Qazaqstan energokeshenin túgel jańalaýda, dep habarlaidy DALA INSIDE.
Tipti sońǵy 12 aida úlken ózgerister oryn alǵan. 2025 jyldyń qorytyndysy boiynsha elektr energiiasyn tutyný kólemi 3,8 paiyzǵa ósip, 124,6 mlrd kVt·saǵa qa jetti. Al óndirý 4,4 paiyzǵa ósip, 123,1 mlrd kVt·saǵat bolǵan. Úkimet 2025 jylǵy elektr tapshylyǵyn shamamen 1,5 mlrd kVt·saǵat dep baǵalady.
Qazaqstan aldymen osy tapshylyqty joiý, bolashaqtyń senimdi energetikalyq bazasyn qalyptastyrýdy óte qarqyndy júrgizýde. Buǵan deiin "Eski Qazaqstan" oligarhtary tozyǵy jetken keńestik energonysandardyń bazasyn esh modernizatsiia jasamai, shirigenshe paidalanyp kelgen edi. Endi bul mafiianyń barlyǵy joiylyp, jańa Úkimet taza qazaqstandyq energobaza qurýdy qolǵa aldy. Osy rette vitse-premer Qanat Bozymbaevtyń strategiialyq sheshimderi men iskerligin atap ótý kerek.
Aldymen 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan kómir generatsiiasyn damytý jónindegi Ulttyq joba bekitildi. Onda 2030 jylǵa deiin 7,8 GVt qýatty iske qosý jáne jańartý josparlanǵany kórsetilgen. Onyń ishinde 8 jańa stantsiia salý jáne 11 qoldanystaǵy stantsiiany jańǵyrtý qarastyrylǵan. Jalpy investitsiia kólemi keminde 7,5 trln teńge dep baǵalanyp otyr, qarjylandyrý biýdjetten tys qarajat, iaǵni investitsiialar tartý esebinen júzege asyrylmaq. Búgingi Úkimet otyrysynda «taza kómir» tehnologiialaryn engizý, stantsiialar boiynsha jol kartalaryn ázirleý, sondai-aq kómir himiiasyn memlekettik qoldaý sharalaryn jáne «Báiterek» holdingi arqyly qarjylandyrý tetikterin pysyqtaý qajettigi atap ótildi.
Ekinshi júielik blok - elektr jelileri men dispetcherleý. Ulttyq operator bolyp tabylatyn «KEGOC» AQ Ońtústik aimaqty kúsheitý jáne Batys aimaqty Biryńǵai energetikalyq júiemen biriktirý jobalary boiynsha ilgerileýdiń jedel qarqynyn tirkep otyr. Jobalardyń quny Ońtústik boiynsha 154 mlrd teńgeni, Batys boiynsha 202 mlrd teńgeni qurady. Batys jobasy boiynsha Eýropalyq qaita qurý jáne damý bankimen jáne Qazaqstannyń Damý bankimen nesielik kelisimder kórsetilgen.
Úshinshi blok — jańartylatyn energiia kózderi men energiia jinaqtaý júielerine jeke kapital men halyqaralyq jobalyq qarjylandyrýdy tartý. Eýropalyq qaita qurý jáne damý banki Jambyl oblysynda (Mirnyi aýmaǵynda) qýaty 1 GVt jel elektr stantsiiasy jáne 300 MVt/600 MVt·saǵat akkýmýliatorlyq saqtaý júiesin (BESS) qamtityn jobaǵa 250 mln dollarǵa deiin nesie maquldady. Jobaǵa TotalEnergies (60%), KazMýnaiGaz (20%) jáne Samrýk-Qazyna (20%) qatysady. Mańǵystaý oblysyndaǵy gibridti joba (77 MVt jel stantsiiasy + 50 MVt kún stantsiiasy) boiynsha EQDB 90 mln dollarǵa deiin nesie berip, qalǵanyn CTF qory qarjylandyrmaq.
Bul qandai nátijelerge alyp keledi? Bazalyq stsenarii boiynsha biyl 2,6 GVt-tan astam jańa qýat engizilýi tiis. Negizgi sheshýshi tus - Almaty energiia toraby boiynsha kesteniń oryndalýy men negizgi bailanystyrýshy jelilerdiń (ońtústik pen batys) aiaqtalýyna tirelip tur.
Al 2030 jylǵa deiin 8 jańa elektr stantsiiasyn salamyz da, 11 qoldanystaǵy stantsiiany túgel jańartamyz. Jańa stantsiialardyń ishinde kómir, gidroakkýmýliatorly stantsiialar da qarastyrylǵan. Demek Qazaqstan elektr qýaty boiynsha eshkimge qol jaimaityn bolady.
