Saparbaev: «Qysqartý bolsa birinshi qytai jumysshylary qysqartylady»
– Eki ret aýktsion bolady. Birinshisinde satylmasa, ekinshisinde baǵasy 50 paiyzǵa tómendep satylady. 9 mln 700 myń gektar jer jalǵa berilgen. Bolyp jatqan jaǵdailar durys túsindirilmeýden Áitpese, Jer Kodeksi keshe paida bolǵan zat emes, 13 jyl buryn engizilgen. «Jerdi shetelge, Qytaiǵa bereiin» dep jatyr degen bos sóz. Eshkim bir sotyq jerdi sheteldikterdiń menshigine bermeidi. Jalǵa alý osyǵan deiin bolǵan. Keshe maǵan bir aǵaiyndar «Jer ózimizdiki, eshkimge bermeimiz, sonyń ústine jatyp alamyz» deidi. Jaraidy, jatyp aldyq delik, sonda ne bolady? Biz jerdi paidalanýymyz kerek. Bizdiń de qazaq dep soqqan qanymyz, júregimiz bar, – dedi Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev.
Aqtóbelikter ákimnen munai kompaniialary ornalasqan aimaqtardyń qorshalyp, turǵyndardyń aýyldan kirip-shyǵýy úshin kúzetpen ótetinin aitty. Óz elinde bir aýyldan ekinshi aýylǵa shyǵý úshin shekaradan ótkendei tekseris jasaityn sheteldik kompaniialardyń áreketine tyiym salýdy surady.
– Jańajolda adamdar aýyldan kirý úshin, shyǵý úshin 4 ret ótý qaǵazyn alady. Munai kompaniialary jalǵa alǵan jerlerin qorshap qoiǵan. Aýyl adamdary jalǵyz joldan ótý úshin sheteldik kompaniialarynyń birneshe ret tekserisin kóredi. Onyń ishinde bosanýǵa bara jatqan áielder, toi-sadaqaǵa shyqqan qarttar bar. Osy durys pa? Múmkin olar jalǵa emes, satyp alǵan shyǵar? Burǵylaý oryndarynda otyrǵan aýyl halqy jol azabyn kórip otyr. Qytailar qazaqtan kómek suraýǵa keldi me, investor bolyp keldi me? Ne boldyq? Diametri 85 qubyrlardy qytaiǵa deiin tartyp aldy. 25 jylǵa jalǵa alsa jaǵdaiymyz ne bolady? Olardyń bizge jany ashidy ma? Olar óńirdegi «eń» degen jerlerdi iemdenip aldy. Elektiń boiy, Qarǵalydaǵy eń tamasha profilaktikalyq ortalyqty qytai julyp aldy. «Neftianik» lagerin qytailar julyp aldy. Qeńqiiaqta balalar úshin salynǵan balabaqshany qytailar julyp aldy. Obal. Kezinde halyqtyń aqshasyna onyń qalai salynǵanyn kórgen edik. Men munyń bárin siz túsinetin bolǵandyqtan aityp otyrmyn, – dedi dáriger Izimǵali Kóbenov.
Berdibek Mashbekuly aýyl ishindegi qorshaý týraly buryn estimegenin aitty.
– Bóget qoiylmaidy. Sailaýdan keiin kelip aitqanda baiaǵyda ornyna qoiatyn edik. Eger tap siz aitqandai bolsa, men erteń-aq aldyrtyp tastaimyn, – dep oblys ákimi naqty jaýabyn qadap aitty.
Sonymen qatar, oblys ákimi sheteldik azamattardyń elge kelip jumys jasaýynyń da qatań qadaǵalaýda ekenin eskertti.
«Qazir shetelden qarapaiym jumysshynyń kelýine tyiym saldyq. «CNPS-Aqtóbemunaigaz» kompaniiasyna qytaidan keletin adam sanyn kóbeitpeý úshin jumys jasap jatyrmyz. «CNPS-Aqtóbemunaigaz» kompaniiasynda 2000 adam bar. Onyń 4 paiyzy qytaidan kelgen. Biz olarǵa eger kompaniiada qysqartý bolsa, birinshi qytaidan kelgenderdiń qysqartylatynyn aityp, talap qoidyq. «Uly Qabyrǵa» munai kompaniiasy 300-400 adamdy qysqartqaly otyr. Ondaǵy 2000 adamnyń 74-i qytaidan kelgen. Áýeli sony qysqartsyn, odan keiin basqa óńirdiń adamdaryn qysqartylsyn dep talap qoiyp otyrmyz», - dedi oblys ákimi.
Jiynda Aqtóbe oblysynda jumys jasaityn 441 myń adamnyń 1415-i sheteldik ekeni aityldy. Bul 0,03 paiyzy degen sóz.
– Biyl qytai kompaniiasy Aqtóbe qalasynda quny 1 mlrd 300 mln teńge turatyn úlken jastar saraiyn salady. Bul jerde men qytaidy maqtaiyn nemese jaǵynaiyn dep otyrǵanym joq. Meniń Qytaiǵa degen kózqarasymdy jaqsy bilesizder. Bardy «bar» dep aitýymyz kerek. Osy ótken 19 jyl ishinde qytai kompaniiasynyń ekonimikamyzǵa salǵan investitsiiasy 9 mlrd 100 mln dollar. Biz Qytai kompaniialaryna munai baǵasy túsip ketkenimen birde bir adamdy qysqartpaisyń, jalaqyny tómendetpeisiń dep talap qoiyp otyrmyz. Olar alyp ketti, jep ketti dep aitý durys emes shyǵar», – dedi ákim.
Ákim aýyl sharýashylyǵy jerleriniń sheteldikterge jalǵa berý zańyna kópshiliktiń aqylmen qaraýyn surady.
– Aqtóbe oblysynda 17 myń sharýa qojalyq bar. Ol bizdiń oblys úshin óte kóp. Onyń kóbisiniń túgi de joq. Ne tehnikasy, ne aqshasy joq. Bir ǵana nársesi bar: bastyǵynyń papkasy bar, qaltasynda móri bar. Bitti, basqa túgi de joq. Sol jerdi eshkimge bermei, beishara bolyp otyr. Bul bolmaidy, biz birigýimiz kerek, – dedi Berdibek Saparbaev.
