Freedom Inside '26

Dúnieniń dińgeni – din

Dúnieniń dińgeni – din
Qazir búkil álem almaǵaiyp ýaqytty basynan keship otyr. Geosaiasi jaǵdai ýshyǵyp tur. Máselen, Resei men Ýkraina qaqtyǵysy jarty álemniń uiqysyn buzdy. Ótken jyly Ázerbaijan men Armeniia arasynda Qarabaq úshin qaqtyǵys bolyp, qos tarap áli bir kelisimge kele alǵan joq. Mundai qaqtyǵystardyń salqyny Qazaqstanǵa da timeýi múmkin emes. Resei – tarihi kórshimiz. Kórshimizge salynǵan sanktsiia, basqa da shekteýlerdiń zardaby bizdiń eldi ainalyp ótedi desek qatelik bolar.

Degenmen, osyndai ot pen sýdyń ortasynan jol tabý Qazaqstanǵa ońai emes. Alaida Qazaqstan maidan qylshyq sýyrǵandai, álemge beibitshiliktiń jarqyn úlgisin kórsetip, jahandyq qaqtyǵystardyń arasynan adamgershilik pen ádildiktiń jyp-jyly shýaǵyn shashyp otyr. Áńgime álemdik jáne dástúrli dinder liderleriniń VII Sezi týraly ekenin baǵamdaǵan bolarsyzdar.

Qazaqstan biyl dinder sezin 7-shi ret ótkizip otyr. Eń alǵashqy sezd 2003 jyly ótti. Odan keiin úsh jyl saiyn turaqty túrde ótkizilip keledi. Máselen, osy ýaqytqa deiin 2003, 2006, 2009, jáne 2012, 2015, sodan keiin 2018 jyldary uiymdastyryldy. Dúniejúzilik jáne dástúrli din basshylarynyń sezderi Qazaqstan tarihynda ǵana emes, bul tórtkúl dúniedegi asa iri halyqaralyq dialog alańy.

Buǵan deiingi ótkizligen sharalardyń da óz jemisi bolǵan. Al 7-sezdiń de óziniń arqalaǵan júgi, alǵa qoiǵan maqsat-mindeti bar. Sezdiń «Álemdik jáne dástúrli dinder liderleriniń pandemiiadan keiingi kezeńdegi adamzattyń rýhani jáne áleýmettik damýyndaǵy róli» dep atalýynyń ózindik máni osynda. Ony Memleket basshysy jiynnyń ashylý saltanatynda atap ótti.

֪– Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezi búginde jahandyq deńgeidegi órkenietaralyq dialog alańyna ainaldy. Forýmdy ótkizýge Qazaqstannyń bastamashylyq etýi beker emes. Sebebi Qazaq jeri ǵasyrlar boiy Batys pen Shyǵystyń arasyndaǵy kópir bolyp keledi. Uly dala tórinde nebir alyp kóshpeli imperiialar ómir súrgen. Dini ustamdylyq – olardyń bárine ortaq sipat, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.


Odan ary Prezident qazaq jerindegi tarihi qonystardan tabylǵan dini rásimderden mysal keltirdi. Munyń ózindik syry bar. Óitkeni din – senim. Búkil álemdi senim ustap otyr. Senim bolmaǵan jerde tynyshtyq, adamgershilik, beibit ómir bolmaidy. Qasym-Jomart Toqaev osy máseleni arydan qozǵap, tarihtan tartyp sóiledi.

Sonymen, dinder sezin ótkizý bizge ne beredi? Dinder sezi eń aldymen álemdi beibitshilikke úndeidi. Qazaqstan sol jolda altyn kópir qyzmetin atqaryp otyr. Qazaq ejelden sózge toqtaǵan, beibitshilikti qalaǵan, ádildik pen shyndyqty jaqtaǵan halyq. Qazaqtyń qanynda zorlyq-zombylyq, imperialistik piǵyl joq. Qazaqstannyń osyn ustanymyn búkil álemge kórsetý. Qazirgi tilmen aitqanda, beibitshilikti súiý degenimiz – demokratiianyń bir tarmaǵy. Bul ustanym álemdegi damyǵan elderdiń bárine ortaq dúnie.

Dúnieniń dińgegi – din ekenin bárimiz bilemiz. Al jumyr jerdegi jeti milliard halyq ártúrli din ustanady, senimderi de áralýan. Alaida sonyń bári bir dúnieni ǵana qalaidy. Ol ne? Ol árine, tynyshtyq pen beibitshilik. Qaqtyǵyssyz ómir súrý. Soǵyssyz álem qurý. Ol úshin búkil álemniń, barlyq din ókilderiniń basy bir qazanǵa syiyp, barlyq senim bir arnaǵa toǵysyp, barlyq niet birdei bolýy kerek. Qazaqstan 2003 jyldan beri osy qarekette.

Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversitetiniń doktoranty Rýslan Ahmaǵanbetovtyń aitýynsha, álemniń tili – dinde. Dini senim bir arnaǵa toǵysqan jerde qaqtyǵys bolmaidy.

– Qazaqstanda qazir 100-den astam etnos ókili ómir súredi. 18 konfessiianyń 4 myńǵa jýyq dini birlestigi jumys jasap otyr. Olardyń qalypty jumys isteýine eshkim kedergi keltirmeidi. Osynyń ózi Qazaqstan beibitshilikti súietin, qazaq tynyshtyqqa jany jaqyn halyq ekenin kórsetedi. Jasyratyny joq, dál qazirgi ýaqyt óte kúrdeli. Iri derjavalar arasynda geosaiasi shielenister kúsheiip tur. Ekonomikalyq sanktsiia da kúshine mingen, bul jaǵynda teketires órship barady. Degenmen, ondai salqyndyqty, túitkildi kúshpen sheshýge bolmaidy. Ony sheshetin osyndai dialog alańy. Qazaqstan bul jaǵynan únemi álemniń aldyna túsip otyrady. Bul Qazaqstan bolashaǵyna úlken úmit beredi, – dedi Rýslan Ahmaǵanbetov.




 

https://dalanews.kz/del-qazir/81456-putin-askeri-mobilizaciia-zhariialady

https://dalanews.kz/del-qazir/81320-qazaqstan-qytay-qatynasy-tauar-aynal