Prezident Qasym-Jomart Toqaev 5 qazanda Aqordada ótken jiynda ustazdar qaýymyn kásibi merekesimen quttyqtap, asa jaýapty ári qasterli mindetti abyroimen atqaryp júrgen pedagogterge alǵys aitqan edi. Sol basqosýda Memleket basshysy bilim sapasyn arttyrý, balalardy úilesimdi jáne jan-jaqty damytý úshin memleket tarapynan qolǵa alynǵan júieli sharalarǵa nazar aýdaryp, birqatar tapsyrma bergen bolatyn.
Tsifrlyq transformatsiialaý Aqqum aýylyna da jetti
«Jaily mektep» ulttyq jobasy aiasynda kelesi jyly 460 myńnan astam balaǵa arnalǵan 217 jańa mektep salý josparlanǵan. Olar zamanaýi talaptarǵa sai jabdyqtalǵan ozyq bilim oshaǵy bolady. Mektepterde erekshe qajettilikteri bar balalardyń kedergisiz bilim alýyna qolaily jaǵdai jasalady. Atalǵan aýqymdy joba úsh aýysymdy mektepter máselesin sheshýge, qala men aýyl mektepterindegi bilim alshaqtyǵyn azaitýǵa múmkindik beredi.
Budan bólek, elimizde jyl saiyn keminde myń mekteptiń ǵimaratyna jańǵyrtý jumystary júrgiziledi. Bilim berý protsesin tsifrlandyrýǵa basa nazar aýdarylady. Barlyq mektepti jyldamdyǵy joǵary internetke qosý boiynsha keshendi jumys qolǵa alynady. Qosymsha bilim berýge erekshe mán beriledi. Onyń aiasynda úsh millionnan asa adamdy qamtý josparlanyp otyr», degen Qasym-Jomart Kemeluly eldi mekenderdi, onyń ishinde bilim berý mekemelerin joǵary jyldamdyqty internetpen qamtamasyz etý máselesin kóterdi.
Túrkistan oblysynyń ákimi Darhan Satybaldynyń tikelei tapsyrmasymen apparat basshysy Erkeǵali Álimqulov pen Qazyǵurt aýdanynyń ákimi Ismailov Azizhan Qazyǵurt, aimaqtaǵy Altyntóbe aýyldyq okrýgine qarasty Aqqum aýylynda boldy.
Qazan aiynda «Kcell» AQ bul aýylǵa 4G standartyna sáikes keletin bazalyq stantsiia ornatqan bolatyn. Mobildi internet jelisiniń jyldamdyǵy 21 Mbit/s. Sonymen qatar «Transtelekom» AQ Aqqum bastaýysh mektebine 10 Mbit/s jyldamdyqtaǵy joǵary jyldamdyqty internet jelisin usyndy. Túrkistan oblysynyń tsifrlandyrý, memlekettik qyzmetterdi kórsetý jáne arhivter basqarmasynyń bastamasymen mektepke radiohabar taratý tehnologiiasy boiynsha 20 Mbit/s jyldamdyqtaǵy internet jelisi júrgizildi.
Mekteptegi internet máselesi «Qoljetimdi internet» ulttyq jobasy aiasynda 2025 jyly talshyqty-optikalyq bailanys jelisin qamtý jospary arqyly tolyǵymen sheshilmek.
Apparat basshysy mektep ujymymen kezdesip, pikir almasty. Ol mekemeni joǵary jyldamdyqty internetpen qamtamasyz etý máselesin sheshý jumystary jalǵasatynyn aitty.
– Aqqum aýylynda bazalyq stantsiia ornatylyp, mektepterde internetke qoljetimdilik artty. Muǵalimderge elektrondyq qujat toltyrýǵa tolyq múmkindik paida boldy. Kórshi aýyldardaǵy internet máselesin de kóterip júrsiz. Bul másele boiynsha nusqaý berildi, tehnikalyq jaǵdaiyn qarap jatyrmyz, máseleni barynsha qysqa merzimde sheshemiz, – dedi E.Álimqulov.
Bilim berý júiesin sapaly ári aýqymdy tsifrlyq transformatsiialaý boiynsha Memleket basshysynyń tapsyrmasy aiasynda jumystar júrgizilmek. Bul rette Túrkistan oblysy ákimdiginiń tsifrlandyrý, memlekettik qyzmetterdi kórsetý jáne arhivter basqarmasynyń basshysy Áset Ábdirahanov oqýshylardyń bilimin arttyrý úshin internet múmkindikterin tiimdi paidalanyp, onlain bailanys arqyly bilikti ustazdardy tartýdy usyndy. Apparat basshysy usynysty qoldap, bailanys operatorlarynyń basshylaryna birqatar usynysyn jetkizdi.
Aqqum aýyldyq orta mektebinde «Transtelekom» AQ qarajaty esebinen mektepishilik jergilikti jelilerdi uiymdastyrý jobasy pilottyq joba retinde júzege asyrylady.
Aýdandaǵy jumys sapary barysynda apparat basshysy aýyldarǵa optikalyq internet jelisin tartý isimen ainalysyp jatqan jeke investormen kezdesti. «COMDATA» JShS Qazyǵurt aýdany eldi mekeniniń turǵyndaryn zamanaýi GPON tehnologiiasyn qoldana otyryp, joǵary jyldamdyqty internetpen qamtamasyz etý boiynsha jumys júrgizýde. Aldaǵy ýaqytta eldi mekenderdi sapaly internet jelisimen qamtamasyz etý jumystary jalǵasady. Sonymen qatar bilim nysandarynda beinebaqylaý jáne tolyq dabyl júiesin ornatý jumystary baqylanady.
«Qazaqtelekom» AQ internet jyldamdyǵy tómen 84 mektepti, «Transtelekom» AQ 24 mektepti optikaǵa kóshirý jumystaryn júrgizýde. Osyǵan sáikes internet jyldamdyǵy tómen 139 mekteptiń 52-si jyl sońyna deiin talshyqty-optikalyq jelige kóshedi.
Jańa tehnologiia Túrkistan jastaryna qoljetimdi me?
Biylǵy qyrkúiek aiynda Memleket basshysy Túrkistan oblysyna barǵan sapary kezinde jergilikti jurtshylyqpen kezdesip, biraz másele kóterdi. Sonyń ishinde jastarǵa jaǵdai jasaý isine de barynsha nazar aýdardy.
– Qasterli Túrkistan jerine arnaiy kelip otyrmyn. Túrkistan óńiriniń keleshegi jarqyn dep oilaimyn. Jastarymyzǵa úlgi-ónege kórsetip júrgen ardagerlerge alǵys aitqym keledi. Eń aldymen, jastarǵa qoldaý bildirýimiz kerek. Biz bárimiz birigip, el úshin eńbek etýimiz qajet. Syrttan keletin táýekelder az emes. Ahýaldy jaqsy bilesizder, – degen Q.Toqaev jastardyń jaily ómir súrip, sapaly bilim alýyna, jańa tehnologiialardan shet qalyp ketpeýine ákimdikter barynsha kóńil bólý kerektign jetkizdi.
Osy oraida Túrkistan oblysy qoǵamdyq damý basqarmasy jastar resýrstyq ortalyǵynyń jastarǵa qyzmet kórsetý jáne NEET sanatyndaǵy jastarmen jumys júrgizý bóliminiń basshysy Dinislam Bimahanbetovti sózge tartyp, óńir jastarynyń zaman jetistikterinen, atap aitqanda internettiń igiliginen, IT jáne tsifrlyq, elektrondyq tehnologiialardan shet qalyp ketpeý úshin nendei jumystar qolǵa alynyp jatqanyn suradyq.
– Bizdiń basqarmanyń málimetine súiensek, búginde óńirde 14-35 jas aralyǵynda 663 260 jas bar. Qazirgi tańda oblys aýmaǵynda jumys isteitin jastar resýrstyq ortalyqtarynyń sany 18, olardyń bireýi – oblystyq, 3-eýi – qalalyq, al qalǵan 14-i aýdandyq deńgeidegi ortalyqtar. Óńirdegi osy ortalyqtarda jalpy sany 423 maman eńbek etedi. Osy mamandardyń basym kópshiligi, iaǵni 340-y jastarmen tikelei jumys isteidi.
Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen Qazaqstan Respýblikasy «Memlekettik jastar saiasaty týraly» Zańyna tujyrymdamalyq birqatar ózgerister men tolyqtyrýlar engizilip, sonyń arqasynda jastar kategoriiasy 29 jastan 35 jasqa deiin sozdyrylǵan. Osy igiliktiń sharapaty aiasynda jastardy qoldaýǵa baǵyttalǵan memlekettik baǵdarlamalardy paidalaný buǵan deiingi 3,5 mln jastan birden 6 mln jasqa deiin kóterilip, burynǵy talap boiynsha jastar sanatynan shyǵyp qalǵan kóptegen azamattyń eńsesi kóterilip qaldy, – deidi D.Bimahanbetov.
Onyń aitýynsha, osydan bes jyl buryn Túrkistan qalasynda kópfýnktsionaldy úlgidegi zamanaýi jastar resýrstyq ortalyǵynyń sý jańa ǵimaraty paidalanýǵa berilgen eken. Osynyń arqasynda jastardyń jan-jaqty damýyna, boiyndaǵy óneri men qabiletin shyńdaýyna barlyq jaǵdai jasaýǵa bolatyn múmkindik paida bolǵan. Aitalyq, kásip ashyp, tabys tabam deýshilerge Kovorking ortalyǵy, IT-park, zańgerlik keńester qarastyrylypty.
– Sonymen birge óńir jastary eriktiler klýby, «Jas sarbaz», elektrondy kitaphana, tilder mektebi, internet jelisi, májilis zaly, sport alańshalary jáne taǵy basqalarynyń igiligin kóre bastady. Mundaǵy kópfýnktsionaldy ortalyq bir mezette 400-ge jýyq jasqa qyzmet kórsete alatyn áleýetke ie.
Bul ortalyqta «Jastarǵa qyzmet kórsetý» ortalyǵy, «Mobildi top», Turkistan HUB coworking zone, IT PARK, Robototehnika mektepteri, Kovorking alańy, elektrondy kitaphana, «Jas sarbaz», «Eriktiler mektebi», «Qurylys jasaqtary», «Tilder mektebi», túrli jastar uiymdary, media stýdiia jáne psihologiialyq terapiia t.b kóptegen jastar klýbtary, mektepter men úiirmeler jumys istep, jastarǵa memleket usynǵan tiisti qyzmetterdiń igilin kórip keledi. Odan bólek, jastar atalǵan ǵimarattaǵy «relax zone» demalys aimaǵynda, ǵimarat syrtyndaǵy aýlasynda ornalasqan fýtbol, voleibol, basketbol, tennis alańshalarynda ýaqytty tiimdi ótkizip, súiikti sportymen ainalysa alady, – deidi Túrkistan oblysy qoǵamdyq damý basqarmasy jastar resýrstyq ortalyǵynyń jastarǵa qyzmet kórsetý jáne NEET sanatyndaǵy jastarmen jumys júrgizý bóliminiń basshysy Dinislam Bimahanbetov.
Jalpy halqynyń 25,2 paiyzyn jastar qurap otyrǵan Túrkistan oblysyna mundai ǵajaiyp ǵimarattyń aýadai qajettigi aitpasa da túsinikti másele.
Internet alaiaqtyq faktimen 500-dei is tirkeldi
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2022 jylǵy Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óziniń «Ádiletti memleket. Birtutas ult. Berekeli qoǵam» atty Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda «Internet jáne telefon arqyly jasalatyn alaiaqtyq áreketterge airyqsha nazar aýdarý kerek. Quqyq qorǵaý organdary mundai qaterlerdi anyqtap, qylmyskerlerdi quryqtaý úshin aqparattyq-saraptama jumysyn kúsheitýi qajet. Sondai-aq, azamattardyń quqyqtyq jáne qarjylyq saýatyn júieli túrde arttyrǵan jón», dep bul baǵytta atqarylar jumystarǵa nazar aýdarǵan.
Jalpy elimizde sońǵy jyldary internet-alaiaqtyq sipatyndaǵy qylmystyq áreketter qatary kúrt artyp keledi. Osyǵan bailanysty elimizdiń ózge óńirlerindegidei Túrkistan oblystyq politsiia departamentinde de «CyberPol» toby qurylǵan. Bul jóninde baspasóz máslihatynda oblystyq politsiia departamentiniń kriminaldyq politsiia basqarmasynyń aǵa jedel ýákili Ermek Shakim aityp ótti.
«Statistikaǵa súiensek, osy jyldyń 10 aiynyń qorytyndysymen oblys aýmaǵynda internet-alaiaqtyqqa qatysty 454 is tirkeldi. Onyń ishindegi 196-syn sotqa joldadyq. Bul baǵyttaǵy qylmystardyń ashylýy 44,5 paiyzdy qurady.
Biylǵy qarasha aiynan bastap Ishki ister ministrliginde internet-alaiaqtyqpen kúrestiń tiimdiligin arttyrý maqsatynda kiberqylmysqa qarsy kúres departamenti jumysyna kiristi. Aldaǵy kúnderi óńirde osy siiaqty derbes basqarma ashý jumystary qolǵa alynyp jatyr. Sondai-aq áleýmettik jelilerde arnaiy maqsattaǵy toptyń paraqshalaryn ashtyq. Endigi jerde internet-alaiaqtardyń qaqpanyna túsip, qurbany bolǵan azamattar áleýmettik jelilerde ashylǵan paraqshalarymyzǵa óziniń anonimdi aryz-shaǵymdaryn joldai alady», dedi aǵa jedel ýákili Ermek Eralyuly.
