇۇ باس اسسامبلەياسى ارال ٶڭٸرٸنە قاتىستى قارار قابىلداپ, ونى ەكولوگييالىق يننوۆاتسييالار مەن تەحنولوگييالار ايماعى دەپ جارييالادى جەنە ايماقتى قالپىنا كەلتٸرۋ, ونىڭ ەكولوگيياسىن جاقسارتۋ بويىنشا ماڭىزدى زەرتتەۋلەر مەن عىلىمي كٷش-جٸگەردٸ ٸلگەرٸلەتۋگە مٸندەتتەندٸ.
«بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى توبى ارال ٶڭٸرٸندە تۇراتىن 74 مىڭنان استام ادامنىڭ ٶمٸرٸن جاقسارتۋ جەنە دەنساۋلىعىن قورعاۋ بويىنشا جۇمىس اتقاردى. اۋاداعى, توپىراقتاعى جەنە سۋداعى زيياندى لاستاۋشى زاتتاردىڭ ازايۋى, سونداي-اق ٶسٸمدٸك جامىلعىسىنىڭ جاقسارۋى جەنە ورگانيكالىق ەگٸنشٸلٸككە كٶشۋ ەسەبٸنەن ايماقتاعى قورشاعان ورتانىڭ جاعدايى جاقساردى. ارال تەڭٸزٸنٸڭ قۇرعاتىلعان تٷبٸن قوسا العاندا, سۋدى قورعاۋ جەنە ورمانداردى قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارىمەن 70 مىڭ گەكتاردان استام اۋماق قامتىلدى», - دەدٸ ميكاەلا فريبەرگ-ستروي.
بۇۇ ايماقتاعى ەيەلدەر مەن بالالارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ باعىتىندا دا ەڭبەك ەتٸپ جاتىر.
«بٸز تۇرمىستىق, سەكسۋالدىق جەنە گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىققا قارسى كٷرەستە ايماقتىق تەسٸلدٸ قولدانۋدى ۇستانامىز. قىزدارعا, بالالارعا جەنە قوعامداعى تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق بەرٸمٸزدٸ الاڭداتۋى كەرەك. بٸز مۇندا اتقارىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ٷكٸمەت پەن ازاماتتىق قوعامنىڭ ۇمتىلىستارىن قولداۋعا باعىتتالعان», - دەدٸ ميكاەلا فريبەرگ-ستوري سۇحباتىندا.
2021 جىلى قازاقستان مەن بۇۇ دامۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا كەزەڭٸن باستادى. ىنتىماقتاستىق كەلەسٸ تاقىرىپتىق باعىتتاردان تۇرادى: «ادامنىڭ دامۋى جەنە تەڭ قۇقىلى قاتىسۋ», «تيٸمدٸ ينستيتۋتتار», «ادام قۇقىقتارى جەنە گەندەرلٸك تەڭدٸك», «ينكليۋزيۆتٸ ەكونوميكالىق ٶسۋ جەنە ەكولوگييالىق تۇراقتىلىق».
ٶتكەن جىلى قازاقستان مەن بۇۇ سەرٸكتەستٸكتٸڭ 30 جىلدىعىن اتاپ ٶتتٸ. قر سىرتقى ٸستەر مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو تاقىرىپتىق كٶرمەنٸڭ اشىلۋىندا مەملەكەت بۇۇ-نىڭ سەنٸمدٸ سەرٸكتەسٸ بولىپ قالا بەرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«قازاقستان ەرقاشان بۇۇ مەن حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ سەنٸمدٸ سەرٸكتەسٸ, دەيەكتٸ جەنە بولجامدى سىرتقى ساياساتتى جٷزەگە اسىرۋعا بەيٸلدٸ, تۇراقتى بەيبٸتشٸلٸك پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جاھاندىق باستامالاردىڭ قولداۋشىسى بولدى جەنە بولا بەرەدٸ», - دەدٸ مينيستردٸڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو.
قازاقستاننىڭ بۇۇ-عا مٷشە بولۋىنىڭ 30 جىلدىعىنا وراي «ەستە قالاتىن جەنە مەرەيتويلىق داتالار» سەريياسىنىڭ پوشتالىق ماركاسى شىعارىلدى. ماركانى قازپوشتا مەن بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى ٶكٸلدٸگٸ جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ شىعارعان. قازاقستان تاريحى مەن مەدەنيەتٸ ٷشٸن ماركانىڭ نەگٸزٸ رەتٸندە دومبىرا تاڭدالدى. دومبىرا يۋنەسكو-نىڭ ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇراسىنىڭ رەپرەزەنتاتيۆتٸ تٸزٸمٸنە دە ەنگٸزٸلگەن.
«بٸز قازاقستاننىڭ 30 جىلداعى تۇراقتى دامۋ سالاسىنداعى ەرەكەتتەرٸن قۇپتايمىز. ەستەلٸك پوشتا ماركاسىنىڭ شىعارىلىمى قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتى تاريحىنداعى ماڭىزدى كەزەڭ جەنە تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا ادالدىعى تۋرالى قوعامنىڭ حاباردارلىعىن ارتتىرۋدىڭ سيمۆولى بولىپ تابىلادى», - دەلٸنگەن بۇۇ مەلٸمدەمەسٸندە.
پوشتا ماركاسى 10 000 دانا تارالىممەن جەنە نومينالدى قۇنى 700 تەڭگەمەن شىعارىلدى.
بۇۇ-نا مٷشە بولعان جىلدارىقازاقستان الدىن الۋ ديپلوماتيياسى, ديالوگ جەنە كەلٸسسٶزدەر ارقىلى داۋلاردى بەيبٸت جولمەن شەشۋگە ٷلەس قوسۋ ٷشٸن بار كٷش-جٸگەرٸن سالۋدى جالعاستىرۋدا. بٸزدٸڭ ەلٸمٸز بۇۇ-نىڭ جاھاندىق حالىقارالىق سىن-قاتەرلەردٸ شەشۋدەگٸ قىزمەتٸ مەن كٷش-جٸگەرٸن جان-جاقتى قولداپ, كٶپۆەكتورلى, تەڭگەرٸمدٸ سىرتقى ساياسات قۇرۋدا.
