Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttigi óńirlik áleýmettik-kásipkerlik korporatsiialar (ÁKK) arqyly baǵany turaqtandyrý tetigin iske asyrýǵa keshendi taldaý júrgizdi. Taldaý nátijeleri kórsetkendei, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn ustap turýǵa baǵyttalǵan bul tetik tiimsiz paidalanylyp, adal básekelestik, teń qoljetimdi etý jáne ashyqtyq qaǵidattarynyń júieli túrde buzylýyna alyp kelgen, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Birqatar óńirlerde qaryz sharttarynyń talaptary oryndalmaǵan jáne olar birneshe ret sanktsiiasyz uzartylǵan jaǵdailar anyqtaldy. Máselen, bir qaryz alýshyǵa 489 mln teńge somasynda qaryz berilip, ol birneshe ret qaitarymsyz uzartylǵan. Sondai-aq 1,3 mlrd teńgeden astam somaǵa berilgen qaryzdardyń da osylaisha uzartylǵany tirkeldi. Keibir sharýashylyq sýbektilerine paiyzsyz jeńildetilgen qaryzdar berilgen jaǵdailar da anyqtaldy, bul óz kezeginde negizsiz artyqshylyqtar týǵyzǵan.
Sonymen qatar biýdjet qarajatyna satyp alynǵan ónim saýda jelilerine tolyq jetkizilmegen. Eki jyl ishinde satyp alynǵan kólemniń tek 19%-y ǵana iske asqan, al 2021 jyldan beri alynǵan birqatar ónim áli kúnge deiin satylmaǵan.
Qarajatty tiimsiz paidalaný derekteri de tirkelgen. Mysaly, baǵa tómen bolǵan kezeńde (qazan–sáýir) kartop satyp alýǵa 5,1 mlrd teńge bólinse, tapshylyq kezeńinde (mamyr–shilde) turaqtandyrý sharalary múlde qoldanylmaǵan. Sondai-aq sharttardy oryndaý merzimderi men talaptarynda aiyrmashylyqtar bolǵan, bul teń qoljetimdi etý qaǵidatyn buzady.
Agenttik júrgizgen jumys nátijesinde bir ÁKK-ge qatysty tergep-tekserý aiaqtalyp, oǵan 300 AEK (1,18 mln teńge) kóleminde aiyppul salyndy. Sonymen qatar ózge ÁKK-lerge 8 habarlama engizilip, túrli monopoliiaǵa qarsy zańnamany buzý faktileri boiynsha sharalar qabyldandy.
Taldaý qorytyndysy boiynsha BQDA qaryz sharttaryna biryńǵai talaptar engizý, mindettemeler oryndalmai turyp uzartýǵa tyiym salý, bólý josparlaryn mindetti túrde jariialaý jáne ákimdikterdiń jaýapkershiligin kúsheitý jóninde usynystar ázirledi.
