"Resei áskerdiń kúshimen Túrkiiany qos qaptaldan qysyp, qorshaýǵa almaq. Soltústiginde Qyrym, ońtústiginde Siriiaǵa ásker ornalastyryp, Ankarany tyrp etkizbeýdi kózdeidi. Máskeý týrizm salasyn, gaz tasymaly men eki jaqty alys-beristi de Túrkiiany tejeý, bopsalaý maqsatynda utymdy paidalanyp otyr», – deidi túrik professory.
Ol sońǵy ýaqytta Reseidiń Siriiadaǵy oppozitsiia kúshteri bekingen Idlib, Ham, Aleppo sekildi aýdandardy bombylaýdy jiiletip ketkenin aitady. Siriianyń Azamattyq qorǵanys basqarmasynyń dereginshe, reseilik joiǵysh ushaqtar bir táýlikte 45 nysandy jermen-jeksen etken.
Al Siriia basshysy Bashar Asad araǵa alty jyl salyp, resmi saparmen Pýtinniń aldyna bardy.
"Kreml kósemi Taýly Qarabaqtaǵy kikiljińnen shet qalǵanyna, bul másele Erdoǵannyń pármenimen Ázirbaijan paidasyna sheshilgenine narazy. Resei shatqaiaqtap qalǵan pozitsiiasyn Siriia oppozitsiianyń negizgi shebi Idlibti bombylaý arqyly qalpyna keltirýdi kózdeidi.
Túrkiia prezidenti Máskeýdiń Taiaý Shyǵystaǵy atys-shabysty toqtatýǵa múddeli emesin birneshe ret málimdegen. Al Asadtyń Máskeý sapary Idlibqa qarsy shabýyldyń údei túsetinin ańǵartady», – deidi sarapshy.
Onyń paiymdaýynsha, Pýtin NATO múshesi Túrkiiany soltústiginde Qyrym, ońtústiginde Siriia arqyly qorshaýǵa alyp, Máskeýge muhtaj qylýdy kózdeidi. Qyrymdaǵy Sevastopol pen Siriiadaǵy Hmeimim áýe bazasy Túrkiiaǵa áskeri qaýip-qater tóndiretin nysandar sanatynda.
Sezai Ozchelik Pýtinniń Túrkiiany qorshai ornalasqan áskeri bazalarda 70 myńǵa jýyq jaýynger ornalastyrǵanyn aitady. Bulardyń basym bóligi Qyrym túbeginde shoǵyrlanǵan, sońǵy ýaqytta Resei Siriiadaǵy áskeri kúshiniń aýqymyn arttyryp jatyr.
"Qyrym pen Siriiada Kremldiń jaiaý áskeri, áskeri teńiz kúshteri men áýe kúshteri ornalasqan. Reseidiń saiasi yqpaly atalǵan aimaqpen shektelmeidi. Abhaziia, Ońtústik Osetiia, Armeniia, Moldova jáne Liviiany da bailap-matap tastaǵan, Reseidiń áskeri kúshteri munda da emin-erkin júr.
Bul Túrkiiany tikelei qorshaýǵa alǵannyń kórinisi ári eldiń qaýipsizdigine qater tóndiretin faktor. Máskeýdiń Ońtústik Kiprmen áńgimesi jarasyp, áskeri-saiasi áriptestik ornatýǵa tyrysýy da Ankaraǵa berilgen belgi», – deidi túrik professory.
Onyń aitýynsha, Grekiia biligi Reseiden satyp alǵan S-300 zymyran keshenderin aralǵa tezdetip ornalastyrýǵa asyǵyp otyr. Reseidiń áskeri teńiz floty Ońtústik Kiprdi torýyldaýy tegin emes, túneýkúni araldyń negizgi porty Limasolǵa «Admiral Kýznetsov» áskeri kemesi aialdaǵan.
Sarapshynyń tuspaldaýynsha, ázir eki el Limasol portyn Jerorta teńizindegi Reseidiń áskeri bazasyna ainaldyrýdy oilastyrýda. Taraptar til tabyssa, bul Kremldiń Jerorta teńizindegi Siriiadaǵy Tartýstan keiingi ekinshi áskeri bazasyna ainalmaq.
"Pýtin qyrǵi-qabaq dáýirge qaita oralǵandy qalaityn sekildi. Reseidiń saiasaty – konfliktini soza túsý dep atalady. Bylaisha aitqanda, bitimge kelmeitin daý, túiini tarqamaityn, kúrmeýi kóp kikiljiń.
Resei Túrkiiany qorshaýǵa alǵany azdai, eki jaqty alys-beristi, orys týristerin, tabiǵi gazdy saýdaǵa salýda, ýaqyt óte kele bopsalaýǵa deiin barady.
Liviiadaǵy, Taýly Qarabaqtaǵy urys-keriste Resei Túrkiiaǵa qarsy soǵysty. Taýly Qarabaqtaǵy janjalda armian áskerimen qatar Máskeý de kúirei jeńildi. Áskeri taktikasy aqtalmady.
Pýtin keshirimge sarań, kekshil adam. Ol mundaidy umytpaidy. Idlibke shabýyl jasaý arqyly abyroi-bedelin qalpyna keltirýdi kókseidi...", – deidi túrik professory.
Másele buǵan ǵana tirelip turǵan joq, Idlibti úzdiksiz bombylap, oppozitsiia kúshterin talqandaýdy kózdeitin Pýtin osy arqyly Túrkiiany tyǵyryqqa tiregisi keledi. Soǵystan bas saýǵalaǵan jurt Túrkiia shekarasyna qarai lap qoiady dep boljaidy.
Sói degen Sezai Ozcheliktiń pikirinshe, Pýtinniń túpki oiy – Erdoǵannyń tábetin tejeý, onyń aimaqtaǵy saiasi ambitsiiasyn aýyzdyqtaý. Munyń arǵy jaǵynda Orta Aziia elderiniń qulaǵy qyltiiady.
"Bosqyn máselesi – Túrkiianyń jandy jeri. Máskeý muny saiasi oiynǵa ainaldyryp, Ankarany ashsa alaqanynda, jumsa judyryǵynda ustaýdy armandaidy.
Gibridti soǵystyń ádis-tásilderin Pýtinnen artyq meńgergen adam joq. Kipr, Siriia, Qyrym, Belarýs sekildi elderde Reseidiń tólqujatyn taratyp jatyr. Aqparattyq propagandasy halyqtyń sanasyn ýlap, "Pýtin paiǵambar" degen úgit-nasihat júrgizýde. Kremldiń soiylyn soǵatyn aýditoriia ár tustan tóbe kórsetýde. Buǵan Kiprde qurylǵan Progressivti partiia, Bolgariiadaǵy «Ataka» partiiasy, Grekiiadaǵy «Altyn shapaq» saiasi birlestigi, Túrkiiadaǵy «Rodina» jáne Siriiadaǵy «Baas» partiialary dálel", – deidi sarapshy.
Túrik professory Reseidiń bastamasymen ótip jatqan áskeri jattyǵýlar Batys órkenietine qaýip tóndiretinin aitady. "Batys-2021" áskeri jattyǵýyna Resei men Belarýstiń 200 myńǵa tarta jaýyngeri qatysqan. Budan bólek Qazaqstan, Armeniia, Qyrǵyzstan, Tájikstan áskerileri de osy jattyǵýdyń bel ortasynda júrgen-di.
Ázirlegen, Dýman BYQAI
