Shyǵys Qazaqstan oblysynyń agroónerkásiptik kesheni azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etetin, aimaq ekonomikasynyń ekinshi negizgi salasy. Búgingi tańda atalmysh sala turaqty damyp keledi jáne eldiń aýyl sharýashylyǵy ónimi shyǵarylymynyń 6%-yn qurap otyr.
Biyl aýylsharýashylyǵy boiynsha aýqymdy jumystar atqarylý josparlanyp otyr dep habarlaidy Dalanews.kz kaz.inform.kz ke silteme jasap.
ShQO Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń málimetine súiensek, ótken jyly óńir boiynsha aýyl sharýashylyǵy óniminiń jalpy shyǵarylymy 539,4 mlrd teńgeni quraǵan. Onda ósimdik sharýashylyǵy óniminiń úlesi – 43%, mal sharýashylyǵy óniminiń úlesi – 57%.
«Agroónerkásiptik keshenniń (AÓK) serpindi damýyna agrarlyq sektordyń basym baǵyttaryn damytýdy sýbsidiialaý túrindegi memlekettik qoldaý sharalary, kreditteý baǵdarlamalaryn iske asyrý yqpal etedi. 2024 jyly sýbsidiialaý baǵdarlamalary boiynsha 23 795 mln. teńge qarastyrylǵan. Onyń ishinde investitsiialyq salymdar kezinde agroónerkásiptik keshen sýbektisi shekken shyǵystardyń bir bóligin óteý boiynsha sýbsidiialaýǵa 8539,5 mln. teńge bólindi. Baǵdarlamanyń negizgi maqsaty – kapital syiymdylyǵyn tómendetý jáne salynǵan investitsiialardyń ótelimdiligin arttyrý arqyly AÓK-niń basym baǵyttarynda investitsiialyq jobalardy iske asyrý sheńberinde taýarlardyń, jumystar men kórsetiletin qyzmetterdiń qoljetimdiligin arttyrý, - delingen aqparatta.
Al agroónerkásiptik keshen sýbektilerine kredit berý, aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn, tehnikasy men tehnologiialyq jabdyqtaryn satyp alýǵa lizing kezinde syiaqy mólsherlemelerin sýbsidiialaýǵa 5668,6 mln teńge qarastyryldy.
Sýbsidiialaý qaryz sharttary boiynsha júzege asyrylady, naqty aitqanda:
1) aýyl sharýashylyǵy tehnikasyn, onyń ishinde aspaly jáne tirkeme jabdyqty satyp alýǵa, sondai-aq aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn satyp alýǵa, investitsiialyq maqsattarǵa (jeńil avtomobil kóligi men jolaýshylar kóligin qospaǵanda), qurylysqa (un, mineraldy sý jáne alkogolsiz sýsyndar óndirýge arnalǵan negizgi quraldardy satyp alýǵa arnalǵan qaryzdardy qospaǵanda);
2) óndiristik protsestiń tehnologiialyq tsikli úshin qajetti ainalym qarajatyn tolyqtyrýǵa;
3) kóktemgi egis jáne egin jinaý jumystaryn júrgizýge berilgen qaryzdar boiynsha júzege asyrylady.
«Asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytýdy sýbsidiialaý, mal sharýashylyǵy óniminiń ónimdiligi men sapasyn arttyrýǵa – 4775,8 mln teńge bólindi. Osy baǵdarlama boiynsha sýbsidiialar qaǵidalarda bekitilgen normativterge sáikes asyl tuqymdy iri qara mal, qoi, jylqy shoshqa satyp alǵany úshin, iri qara, qoi, shoshqa, maral jáne aralardyń analyq mal basymen selektsiialyq-asyl tuqymdyq jumysy úshin tólenedi. Sýbsidiialar óndirilgen siyr súti men qus eti úshin de tólenedi», - delingen habarlamada.
Ósimdik sharýashylyǵy óniminiń ónimdiligi men sapasyn arttyrýdy sýbsidiialaýǵa – 4088,6 mln teńge jumsalmaq. Osy baǵdarlama sheńberinde sýbsidiialaý mynadai baǵyttar boiynsha júzege asyrylady:
- Tuqym sharýashylyǵyn damytýdy sýbsidiialaý – 1120,9 mln teńge.
- Pestitsidterdiń, bioagentterdiń (entomofagtardyń) qunyn sýbsidiialaý – 1301,0 mln teńge.
- Tyńaitqyshtardyń (organikalyq tyńaitqyshtardy qospaǵanda) qunyn sýbsidiialaý – 1650,7 mln teńge.
- Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge sý berý boiynsha kórsetiletin qyzmetterdiń qunyn sýbsidiialaý – 16 mln teńge. Sýbsidiia alýshylar – aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirýshiler, olar sý berýshiden sý berý qyzmetterin satyp alady jáne olardy tóleý shyǵyndaryn ótep alady.
- Qaita óńdeý kásiporyndarynyń aýyl sharýashylyǵy ónimin tereńdetip óńdeý ónimderin óndirý úshin satyp alýǵa jumsaǵan shyǵyndaryn sýbsidiialaýǵa – 571,9 mln. teńge.
«Baǵdarlama sheńberinde qaita óńdeýshi kásiporyndardyń ony tereń óńdeitin ónimderdi (sary mai jáne qatty irimshik) óndirý úshin aýyl sharýashylyǵy ónimin satyp alýǵa jumsaǵan shyǵyndary sýbsidiialaýǵa jatady. Kepildik berilgen satyp alý baǵasy men satyp alý baǵasy belgilenetin aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń tizbesine sáikes qaita óńdeýshi kásiporyndardyń aýyl sharýashylyǵy ónimin tereńdetip qaita óńdeý ónimderin óndirý úshin satyp alýǵa jumsaǵan shyǵyndary sýbsidiialaýǵa jatady», - deidi basqarma basshysynyń mindetin atqarýshy Ajar Kadjibekova.
Sýbsidiialar osy jyly jáne ótken jyldyń tórtinshi toqsanynda aýyl sharýashylyǵy ónimin aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerden, aýyl sharýashylyǵy kooperativterinen jáne daiyndaýshy uiymdardan satyp alýǵa jumsalǵan qaita óńdeý kásiporyndaryna tólenedi. Barlyq sýbsidiialaý baǵdarlamalary boiynsha sýbsidiialar tóleý sýbsidiialaýdyń memlekettik aqparattyq júiesindegi elektrondyq ótinim negizinde júzege asyrylatynyn atap ótken jón. Ol berý sátinde sýbsidiialaý qaǵidalarynda kórsetilgen ólshemsharttarǵa sáikes kelýi tiis.
Osy rette, kreditteý baǵdarlamalary týraly aitar bolsaq, 2024 jyly «Aýyl amanaty» halyqtyń tabysyn arttyrý baǵdarlamasy boiynsha 5,4 mlrd teńge bólinip, 965 mikrokredit josparlanǵan. Qarjylandyrýdy senim bildirilgen agent - «Ertis» ÁKK júzege asyrady. Kreditteýdiń basym baǵyttary:
- Bordaqylaý jáne ónim alý, ósirý, ósimin molaitý (mal basyn ulǵaitý) maqsatynda etti jáne sútti mal sharýashylyǵy, jylqy sharýashylyǵy, qoi sharýashylyǵy, qus sharýashylyǵy;
- Aýyl sharýashylyǵy kooperativterine mikrokredit berý – negizgi jáne ainalym qarajatyn, aýyl sharýashylyǵy tehnikasyn, mashinalary men jabdyqtaryn satyp alý úshin, mal azyǵyn daiyndaý jáne satyp alý úshin;
- Aýyl sharýashylyǵy tehnikasy men jabdyǵyna tehnikalyq qyzmet kórsetý jáne jóndeý stantsiialaryn ashý, keńeitý jáne jańǵyrtý úshin;
- Jylyjailardy salý, jańǵyrtý jáne qyzmet kórsetý úshin;
- Agroónerkásiptik keshen salasyndaǵy taýarlardy óndirý, óńdeý jáne qaita óńdeý;
«Bul jobanyń nysanaly sanaty – zeinetkerlik jasqa tolmaǵan jumyssyzdar, tabysy eń tómengi kúnkóris deńgeiinen tómen jeke qosalqy sharýashylyqta satýǵa arnalǵan ónim óndirý boiynsha qyzmetti derbes júzege asyratyn tulǵalar, otbasylyq kásipkerlikte tólenbeitin qyzmetti derbes júzege asyratyndar, isin jańa bastaǵan jáne jumys istep turǵan kásipkerler (aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaita óńdeý jáne tamaq ónimderin óndirý boiynsha shaǵyn jáne orta biznesti ashý jáne damytý), óndiristik kooperativ músheleri. 2024 jyly iri investitsiialyq jobalardy qarjylandyrý boiynsha SQO tájiribesin taratý sheńberinde 3 mlrd teńge bólindi. Jalpy aýdany 1,5 myń ga sýdy únemdeitin sýarý tehnologiialaryn engizý boiynsha 2 jobany qarjylandyrý josparlandy», - delingen málimette.
