كٶپبالالى انا جىلىجاي بيزنەسٸنە دەن قويدى
سارقان اۋدانىنىڭ بٸرلٸك اۋدانىندا بوي كٶتەرگەن جىلىجاي جىل ون ەكٸ اي جۇمىس ٸستەپ, اۋدان تۇرعىندارىن قىزاناق پەن قييارمەن قامتاماسىز ەتۋدٸ كٶزدەپ وتىر.
– جىلىجاي سالۋ ٸسٸ كٶپتەن بەرٸ ويىمدا جٷرگەن ەدٸ. ويعا العان ٸستٸ جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن قارجى مەن كٷش كەرەك ەكەنٸ بەلگٸلٸ. بٷگٸن سول ارمان-ماقساتىما قول جەتكٸزٸپ وتىرمىن. جىلىجايدىڭ قۇرىلىسىن قىستا باستاعان بولاتىنبىز. بٸرٸنشٸ كەزەكتە نىساندى جىلىتۋ جٷيەسٸن ورناتتىق. كٶكٶنٸستٸ تامشىلاتىپ سۋارۋ جٷيەسٸمەن سۋاراتىن بولامىز. ٶيتكەنٸ بۇل جٷيە سۋدى تيٸمدٸ پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا تەز ارادا پٸسٸپ جەتٸلەتٸن كٶكٶنٸستٸڭ سورتتارىن ەگٸپ, كٷتٸپ-باپتاپ جاتقان جايىمىز بار. العاشقى ٶنٸمدٸ سەۋٸر ايىنىڭ اياعىندا جيناپ, ساۋداعا شىعارماقپىز, – دەيدٸ شارۋا.
دٸلدانا بٶكەيدٸڭ ەڭگٸمەسٸن تىڭداعانىمىزدا, ونىڭ جىلىجاي بيزنەسٸنە ٷلكەن دايىندىقپەن كەلگەنٸن بٸلدٸك. ول «دامۋ» قورى ۇيىمداستىرعان «باستاۋ» جوباسىنا قاتىسىپ, جىلىجاي بيزنەسٸن جٷرگٸزۋ ٸسٸن جان-جاقتى زەرتتەگەن. بۇدان باسقا ٶندٸرگەن ٶنٸمٸن ساۋدالاۋدىڭ ماركەتينگتٸك جولدارى بويىنشا دا بٸلٸكتٸلٸگٸن جەتٸلدٸرگەنٸن العا تارتتى.
– بٸزدٸڭ وتباسىمىز ٷلكەن. بٷگٸندە وتاعاسى ەكەۋمٸز بەس بالا تەربيەلەپ وتىرمىز. سول سەبەپتٸ بٸزدەر وتباسىلىق بيزنەستٸڭ نەگٸزٸن قالاپ, ونى جەتٸلدٸرۋدٸ كٶپتەن بەرٸ ارماندادىق. ٶتكەن جىلى جازدا «باستاۋ» بيزنەس-جوباسىن اياقتاعاننان كەيٸن «اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ قورىنان» 2,9 ملن تەڭگە شاماسىندا جەڭٸلدەتٸلگەن مٶلشەرمەن نەسيە الىپ, ٸسكە كٸرٸسكەن بولاتىنبىز. قازٸرگٸ تاڭدا ويعا العان ٸستەرٸمٸز رەت-رەتٸمەن ٸسكە اسىپ كەلەدٸ, – دەپ جىلىجاي ٸسٸنە بار ىنتا-ىقىلاسىمەن كٸرٸسكەن دٸلدانا بٶكەي ٶزٸنٸڭ كەسٸبٸ جايىندا كەڭٸنەن ەڭگٸمەلەپ بەردٸ.
تەرمالدٸ سۋ كٶزدەرٸنٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸ
الماتى وبلىسى الماتى قالاسىنىڭ ماڭايىندا ازىق-تٷلٸك بەلدەۋٸن قۇرۋ ماقساتىندا بٸرنەشە جىلدان بەرٸ ەڭبەك ەتٸپ كەلە جاتقانى بەلگٸلٸ. بٸرنەشە ميلليون ادامدى ساپالى ازىق-تٷلٸكپەن قامتاماسىز ەتۋدە جەر جانناتى جەتٸسۋدىڭ مٷمكٸندٸگٸ زور. جىلىجاي بيزنەسٸن دامىتۋدا الماتى وبلىسىنىڭ ٶزگە وبلىستارعا قاراعاندا ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸگٸ بار ەكەنٸن ايتپاي كەتۋگە بولماس.
الماتى وبلىسى ەكٸمدٸگٸنە قاراستى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى بۇل باعىتقا دا باسا كٶڭٸل بٶلٸپ, بٸرقاتار ماڭىزدى جوبالاردى قولعا الىپ, ٸسكە كٸرٸسٸپ كەتكەنٸنەن حاباردارمىز.
جەر استىنان تولاسسىز شىعىپ جاتقان ىستىق مينەرالدى سۋلار جىلىجايعا قاجەتتٸ ميكروكليمات قالىپتاستىرىپ, شارۋالاردىڭ مول ٶنٸم الۋىنا كەپٸلدٸك بەرەدٸ.
ايتالىق, تەحنولوگ ماماندىعىن جەتٸك مەڭگەرگەن ارتەم دىدىكو قازٸرگٸ تاڭدا تەرمالدٸ سۋ كٶزدەرٸن پايدالانىپ, جىلىجاي كەشەندەرٸن سالىپ, حالىقتى ساپالى كٶكٶنٸسپەن قامتاماسىز ەتٸپ وتىر.
ول زاماناۋي جىلىجاي كەشەنٸن سالۋ بارىسىندا ۋكراينادان ارنايى مامانداردى تارتىپ, ولاردىڭ ٸس-تەجٸريبەسٸمەن بٶلٸسكەن. قازٸرگٸ تاڭدا جىلىجاي بيزنەسٸنە دەن قوعان كەسٸپكەر اپتاسىنا 20 توننا كٶكٶنٸس جينايتىن دەڭگەيگە جەتكەن.
– جىلىجاي بيزنەسٸندە قولدانعان تەحنولوگييامىز بٷگٸندە ٶزٸنٸڭ نەتيجەسٸن بەرٸپ وتىر. بٸزدٸڭ جىلىجاي كەشەنٸنٸڭ باسقالارعا قاراعاندا ايىرماشىلىعى بٸزدەر كٶكٶنٸستەردٸ ارنايى جاساندى سۋبستراتتا (جاساندى توپىراق) ٶسٸرٸپ, ٶسٸمدٸكتەرگە قاجەتتٸ ميكروەلەمەنتتەردٸ سۋعا ارالاستىرىپ بەرەمٸز. بٸزدەر ەدەتتە, ٶسٸمدٸكتەرگە قانشالىقتى ميكروەلەمەنتتەر قاجەت ەكەنٸن ەسەپكە الىپ, سول مٶلشەردەن اسپايمىز. ميكروەلەمەنتتەردٸڭ ٸشٸندە ەشقانداي نيتراتتار جوق.
بٸز جىلىجايدا كٶكٶنٸستٸ جاساندى جولمەن ٶسٸرگەنٸمٸز بولماسا, ٶنٸمدەردٸ ەكولوگييالىق تازا ٶنٸم دەپ اتاۋعا بولادى. جىلىجاي كەشەنٸمٸز بارلىق حالىقارالىق ستاندارتتاردىڭ تالابىنا جاۋاپ بەرەدٸ. جەر استىنان شىعىپ جاتقان 65 گرادۋستىق ىستىق سۋ كٶزدەرٸ جىل بويى جىلىجاي ٸشٸندە ٶسٸمدٸكتەرگە قاجەتتٸ ميكروكليماتتى ساقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەرٸپ وتىر. كەرەك دەسەڭٸز, بٸزدەر كٶمٸر, گاز جاعىپ, قورشاعان ورتانى لاستامايمىز.
اۋدانداعى جىلىجاي بيزنەسٸنٸڭ دامۋ قارقىنى جايىندا ۇيعىر اۋدانى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى قۇرالبەك بەكمۇحانبەتوۆ تە ويىن ورتاعا سالدى. ول اۋدانداعى تەرمالدٸ سۋ كٶزدەرٸن پايدالانىپ جۇمىس ٸستەيتٸن جىلىجايلاردىڭ جالپى اۋماعى 10 گەكتاردان اسقانىن العا تارتتى.
بيىل اۋداندا 6 گەكتار جەرگە جەراستى ىستىق سۋىمەن جۇمىس ٸستەيتٸن جىلىجاي كەشەندەرٸن سالماقشى ەكەن. تەرمالدٸ سۋ كٶزدەرٸن پايدالانىپ, جىلىجاي سالۋعا بٸرقاتار ينۆەستورلار قىزىعىپ وتىرعانىن دا بٸلدٸك. قازٸرگٸ تاڭدا ۇيعىر اۋدانى اۋماعىنداعى جىلىجاي كەشەندەرٸندە ٶندٸرٸلگەن ٶنٸمدەر نەگٸزٸنەن, الماتى قالاسىنا, كەيدە ەلٸمٸزدٸڭ ٶزگە وبلىستارىنا دا جٶنەلتٸلەدٸ ەكەن.
«Green Land Alatau» – جەتٸسۋدىڭ ماقتانىشى
«Green Land Alatau» جىلىجاي كەشەنٸ الماتى وبلىسىن بىلاي قويعاندا, ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ ٸرٸ جىلىجاي كەشەنٸ ەكەنٸ بەلگٸلٸ. جاقىن بولاشاقتا ٸلە اۋدانىنداعى بۇل جىلىجايدىڭ اۋماعىن 60 گەكتارعا دەيٸن ۇلعايتۋ جوسپاردا بار. ٶندٸرٸستٸك جىلىجايدى سالۋعا 75 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسييا قاراستىرىلعان. اۋقىمدى جوبا ٶز مەرەسٸنە 2022 جىلى جەتەتٸن بولادى.
جوبانىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸ 2018 جىلى ٸسكە قوسىلدى. جىلىجاي اۋماعىندا تابيعي گاز جٷرگٸزگەننەن كەيٸن جىلىجاي كەشەنٸنٸڭ اۋماعى تاعى دا 15 گەكتار جەرگە كەڭەيدٸ. «Green Land Alatau» سەرٸكتەستٸگٸ ٶتكەن جىلى مىڭداعان توننا قىزاناق پەن قيياردى ەلٸمٸز بەن رەسەي نارىعىنا ەكسپورتتاعانىن ماقتانىشپەن ايتۋعا بولادى.
سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى وبلىسىنىڭ اۋماعىن گازداندىرۋ ٸسٸ قولعا الىنعالى بەرٸ جىلىجاي بيزنەسٸ دە دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ايتۋعا بولادى. جالپى, وبلىس اۋماعىندا جاڭا كٶلٸك دەلٸزدەرٸنٸڭ سالىنىپ, گازداندىرۋ جۇمىستارى قارقىندى تٷردە ٸسكە اسا باستاعالى بەرٸ اۋدانداردا جىلىجاي سالۋ ٸسٸ دامىپ, جاڭا كەزەڭگە اياق باسقانىنا كۋە بولىپ وتىرمىز.
نۇرلان ەۋبەكٸر
