Aita ketý kerek, biyl QHR men Ortalyq Aziia elderi arasynda diplomatiialyq qarym-qatynastyń ornaǵanyna – 30 jyl. Buǵan deiin, iaǵni 25 qańtardaǵy video-sammitte eki jaq málimdeme jasap, otyz jylda mańyzdy strategiialyq áriptestikke qol jetkizgenin maqtanyshpen aitqan edi.
Odan keiin osy jyldyń aqpan aiynda Qazaqstan prezidenti Qasym-Jomart Toqaev Qytaiǵa arnaiy saparmen baryp, Si Tszinpinmen kezdesken. Tipti, maýsym aiynyń basynda Qytai syrtqy ister ministri Vań I-diń Qazaqstanǵa kelýi de kóp jaidy ańǵartady. Mine, osynyń bári ekijaqty qarym-qatynasty nyǵaityp, barys-kelisti kóbeite tústi deýge negiz bar.
Qazaqstannyń qoǵamdyq damý institýty Basqarma tóraǵasynyń keńesshisi Aman Mambetalievtiń aitýynsha, birinshiden, bul óte mańyzdy sapar boldy.
– Muny, tipti, resmi kezdesý deýge kelmes. Sońǵy úsh jyl ishinde QHR tóraǵasy elinen syrtqa shyqqan joq. Kelesi aida, iaǵni qazannyń 26-synda Qytaidyń kommýnistik partiiasynyń jiyny ótedi. Munda aldaǵy jyldarǵa baǵyttalǵan jospary aitylmaqshy. Sondyqtan buǵan deiin Qytai basshylyǵy mundai sezdiń aldynda eshqashan syrtqa shyqpaǵan, – dedi Mambetaliev.
Maqalada Qytaidyń syrtqy saiasaty týraly ashyp jazyp, Qazaqstanmen erekshe qarym-qatynas ustanatynyn alǵa tartqan. «Osy kezge deiin keibir memlekettermen arada túsinspeýshilik, ekonomikalyq kiltipan boldy. Biraq otyz jylda Qazaqstanmen ǵana eshqandai birde-bir kelispeýshilik týyndamady» degenge ekpin túsirgen. Munyń ózi eki eldiń saiasatkerleri, diplomattary úshin erkin jumys isteýge berilgen múmkindik.
Qazaqstan men Qytaidyń arasyndaǵy ekijaqty qarym-qatynastyń nyǵaia túskenin mynadan kórýge bolady. Máselen, Qytai memleketi Ońtústik Koreiaǵa, Tájikstanǵa, Vetnamǵa, Japoniiaǵa, taǵy basqa memleketterdegi kelissózderge Qorǵanys ministrin jiberedi. Al bizge diplomat-Syrtqy ister ministri keledi.
Sondyqtan QHR tóraǵasy Si Tszinpinniń elimizge jasaǵan sapary kezinde «Halyqaralyq jaǵdai qalai ózgerse de, biz aldaǵy ýaqytta Qazaqstannyń táýelsizdigin, egemendigin jáne territoriialyq tutastyǵyn saqtaýyna qoldaý kórsetemiz» deýinde de úlken mán bar.
Bul – tek saiasat qana emes, bul – úlken oiyn
Aman Mambetaliev, Qazaqstannyń qoǵamdyq damý institýtyn Basqarma tóraǵasynyń keńesshisi:
Iaǵni, Ortalyq Aziia aimaǵy bolashaqta transporttyq-kommýnikatsiialyq hab bolatynyn aiǵaqtaidy. Bul tek saiasat qana emes, bul – úlken oiyn. Bul – ekonomika, mádeniet, kommýnikatsiia, logistika.
QHR tóraǵasy Si Tszinpin bes-alty jyl buryn AQSh prezidentimen kezdesip, ekonomikalyq jaǵynan til tabysa almai qaldy. Eki eldiń arasynda ekonomikalyq soǵys boldy. Áli kúnge sanktsiia kúshinde. Qytaidyń taýary men qyzmet kórsetý salasy muhit arqyly tasymaldanýy qiyn jaǵdaiǵa tap boldy.
Sol úshin Si Tszinpinniń ózi elordaǵa kelip, «Bir beldeý – bir jol» baǵdarlamasyn qabyldaǵanyn jóninde aitqan edi. Iaǵni, taýaryn Qazaqstan arqyly jer ústi jolymen tasymaldaýdy usyndy.
«Batys Qytai – Batys Eýropa» kólik dálizi ashyldy. Bul biz úshin de mańyzdy. Logistika jaǵynan da damyp kelemiz. Ekonomikany diversifikatsiialaýdy júzege asyramyz degeli qansha jyl ótti. Sondyqtan taýardy jetkizý, tasymaldaý barysynda da investitsiia quiylyp jatyr.
