Elimizde qazaq tilinde qyzmet kórsetýdi talap etetin azamattar kóbeiip keledi. Alaida arnaiy mekemelerde til máselesi álde de kóńil kónshitpeidi. Buny kóz kórip, qulaq estip júr. Máselen, til janashyry Tolqyn Muhtarhanova osyndai jaǵdaimen betpe-bet kelgen. Ol qazaq tiliniń quqyǵyn shektegen “Miele” JShS jáne "Mechta" kompaniialaryn azamattyq sotta jeńip shyqqan. Til maidanyndaǵy tartysty jaǵdaidy Air Astana kompaniiasynyń burynǵy qyzmetkeri Dalanews.kz agenttiginiń tilshisine egjei-tegjeili baiandap berdi.
Kópbalaly ananyń aitýynsha, til úshin kúres bir jyl buryn bastaý alǵan. Buǵan deiin de ádildikti tý etken azamattyń til quqyǵyn talap etýine birneshe jaǵdai áser etken.
“Negizi ózim ádildikti týra ári qoryqpai aitatyn adammyn. Ádiletsizdikti kórsem, kóz jumyp otyra almaimyn. Jalpy til úshin kúreske barýdyń birneshe sebebi bar. Birinshi – balalarymnyń bolashaǵyna degen alańdaýshylyq. Bir kúni balam bir ǵimarattaǵy jazýdy kórip, “Anashym, “ehet” degen ne dep surady?”. Sóitsem tóbede "shyǵý" degen jazýdy tek aǵylshyn tilinde jazyp qoiǵan. “Exit” degen sózdi “ehet” dep oqyp júr eken. Men osy sátte balam óz eliniń ǵimaratynan túsinbeitin sózdi oqyp turǵanyna qatty namystandym.
Ekinshi sebep dúkende bolǵan jaǵdai edi. Kezekte turǵanda satýshy bir kisige: “Ia vas ne ponimaiý. Govorite na rýsskom, libo ýhodite s ocheredi” dedi. Maǵan sol sátte: “Men óz elimde turamyn, biraq nege qazaq tilimiz qorǵalmaǵan” degen oi keldi. Sóitip zańdy adilet.kz-ten qarai bastadym. Memlekettik tilimizdi qorǵaityn zańdar kóp eken. Alaida biz ony bile bermeidi ekenbiz. Eger men sol jerde zańdy bilsem, satýshyny ornyna qoiar edim” , - deidi Tolqyn hanym.
Osylaisha zańmen tolyqqandy tanysyp shyqqannan keiin, ol til máselesin bir Konstitýtsiiamen qorǵaýǵa bolatynyn túsinedi. Aitýynsha, zań turǵysynan kóptegen múmkindik qarastyrylǵan. Alaida adamdar odan beihabar.
“Bizdiń Ata Zańymyzda ne deidi? Árkim Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiiasyn, zańdaryn, adamdar quqyqtaryn, bostandyqtaryn, abyroi men qadir-qasietin qurmetteýge mindetti. Ókinishtisi, biz óz quqyǵymyzdy bilmegendikten, tilimizdi qorǵai almai júrmiz.
Ary qarai til týraly zańǵa toqtalyp ótsem. Munda tutynýshylardy qorǵaityn zań men kásipkerlik kodeks te bar. Tipti jarnamadaǵy mańdaishalarǵa da arnaiy zań qarastyrylǵan. Osylardyń bárin oqyp, ózimniń quqyǵymdy tolyq qorǵai alatyn boldym”, - deidi ol.
Osy tusta Tolqyn hanym Qazaqstanda turmystyq tehnikaǵa qajetti taýarlardy usynatyn “Miele” kompaniiasymen til máselesi boiynsha keleńsiz jaǵdaiǵa tap bolady. Tipti bul is sotqa deiin barǵan.
“Otbasymyzben jańa qonys aldyq. Sol jerge óńdeý jumystaryn jasaýǵa bel bailadyq. Osylaisha jazda aldyn ala “Mechta” dúkenine baryp, “Miele” kompaniiasynyń kir jýǵysh mashinasy men keptiretin qurylǵysyn satyp aldyq. Páterimizdiń óńdeý jumysy aiaqtalǵan soń, kúzde jańa qonysymyzǵa kóship keldik.
Zattarymyzdy “Miele” kompaniiasynan aldyrttyq. Sodan kópbalaly bolǵan soń, birinshi qajet nárse kir mashina boldy. Sony ornatyp, qoldana bastadyq. Alaida men nusqaýlyqtan qazaqsha mátin taba almadym. Alǵan zattarymyzda qazaqsha nusqaýlyǵy múldem bolmady. Sodan men “Miele” kompaniiasyna habarlasyp, olardan qazaqsha nusqaýlyqty suradym. Olar jiberý úshin ýaqyt qajet ekenin aitty. Sodan men óz talabymdy sot arqyly sheshetinimdi jetkizdim”, - deidi Tolqyn hanym.
Al kompaniia qazaqsha nusqaýlyǵyn eki apta ótkennen keiin jibergen.
“Aita ketetin jait, “Miele” bir ai nemese eki apta buryn ashylǵan kompaniia emes. Qazaqstanda 15 jyldan beri jumys istep keledi. Eger olarda qazaqsha nusqaýlyq bolsa, sol mezette elektrondy poshtama joldaityn edi. Biraq olar eki apta ótkennen keiin iske kirisip, elektrondy nusqasyn poshtama jiberdi. Nátijesinde “Miele men "Mechta" kompaniialaryn “tutynýshy quqyǵym buzyldy dep” azamattyq sotqa berdim. Birinshiden, tutynýshy retinde suraǵan nusqaýlyq pen “Miele” kompaniiasynda qazaqsha aqparattyń joq ekenin aittym. Sonymen qatar "Miele" kompaniiasynyń saitynda qazaq tilin tańdaityn batyrmanyń joq ekenin de atap óttim. Sot protsesinde olar “kz” degen qazaqsha batyrmany engizdi.Alaida batyrmany qosqanymen, qazaqsha aqparat bolmady. Osy negizde tutynýshy retinde quqyǵymnyń buzylǵanyn qostym”, - deidi til janashyry.
Nátijesinde ol “Miele” kompaniiasyn sotta jeńip shyǵady. Al tutynýshy quqyǵyn shektegen kompaniia oǵan arnaiy ótemaqy tólegen.
“Meniń bir tanysym shańsorǵysh satyp aldy. Ol jerde de tek oryssha nusqaýlyq boldy. Men ony dálel retinde qosqym keldi. Alaida sot bir tutynýshy bolǵandyqtan, ony bólek tutynýshy retinde jazsyn dep aitty. Sottyń sheshimi boiynsha, “Miele” kompaniiasyn prokýratýraǵa 455-bap boiynsha jiberýim kerek boldy. Sondai-aq “Miele” kompaniiasy tutynýshy quqyǵym buzylǵany úshin moraldyq shyǵyn retinde 100.000 teńge tóledi jáne bajymdy qaitaratyn boldy”, - deidi ol.
Aryzdanýshy atalmysh kompaniiamen is áli aiaqtalmaǵanyn jáne ony sońyna deiin jetkizetinin aitty.
“Miele kompaniiasynyń saitynda til tańdaý buryshy bolmaityn. Tek oryssha turatyn. Sot barysynda “kz” dep batyrma engizdi. Biraq aqparat áli de joq. Sondyqtan meniń kelesi jumysym prokýratýraǵa aryz jazyp, "Miele" kompaniiasynyń kórneki aqparattarynyń bárin aýdartý”, - deidi.
Til janashyry ár adam Qazaqstannyń kez kelgen óńirinen qazaqsha aqparat alýǵa tolyq quqyqyly ekenin jáne máseleni daý-damaisyz zań turǵysynan sheshýge bolatynyn aitady. Osy tusta kásipkerler de zańmen tanysyp shyqsa degen ótinishin jetkizdi.
“Kóptegen kásipkerge aitarym bar. Eń birinshi olar tutynýshy quqyǵyn qorǵaityn zańdy oqyp, kásipkerlik kodeksin qarap shyqsa deimin. Óitkeni men qazaq tilindegi aqparatty talap etetin kezde, kóp jaǵdaida sen urys izdep tursyń, ultshylsyń dep aitady. Men óz kezegimde "Bul jerde qatyp qalǵan eshqandai printsip joq ekenin, tek men quqyǵymdy zań júzinde talap etip turǵanymdy aitamyn”, - dep sózin jalǵady ol.
Qazirgi tańda adamdar qai jerde júrse de óz quqyǵyn qorǵai alady. Osy tusta til janashary úide otyryp-aq aryzdy onlai berýge múmkindik qarastyrylǵanyn atap ótti.
“Memleket basshysy halyqtyń shaǵymyn, aryzyn, talaptaryn jetkizý úshin onlain júieni de iske qosty. Máselen, sýretke túsiresiz. Sosyn ótinish pen elektrondy kiltińiz bolsa, barlyq mekemege shaǵym jibere alasyz. Al shaǵymǵa jaýap kelmese,sotqa bere alasyz. Esh qiyndyǵy joq. Men osy tásildi halyq túsinse eken deimin. Máselege bei-jai qaramai, óz quqyqtaryn talap etse, biz qoǵam retinde dami alamyz”, - deidi ol.
Sondai-aq til janashyry taǵy bir mańyzdy tilegin tilge tiek etti.
“Meniń taǵy bir armanym - memlekettik til týraly zań shyǵaryp, sony qadaǵalaityn arnaiy bólimshe bolsa eken deimin. Sebebi ol jalpy qazaq bolyp qalýymyzdyń mańyzdy bólshegi” – dep ótinishin jetkizdi.
