Freedom Inside '26

Toqaev Qazaqstannyń Baiqońyrdy qalai saqtap qalǵanyn aitty

Toqaev Qazaqstannyń Baiqońyrdy qalai saqtap qalǵanyn aitty
Reseide keibir saiasatkerler atalǵan strategiialyq obektini zańdyq turǵydan da, is júzinde de Qazaqstannan bólip alý kerek dep sanady.

Táýelsizdiktiń eleń-alańyńda Baiqońyr ǵarysh ailaǵy Reseidiń qaramaǵyna ótip ketýi ábden múmkin edi. "Nursultan Nazarbaevtyń mámilegerlik qarym-qabiletiniń arqasynda Baiqońyr Qazaqstannyń quramynda qaldy, ári ony jalǵa berýde de bizdiń tarap tabandylyq tanytty", – deidi Qasym-Jomart Toqaev. 

Dalanews.kz Qazaqstan prezidentiniń "Nur men kóleńke" atty kitabynan Baiqońyrǵa qatysty kelissózderdiń qalai júrgenin egjei-tegjeili baiandaǵan myna bir úzindini nazarlaryńyzǵa usynady.    

"Maǵan syrtqy ister ministri retinde N.Nazarbaev pen B.Eltsinnyń arasynda ótken kóptegen kezdesýler men kelissózderdiń kýási bolýdyń sáti tústi.

Bul eki memleket halqynyń igiligine arnalyp qabyldanǵan sheshimder úshin joǵary jaýapkershilikpen orailasqan ózara qarym-qatynastar bolatyn. 1994 jyly naýryzda Baiqonyr ǵarysh ailaǵynyń taǵdyry sheshilgen kezdesý- sonyń biri.

Bul másele jónindegi kelissózder óte kúrdeli de shielenisti júrdi. Bir de bir  tarap ǵarysh ailaǵynyń mártebesine bailanysty aldyn ala ýaǵdalastyqqa qanaǵattanbady.

Reseide keibir saiasatkerler atalǵan strategiialyq obektini zańdyq turǵydan da, is júzinde de Qazaqstannan bólip alý kerek dep sanady.


Bizdiń elimizde de ǵarysh ailaǵyn reseilikterge berýge kúmánniń bolǵany "aiaǵyna deiin berispeý" qajet degen pikirdiń qalyptasqany jasyryn emes. 

     Máskeýde ótken kelissózder barysynda Nursultan Ábishuly men Boris Nikolaevich Baiqońyrdyń Qazaqstannyń menshigine qalatyny, biraq Resei ony jalǵa alý shartymen paidalanatyny jóninde printsipti turǵyda ýaǵdalasty.

Bul eki prezidenttiń óziniń mán maǵynasy jaǵynan durys ta strategiialyq sheshimi bolatyn. On jyldan soń eki el ǵarysh ailaǵyn qazaqstandyq bailanys jer serigin ushyrýǵa paidalaný týraly kelisimge qol qoiady.

Al sol kezde áńgimeniń qiyn túiini ǵarysh ailaǵynyń jaldaý aqysynyń qunyna kelip tirelgen. Ony paidalanǵany úshin reseilikter eshqandai tólem jasaǵysy kelmedi.

Shaǵyn kuramda meilinshe shielenisti ótip jatqan kelissózdiń bir sátinde Boris Nikolaevich ahýaldy seiiltý úshin ishimdik ákelýdi surady. Kaýipsizdik kyzmetiniń kyzmetkeri tórt riýmkege kuiylǵan araǵy jáne jeńil- jelpi tiske basary bar tabaqty alyp kirdi.

Nursultan Ábishulynyń:"Nege tórt riýmke?" degen suraǵyna kabinettiń qojasy jaibaraqat qana: "Eki riýmka az, al tórteýi jetkilikti",- dedi.

Osy bir ózinshe oinaqy dialogtan soń prezidentter baýyrlastyq, dostyq úshin tost kóterip, tabaqshada turǵan ydystardy tábettene bosatty.

Odan soń bizdiń prezident:

 "Resei - úlken memleket koi, Baiqonyr úshin sizder nege tólem jasaǵylaryńyz kelmeidi?"- dedi.

 Boris Nikolaevich bul  suraqqa basyn shaiqap:

 "Kóp talap etip otyrsyzdar, 200 million dollar bizdiń biýdjetimiz úshin múldem kóp. Meni joldastarym túsinbei qalýy múmkin, olar ǵarysh ailaǵyn Qazaqstandiki dep moiyndaǵanymyzdyń tólemi retinde tegin alýdy surap otyr", – dep jaýap berdi.

Sóidedi de, budan arǵy pikirtalasty sozýdyń endi maǵynasy joq degendei ol qolyn shalt sermep qaldy.

Biraq N.Nazarbaev ǵarysh ailaǵyn jaldaý aqysyn tóleýdi aqyryna deiin talap etip otyryp aldy.


Aqyrynda Boris Eltsin kelisýge bel sheshti de: 50 million dollar, odan bir dollar da artyq emes dedi.

Birer sekýnd oilanǵan Nursultan Ábishuly:

"Boris Nikolaevich, jaldaý aqysyn 100 mln dollar deńgeiinde belgileiik, buǵan qosa 15 million dollar dostyǵymyz úshin bolsyn", – dedi.

 Bul usynys sol kezdegi ministr Andrei Kozyrevke unamai, ol jalma-jan óz prezidentine birdeńe dep keńes bergisi kelip edi, biraq B.Eltsin onyń munysyn jaqtyrmai kaldy.

Ol ústeldi alaqanymen: "Kelisemin!" – dep sart etkizip bir urdy da, óziniń Syrtqy ister ministrine óz ornyńdy bil degendei isharamen susty kózimen kárlene qarap qoidy.

 Mine, sondyqtan da shart mátininiń túpnusqasynda ǵarysh ailaǵynyń quny tasqa basylǵan árippen emes, N. Nazarbaevtyń qolymen jazylǵan.

  Búgingi kún turǵysynan Baiqońyr problemasyn sheshýge, bálkim, ózgeshe oraimen kelý kerek bolar. Biraq sol kezde budan basqa amal joq edi,  Nursultan Nazarbaev óte kúrdeli ahýalda múmkindiktiń bárin syǵyp alǵandai boldy.

Eń bastysy biregei qurylym bolyp tabylatyn, búkil adamzat órkenietine tiesili ǵarysh ailaǵy Qazaqstannyń zańdyk ieliginde qaldy, sonyń arqasynda bizdiń elimiz kosmostyq memleketter qataryna endi.

Álemdik qoǵamdastyq ǵarysh ailaǵy jónindegi kelisimdi saiasi jaǵynan ońtaily sheshim dep qabyldady".