Shveitsariia biligi Ózbekstannyń birinshi prezidentiniń qyzy Gúlnara Karimovadan tárkilengen 182 million dollardy qaitarýǵa daiyndalyp jatyr. Buǵan deiin Ózbekstan Frantsiiadan Karimovanyń aktivterinen 10 million dollar alǵan, biraq onyń qaida jumsalǵany belgisiz. Al Shveitsariia bul qarajatty nege Tashkentke tikelei emes, arnaiy halyqaralyq qor arqyly qaitarady? Bul másele jóninde sarapshylar pikir bildirgen, dep habarlaidy Dalanews.kz Azattyqqa siltep.
Karimova isi: sybailas jemqorlyq jáne zańsyz tabys
Gúlnara Karimovaǵa qatysty qylmystyq isti sybailas jemqorlyq, zańsyz tabysty “tazartý” jáne memleketke milliardtaǵan dollar zalal keltirý áreketteri dep sipattaýǵa bolady.
Ózbekstan Bas prokýratýrasynyń málimetinshe, Karimova memleket pen azamattarǵa 1,6 milliard dollar, 26 million eýro jáne 1 trillion sýmnan (shamamen 77,5 million dollar) astam shyǵyn keltirgen. Ózbekstan úkimetiniń ótinishi boiynsha, onyń Shveitsariia bankterindegi 840 million dollar aktivi buǵattalǵan.
Qaitarylǵan aqsha qaida jumsalady?
2025 jylǵy 6 aqpanda Ózbekstan Ádilet ministrligi Shveitsariianyń Bas prokýratýrasy Gúlnara Karimovaǵa qatysty qylmystyq is aiasynda tárkilengen ondaǵan million dollardy qaitarý týraly sheshim qabyldaǵanyn habarlady. Ministrliktiń málimetinshe, qarajat Ózbekstan úkimeti men Shveitsariia federaldy keńesi arasyndaǵy kelisimge sáikes qaitarylady.
“Kelisim boiynsha, 2012 jyly Gúlnara Karimovaǵa qarsy qozǵalǵan qylmystyq is barysynda tárkilengen jáne Ózbekstannyń keibir azamattary zańsyz ielengen 182 million dollar elge qaitarylady”, – delingen resmi habarlamada.
Ózbekstan Ádilet ministrligi 2022 jyldyń aqpanynda Karimovanyń Frantsiiadaǵy aktivterinen 10 million dollar qaitarylǵanyn jáne taǵy 131 million dollardyń qaitarýǵa daiyn ekenin málimdegen bolatyn.
Resmi aqparatqa sáikes, BUU janyndaǵy Uzbekistan Vision 2030 qory arqyly qaitarylǵan qarajat Ózbekstan halqynyń múddesine sai áleýmettik mańyzy bar jobalarǵa, sonyń ishinde densaýlyq saqtaý jáne bilim berý salalaryna jumsalady.
Aqsha qalai jumsalady?
Alaida bul qarajattyń naqty qaida jáne qalai jumsalatyny týraly ashyq esep bar ma? Ulybritaniianyń Olster ýniversitetiniń kriminologiia professory Kristian Lasslett bul máselege kúmánmen qaraidy.
“Bul qarajattyń jumsalýy týraly qoǵamǵa ashyq esep berilgenin kórmedim. Eger aqparat qoljetimdi bolmasa, onda ol qarjyny basqa maqsattarǵa paidalaný nemese talan-tarajǵa salý qaýpi joǵary”, – dep esepteidi ol.
Londondaǵy Central Asia Due Diligence zertteý ortalyǵynyń direktory Álisher Ilhamov ta osy pikirdi qoldaidy.
“Shveitsariia bul aktivterdi, burynǵy 130 million dollar siiaqty, qazirgi 182 million dollardy da Ózbekstan úkimetine tikelei emes, BUU agenttigi arqyly beredi. Sebebi, eger bul qarajat tikelei Ózbekstan úkimetine berilse, ony qaitadan jymqyrý nemese sybailas jemqorlyqqa paidalaný qaýpi bar”, – deidi Ilhamov.
Gúlnara Karimova isi jáne Batyspen qarym-qatynas
Saiasattanýshy Rafael Sattarov Gúlnara Karimovaǵa tiesili qarajattyń qaitarylýyn Ózbekstannyń Batys úkimetterimen bailanysyn nyǵaitýymen bailanystyrady.
“Resmi túrde aitylmasa da, qazirgi ýaqytta Eýropa men Batys elitalarynyń Ózbekstan men Ortalyq Aziia elderine degen kózqarasy ózgerdi. Osyndai jaǵdaida Gúlnara Karimovanyń qarajatyn qaitarý protsesi Ózbekstan basshylyǵy úshin aitarlyqtai jeńildedi. Biraq Ózbekstan qoǵamy úshin bul protsess eshqashan ashyq bolmady. 2013 jyly Gúlnara Karimovaǵa aiyp taǵylǵannan beri bul istiń ainalasynda qaýeset pen boljamdar ǵana kóp”, – deidi saiasattanýshy.
Qarajattyń elge qaitarylýy – mańyzdy qadam. Biraq onyń halyq igiligine qanshalyqty tiimdi jumsalatyny ashyq baqylaý men eseptilikti qajet etedi.
