– Svetalana apai, Qazaqstan Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sarabdal saiasatynyń arqasynda ultaralyq tatýlyqtyń altyn arqaýyna ainalǵanyna bárimiz kýá bolyp otyrmyz. Dostyǵymyzdy nyǵaitý, tatýlyqty saqtaý ońai bolmaǵany belgili. Osy kúni jetken jetistigimizdiń qanshalyqty mańyzdy ekenin jetisýlyqtar qanshalyqty túsinedi?
– Bizder ózimizdi baqyttymyz dep aitýǵa quqymyz bar. Sebebi, san ǵasyrlar boiy eli men jeriniń azattyǵy úshin kúresip, urpaqtaryna amanat etip qaldyrǵan qasietti qazaq topyraǵynda tatý-tátti ǵumyr keship kelemiz.
Túrki jurtyna tán Asan qaiǵy Jelmaiasyna minip jurtyna jánnat jer izdegeni jaily ańyz barshaǵa belgili. Sol jeruiyq qazaq dalasynan tabylsa, búgin bizder, Qazaqstandy mekendeitin barsha ult ókilderi. Onyń ishinde Jetisýdaǵy ózge ult ókilderi osy kieli jerdiń bel balasy ekendigimizdi erekshe maqtanyshpen aita alamyz. Sondyqtan Jetsý jerin mekendegin ózge ult ókilderi óńirimizde dostyq pen yntymaqty damytý baǵytynda atqarylǵan jumystardy óte joǵary baǵalaidy. Buǵan ár ýaqytta ózderiniń úlesin qosyp keledi. Ortaq Otanymyz Qazaqstandaǵy ultaralyq tatýlyqtyń saqtalýyna bárimiz jaýaptymyz.
– Qazirgi jastar Otan degen uǵymdy árqalai túsinedi. Kópti kórgen azamat retinde jastar úshin Otan jaiyndaǵy oiyńyzdy bólise ketseńiz?
– Otan degen – uly sóz. Ol meniń pikirimshe, ortaq aýmaqpen, shekaramen, bolmasa qandai da bir zań jiyntyǵymen ǵana ólshenbeidi. Otan – rýhtyń birligi, niet pen maqsattyń tuǵyry. Demek, múddemiz bir bolsa, Otan aldyndaǵy jaýapkershiligimiz de bir uǵymda túiisip, alǵa jyljýdyń, birlese kúres júrgizýdiń basty sharty – eljandylyq degen qasiettiń beriktigine ákeledi.
Qazaqstan táýelsizdigin jariia etken kezden beri Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan halqy Assambleiasynyń forýmynda bul dostyqtyń ǵasyrlar boiy jinalǵan tájiribesiniń negizinde qalyptasqanyn atap aitqan edi.
Álemdegi tarihi jaǵdailarǵa bailanysty qonys aýdarǵan ózge ult ókilderiniń biri tirshilik jasaý úshin kelse, biri zorlyqshyl biliktiń zobalańyna túsip, jer aýdarylyp, týǵan jerinen eriksiz tún qatyp kóshkender. Degenmen, qazaq halqy olardyń barlyǵyn jatsynbai, jamandyq jasamai, teń quqyly ómir súrýine jaǵdai týǵyzdy, joǵyn túgendep, barymen bólisti.
– Qazaqstan halqy Assambleiasy elimizdegi ózin aqtaǵan mańyzdy qoǵamdyq insitýtqa ainalǵanyn bilemiz? Assambleia jumysyn qalai baǵalaisyz?
– Ótken ǵasyrdyń 90-shy jyldarynda KSRO quramyndaǵy respýblikalar táýelsizdigin jariialaǵan tusta kóptegen memleketter birinshi kezekke óz ultynyń múddesin den qoidy. Táýelsiz Qazaqstan alǵashqy qadamdaryn mundai óreskel árekettermen emes, qaita qazaq jerin mekendeitin barlyq ulttardyń alańsyz, óz múmkindikterine sai ómir súrip, eńbek etýine jaǵdai jasaýdan bastady.
Sóitip, dúniejúzinde balamasy joq qoǵamdyq institýt – Qazaqstan halqy Assambleiasy dúniege keldi. Elimizde ulttyq mektepter ashyldy, teatrlar órken jaidy, gazetter shyǵa bastady. Elimizdiń Ata Zańynda qazaq jerin mekendeitin barsha ulttar men ulystardyń teń quqyqtyǵy jariialanyp, buljytpastan oryndalýda. Elbasynyń: «Óz jerinde, óz elinde júrip qazaqtai zardap shekken eshqandai halyq joq» dep aitqany esimde qalypty. Tarihqa kóz júgirtsek, árisin aitpaǵanda, sonaý azamat soǵysynan beri qarai bailardy tárkileý, 30-shy jyldary oryn alǵan asharshylyq pen qýǵyn-súrgin, Uly Otan soǵysy qazaqtyń qanshama azamattarynyń qataryn siretip, basyn báigege tiktirdi deseńizshi.
Elbasy Nursultan Nazarbaev Assambleianyń sessiiasynda biz jerimizdegi «Beibitshilik pen kelisimge úirenip ketkenimiz sonshama, ony kúndelikti jutyp júrgen aýa siiaqty ańǵarmaityn bolǵanbyz» degen edi. Rasynda, shetelde bizdegi tatýlyqty «qazaqstandyq keremet» dep qabyldaidy.
Biraq biz jaibaraqattyqqa, mardymsýǵa jol bermeýimiz kerek. Bir nárse aitpas buryn, áldebir áreket jasar aldynda bul qylyǵym ortaq Otanymyzdyń múddesine sai kele me, ultaralyq dostyq pen tatýlyqqa kesirin tigizbei me dep oilanyp alǵanymyz durys. Qazaqstannan Germaniiaǵa kóship ketken jerlesterimiz jaily mynandai bir áńgime bar. «Birde búldirshin qyz entige júgirip kirip, sheshesine nemis tilinde: «Mama, bizdiń qazaqtar keldi. Dombyra! Dombyra! Júr, baryp tyńdaimyz» dep aiqai salǵan kórinedi.
Sonda kóptegen adamdar jumystaryn qoia salyp, júgirgen eken. Osylaisha týristik saparmen júrgen qazaqstandyq avtobýstyń ishinde oinap turǵan qazaq mýzykasyn tyńdap, bir jasap qalypty.
Bul Qazaqstanda týǵan sol sábidiń qazaq jerine, onyń ónerine degen súiispenshiligin, júregine uialaǵan mahabbatyn kórsetpei me?
Menińshe, qazaqtyń salt-dástúrin kórip, ulttyq taǵamdarynan dám tatyp, án-kúiin tyńdap ósken ózge ult ókilderiniń qai-qaisysy bolsyn qazaq jeriniń qasietin umytpaityny anyq.
– Qazaqstandaǵy ultaralyq tatýlyqtyń modeli álem elderin qyzyqtyratynyn jii estimiz. Munyń qandai qupiiasy bar dep oilaisyz?
– Órkeniet órine shyqqan elderdiń ózinde ultaralyq qatynas máselesi tolyq sheshimin tappai keledi. Osy oraida bizdiń tájiribemizdi Eýropaǵa qoldanýdyń da sáti túskendei. Biz búgin óte kúrdeli álemde ómir súrip jatyrmyz. Jan-jaǵymyzda ulttyq, dini turǵydaǵy kikiljińder jii oryn alýda.
Osy oraida uiǵyr ultynyń ókili retinde qazaq halqyna degen izgi nietimdi erekshe aitqym keledi. Elbasynyń ózi úlken shańyraqtaǵy ulttar men ulystardyń teń quqyǵyn qamtamasyz etkeni osyǵan dálel. Qazaqta «Úi ishinen úi tikpes bolar» degen mátel bar. Sol aitqandai, barshamyz ortaq Otanymyzdyń bolashaǵyna alańdaýǵa tiispiz. Ol úshin árqaisymyzdyń júregimizde qazaqstandyq patriotizm, el men jerge degen kirshiksiz sezim bolýy kerek. Aǵash tamyrsyz bolmaidy. Eger urpaqtar arasyndaǵy airandai uiyǵan tatýlyq úzilse, onda memlekettiń bolashaǵy da bulyńǵyr.
– Qazaqstandaǵy ultaralyq tatýlyqty damytýdaǵy Elbasynyń ornyn qalai aishyqtar edińiz?
– Tamyry bekem tatýlyǵymyzdyń basty úilestirýshisi Elbasy Nursultan Nazarbaev ekeni daýsyz shyndyq. Sol kisiniń ishki-syrtqy sarabdal saiasatynyń arqasynda memleketimizde ultaralyq tatýlyqtyń, halyqaralyq kelisimniń berik negizi qalanyp otyr.
El egemendigi tusynda da bir tabystarǵa qol jetkizsek, solardyń barlyǵy Elbasynyń esimimen tikelei bailanysty. Demek, Nursultan Ábishulyndai dana kóshbasshymyz bar kezde Qazaqstan tek ósip-órkendei beredi dep tolyq senimmen aita alamyn.
Suhbattasqan Nurlan Áýbákir
