قازاقستان ەنەرگوكەشەنٸن تٷگەل جاڭالاۋدا, دەپ حابارلايدى DALA INSIDE.
تٸپتٸ سوڭعى 12 ايدا ٷلكەن ٶزگەرٸستەر ورىن العان. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلەكتر ەنەرگيياسىن تۇتىنۋ كٶلەمٸ 3,8 پايىزعا ٶسٸپ, 124,6 ملرد كۆت·ساعا قا جەتتٸ. ال ٶندٸرۋ 4,4 پايىزعا ٶسٸپ, 123,1 ملرد كۆت·ساعات بولعان. ٷكٸمەت 2025 جىلعى ەلەكتر تاپشىلىعىن شامامەن 1,5 ملرد كۆت·ساعات دەپ باعالادى.
قازاقستان الدىمەن وسى تاپشىلىقتى جويۋ, بولاشاقتىڭ سەنٸمدٸ ەنەرگەتيكالىق بازاسىن قالىپتاستىرۋدى ٶتە قارقىندى جٷرگٸزۋدە. بۇعان دەيٸن "ەسكٸ قازاقستان" وليگارحتارى توزىعى جەتكەن كەڭەستٸك ەنەرگونىسانداردىڭ بازاسىن ەش مودەرنيزاتسييا جاساماي, شٸرٸگەنشە پايدالانىپ كەلگەن ەدٸ. ەندٸ بۇل مافييانىڭ بارلىعى جويىلىپ, جاڭا ٷكٸمەت تازا قازاقستاندىق ەنەرگوبازا قۇرۋدى قولعا الدى. وسى رەتتە ۆيتسە-پرەمەر قانات بوزىمباەۆتىڭ ستراتەگييالىق شەشٸمدەرٸ مەن ٸسكەرلٸگٸن اتاپ ٶتۋ كەرەك.
الدىمەن 2026–2030 جىلدارعا ارنالعان كٶمٸر گەنەراتسيياسىن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق جوبا بەكٸتٸلدٸ. وندا 2030 جىلعا دەيٸن 7,8 گۆت قۋاتتى ٸسكە قوسۋ جەنە جاڭارتۋ جوسپارلانعانى كٶرسەتٸلگەن. ونىڭ ٸشٸندە 8 جاڭا ستانتسييا سالۋ جەنە 11 قولدانىستاعى ستانتسييانى جاڭعىرتۋ قاراستىرىلعان. جالپى ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ كەمٸندە 7,5 ترلن تەڭگە دەپ باعالانىپ وتىر, قارجىلاندىرۋ بيۋدجەتتەن تىس قاراجات, ياعني ينۆەستيتسييالار تارتۋ ەسەبٸنەن جٷزەگە اسىرىلماق. بٷگٸنگٸ ٷكٸمەت وتىرىسىندا «تازا كٶمٸر» تەحنولوگييالارىن ەنگٸزۋ, ستانتسييالار بويىنشا جول كارتالارىن ەزٸرلەۋ, سونداي-اق كٶمٸر حيميياسىن مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارىن جەنە «بەيتەرەك» حولدينگٸ ارقىلى قارجىلاندىرۋ تەتٸكتەرٸن پىسىقتاۋ قاجەتتٸگٸ اتاپ ٶتٸلدٸ.
ەكٸنشٸ جٷيەلٸك بلوك - ەلەكتر جەلٸلەرٸ مەن ديسپەتچەرلەۋ. ۇلتتىق وپەراتور بولىپ تابىلاتىن «KEGOC» اق وڭتٷستٸك ايماقتى كٷشەيتۋ جەنە باتىس ايماقتى بٸرىڭعاي ەنەرگەتيكالىق جٷيەمەن بٸرٸكتٸرۋ جوبالارى بويىنشا ٸلگەرٸلەۋدٸڭ جەدەل قارقىنىن تٸركەپ وتىر. جوبالاردىڭ قۇنى وڭتٷستٸك بويىنشا 154 ملرد تەڭگەنٸ, باتىس بويىنشا 202 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. باتىس جوباسى بويىنشا ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جەنە دامۋ بانكٸمەن جەنە قازاقستاننىڭ دامۋ بانكٸمەن نەسيەلٸك كەلٸسٸمدەر كٶرسەتٸلگەن.
ٷشٸنشٸ بلوك — جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸ مەن ەنەرگييا جيناقتاۋ جٷيەلەرٸنە جەكە كاپيتال مەن حالىقارالىق جوبالىق قارجىلاندىرۋدى تارتۋ. ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جەنە دامۋ بانكٸ جامبىل وبلىسىندا (ميرنىي اۋماعىندا) قۋاتى 1 گۆت جەل ەلەكتر ستانتسيياسى جەنە 300 مۆت/600 مۆت·ساعات اككۋمۋلياتورلىق ساقتاۋ جٷيەسٸن (BESS) قامتيتىن جوباعا 250 ملن دوللارعا دەيٸن نەسيە ماقۇلدادى. جوباعا TotalEnergies (60%), كازمۋنايگاز (20%) جەنە سامرۋك-قازىنا (20%) قاتىسادى. ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى گيبريدتٸ جوبا (77 مۆت جەل ستانتسيياسى + 50 مۆت كٷن ستانتسيياسى) بويىنشا ەقدب 90 ملن دوللارعا دەيٸن نەسيە بەرٸپ, قالعانىن CTF قورى قارجىلاندىرماق.
بۇل قانداي نەتيجەلەرگە الىپ كەلەدٸ? بازالىق ستسەناريي بويىنشا بيىل 2,6 گۆت-تان استام جاڭا قۋات ەنگٸزٸلۋٸ تيٸس. نەگٸزگٸ شەشۋشٸ تۇس - الماتى ەنەرگييا تورابى بويىنشا كەستەنٸڭ ورىندالۋى مەن نەگٸزگٸ بايلانىستىرۋشى جەلٸلەردٸڭ (وڭتٷستٸك پەن باتىس) اياقتالۋىنا تٸرەلٸپ تۇر.
ال 2030 جىلعا دەيٸن 8 جاڭا ەلەكتر ستانتسيياسىن سالامىز دا, 11 قولدانىستاعى ستانتسييانى تٷگەل جاڭارتامىز. جاڭا ستانتسييالاردىڭ ٸشٸندە كٶمٸر, گيدرواككۋمۋلياتورلى ستانتسييالار دا قاراستىرىلعان. دەمەك قازاقستان ەلەكتر قۋاتى بويىنشا ەشكٸمگە قول جايمايتىن بولادى.
