Shákirtterge qýat bergen qos ustaz
Búginde tórtkúl dúnie karantinge jabylyp, bala bitken altyn uia mektebine baryp, ustazdarymen didarlasa almai, bári onlain rejimde ekranǵa telimirip otyrǵany belgili. Iá, bizge karantin ustazdardyń qadirin túsindirgendei boldy. Ustaz degen uly esimniń ómirimizde qanshalyqty mańyzǵa ie ekenin jan-júregimizben uǵyndyq. Osyndai kezde árkim ózderiniń aiaýly ustazdaryn eske alyp, ótken ómirge sheginis jasary anyq.
Búginde Rahymjan aǵaiymyz ben Nurziia apaiymyz qurmetti eńbek demalysyna shyǵyp, jastarǵa úlgi-ónege kórsetip otyrǵan otbasy. Aidyn kóldiń qos aqqýyn eske túsiretin qos ustazǵa bárimiz qyzyǵa qarap, olardyń sabaǵyn asyǵa kútýshi edik. Sebebi Rahymjan aǵaiymyz ben Nurziia apaiymyz shyǵarmashylyq pániniń mamandary bolatyn. Ol kisilerdiń sabaǵynda árqaisymyz ózimizdi shyǵarmashylyq tulǵa retinde sezinýshi edik.
Ásirese Rahymjan aǵaidyń sýret sabaǵyna qatty qyzyǵatynbyz. Onyń ózindik syry bar. Aǵaiymyz óz sabaǵyn taptaýryn bolǵan qasań qaǵidalardan buryp, árqaisymyzdyń sýretshilik qabiletimizdi meilinshe ashýǵa kúsh salatyn.
Meniń qatarymnyń bilim alǵan kezi el-jurtty qajytqan 90-jyldarǵa tuspa-tus keldi. Sol jyldary jurt balalaryna sýret salatyn appaq qaǵaz turmaq, qarapaiym torkóz dápterdi zorǵa taýyp beretin. Biraq aýylymyzdaǵy han saraiyndai úsh qabatty mekteptiń úshinshi qabatynda túkpirdegi Rahymjan aǵaidyń syzý-sýret kabinetine kirgen bette sanamyzdy bilep alǵan sol zamannyń qiynshylyqtary izim-qaiym joǵalyp, keremet bir kúige bólenýshi edik. Bárimiz qaryndashtarymyzdy qolǵa alyp, dál taqtanyń aldyndaǵy natiýrmortty aina qatesiz aq qaǵazdyń betine túsirýge tyrysatynbyz.
Aitpaqshy, aq qaǵazy men qaryndashy joq balalarǵa qaǵaz ben qaryndash ta tabyla ketetin. Rahymjan aǵaiymyzdyń kabinetinde jyldar boiy jinalǵan qaryndashtar men qaǵazdardyń qyzyǵyn sol kezde kórdik. Bul kabinettiń ózindik siqyry bar-tyn. Álgi synypqa aiaq basqan sátte túrli maily boiaýlar isi tanaýymyzdy qytyqtap, alyp-ushqan kóńilimizge sabyrlylyq syilaityn...
Aǵaiymyzdyń kabineti basqa synyptarǵa múlde usamaidy. Tipti, partalarynyń ózi ádepki partalardan bólek-tuǵyn. Ádettegi partalardyń beti túrli jazýlar men oqýshylardyń salǵan sýretterinen kóz súrinýshi edi. Al sýret kabinetindegi partalardan ondai «óner týyndylaryn» múlde kórmeisiz. Barlyq parta kúni keshe ǵana zaýyttan shyqqandai jarqyrap turady.
Úlken synyptyń tórt qabyrǵasynda qazaqtan shyqqan alǵashqy sýretshi, dańqty jerlesimiz Ábilhan Qasteev bastaǵan bir top kórnekti sýretshilerdiń portretteri jaǵalai turatyn-dy. Budan basqa, túrli ekspozitsiialyq kórinister de kabinettiń saltanatyn asyryp, adam júregine qýanysh syilaýshy edi. Keiinnen oqý bitirip Almatyǵa kelip, tanymal sýretshilerdiń kabinetine bas suqqanymda Rahymjan aǵaiymyzdyń siqyrly kabinetine qaita oralǵandai kúi keshkenim esimdi. Iá, aiaýly aǵaiymyzdyń kabineti mektep ishindegi álemniń tylsym kúshin boiyna buqqan ǵibadathanadai edi. Aǵaiymyz óz kabinetin kútip ustap, balalarǵa sýretshilik ónerdiń rýhyn uǵyndyrý úshin árbir zatqa airyqsha mán bergenin keiinnen túsindik.
Sýret sabaǵy saǵyndyryp, aptasyna bir-aq márte bolatyn. Bizge salsa, kún saiyn aq qaǵazǵa sýret salyp, Rahymjan aǵaidyń kabinetinen shyqpai otyrýǵa daiyn edik.
Al Nurziia apaiymyzdyń ádebiet sabaǵy da qyzyqty ótetin. Kei kúnderi birinshi kezekte qazaq tili ótip, qazaq tiliniń qurylymy men erejelerin úiretetin. Iá, moiyndaýymyz kerek, qazaq tiliniń ereje zańdylyqtary kóp bolǵandyqtan ony qabyldap, sanaǵa toqyp alý ońai emes. Sondyqtan qazaq tili sabaǵy ótken kezde bárimiz sergek otyryp, ustazymyzdyń ár aitqan sózin sanamyzǵa quiyp alýǵa tyrysatynbyz.
Al arada biologiia, geografiia pánderin oqyp, meń-zeń bola bastaýshy edik. Biraq sońǵy sabaqta Nurziia apaimen ádebiet sabaǵynda qaita kezdesetinimiz esimizge túskende tereze jaqtan qyrdyń samaly sharpyp ótkendei, boiymyzda bir jeńildik paida bola ketetin...
Sońǵy sabaqta Nurziia apaiymyz ózi tústes aqsary (apaiymyz aqsary, ashań júzdi kelbetti kisi) bylǵarydan jasalǵan ádemi sómkesin ústeldiń ústine qoia salyp «Balalar, baǵana qazaq tili sabaǵynda jýrnal boiynsha kimniń bar-joǵyn tekserdik qoi. Oǵan qaita ainalyp, ýaqytymyzdy joǵaltpaiyq, birden sabaǵymyzǵa kósheiik» degende bárimiz Qazaq ádebietiniń hrestomatiiasyn paraqtap, úi tapsyrmasyn aitýǵa daiyndalatynbyz.
Ne siqyry bar ekenin kim bilsin, basqa sabaqtarmen salystyrǵanda ádebiet sabaǵynda sabaq aitýshylardyń sany kóp bolatyn. Bárimiz «Qobylandy batyr», «Qozy Kórpesh – Baian sulý» birneshe betke sozylǵan kóńil qylyn shertetin jerlerin jattap alyp, zýdyratyp aitýshy edik. Keide synyptaǵy otyzǵa jýyq balanyń bári jattaýyn aityp úlgermei qalatyn kezderi de bolatyn. Sondyqtan ǵoi, apaiymyz jýrnal tekserip, ýaqytty tekke joǵaltqandy jón sanamaityn.
Ádette eń sońǵy sabaqta bala bitken maýjyrap, qaryndary ashyp bir-birinen saǵat surap, úilerine qaitqansha asyǵatyn-dy. Al ádebiet sabaǵy bastalǵanda Nurziia apaiymyz Arqas taýynyń jan sergiter samal jelin ózimen birge synypqa ala kelgendei, ainalasyna sergektik syilaityn. Bárimiz aýylymyzdy ekige jaryp aǵatyn Qý ózeniniń keń iirimine bir súńgip shyqqandai, sanamyzda sergektik paida bola ketetin. Bul qubylystyń syryn apaiymyzdyń sabaqty janyn salyp túsindiretinimen bailanystyrýǵa bolady.
Jalpy, Nurziia apaiymyzdyń jany sergek, júrisi de shiraq edi. Sabaqtan keiin aýyldyń batys jaǵyndaǵy úiin betke alyp, ár basqan qadamyn nyq basyp ketip bara jatqanyn kórgende, ustazymyzdyń boiynan taýsylmaityn qýat kózin sezinetinbiz.
Bizder oqýshyǵa bilim ǵana emes, kúsh-qýat syilaityn osyndai aiaýly ustazdardan tálim aldyq. Aiynda, jylynda aýylǵa bir barǵanda Nurziia apaidy keziktirip qalsańyz, «Bálenshe qalyń qalai, baiaǵydy ana bir oqiǵa esińde me?» dep kóńilde kómeski tartqan ádemi kórinisti kóz aldyńa elestetkende, júzińde nur oinap, ón-boiyńda bir jylyýlyq paida bolady. Sol sátte arada talai ýaqyt ótip, jan dúnieńde mazmun paida bolǵanyn sezinesiń. Sondyqtan aýylǵa barǵanda bizder Nurziia apaiǵa bir jolyǵýǵa tyrysamyz. Aiaýly ustazymyzben jolyqqanda ózimizdiń eseigenimizdi, ómir súrip jatqanymyzdy uǵyna túsemiz... Tálimger ustazdan qýat alyp, júregimizge tirshilik salǵan jaraqattar jazylyp, ómir kúresimen qaita arpalysýǵa qýat alamyz...
Nurlan JUMAQANOV, jýrnalist.
