قازاقستان ەنەرگوكەشەنىن تۇگەل جاڭالاۋدا، دەپ حابارلايدى .
ءتىپتى سوڭعى 12 ايدا ۇلكەن وزگەرىستەر ورىن العان. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋ كولەمى 3،8 پايىزعا ءوسىپ، 124،6 ملرد كۆت·ساعا قا جەتتى. ال ءوندىرۋ 4،4 پايىزعا ءوسىپ، 123،1 ملرد كۆت·ساعات بولعان. ۇكىمەت 2025 جىلعى ەلەكتر تاپشىلىعىن شامامەن 1،5 ملرد كۆت·ساعات دەپ باعالادى.
قازاقستان الدىمەن وسى تاپشىلىقتى جويۋ، بولاشاقتىڭ سەنىمدى ەنەرگەتيكالىق بازاسىن قالىپتاستىرۋدى وتە قارقىندى جۇرگىزۋدە. بۇعان دەيىن "ەسكى قازاقستان" وليگارحتارى توزىعى جەتكەن كەڭەستىك ەنەرگونىسانداردىڭ بازاسىن ەش مودەرنيزاسيا جاساماي، شىرىگەنشە پايدالانىپ كەلگەن ەدى. ەندى بۇل مافيانىڭ بارلىعى جويىلىپ، جاڭا ۇكىمەت تازا قازاقستاندىق ەنەرگوبازا قۇرۋدى قولعا الدى. وسى رەتتە ۆيسە-پرەمەر قانات بوزىمبايەۆتىڭ ستراتەگيالىق شەشىمدەرى مەن ىسكەرلىگىن اتاپ ءوتۋ كەرەك.
الدىمەن 2026–2030 جىلدارعا ارنالعان كومىر گەنەراسياسىن دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبا بەكىتىلدى. وندا 2030 جىلعا دەيىن 7،8 گۆت قۋاتتى ىسكە قوسۋ جانە جاڭارتۋ جوسپارلانعانى كورسەتىلگەن. ونىڭ ىشىندە 8 جاڭا ستانسيا سالۋ جانە 11 قولدانىستاعى ستانسيانى جاڭعىرتۋ قاراستىرىلعان. جالپى ينۆەستيسيا كولەمى كەمىندە 7،5 ترلن تەڭگە دەپ باعالانىپ وتىر، قارجىلاندىرۋ بيۋدجەتتەن تىس قاراجات، ياعني ينۆەستيسيالار تارتۋ ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلماق. بۇگىنگى ۇكىمەت وتىرىسىندا «تازا كومىر» تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ، ستانسيالار بويىنشا جول كارتالارىن ازىرلەۋ، سونداي-اق كومىر حيمياسىن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن جانە «بايتەرەك» حولدينگى ارقىلى قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرىن پىسىقتاۋ قاجەتتىگى اتاپ ءوتىلدى.
ەكىنشى جۇيەلىك بلوك - ەلەكتر جەلىلەرى مەن ديسپەچەرلەۋ. ۇلتتىق وپەراتور بولىپ تابىلاتىن «KEGOC» اق وڭتۇستىك ايماقتى كۇشەيتۋ جانە باتىس ايماقتى ءبىرىڭعاي ەنەرگەتيكالىق جۇيەمەن بىرىكتىرۋ جوبالارى بويىنشا ىلگەرىلەۋدىڭ جەدەل قارقىنىن تىركەپ وتىر. جوبالاردىڭ قۇنى وڭتۇستىك بويىنشا 154 ملرد تەڭگەنى، باتىس بويىنشا 202 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. باتىس جوباسى بويىنشا ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن جانە قازاقستاننىڭ دامۋ بانكىمەن نەسيەلىك كەلىسىمدەر كورسەتىلگەن.
ءۇشىنشى بلوك — جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى مەن ەنەرگيا جيناقتاۋ جۇيەلەرىنە جەكە كاپيتال مەن حالىقارالىق جوبالىق قارجىلاندىرۋدى تارتۋ. ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى جامبىل وبلىسىندا (ميرنىي اۋماعىندا) قۋاتى 1 گۆت جەل ەلەكتر ستانسياسى جانە 300 مۆت/600 مۆت·ساعات اككۋمۋلياتورلىق ساقتاۋ جۇيەسىن (BESS) قامتيتىن جوباعا 250 ملن دوللارعا دەيىن نەسيە ماقۇلدادى. جوباعا TotalEnergies (60%)، كازمۋنايگاز (20%) جانە سامرۋك-قازىنا (20%) قاتىسادى. ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى گيبريدتى جوبا (77 مۆت جەل ستانسياسى + 50 مۆت كۇن ستانسياسى) بويىنشا ەقدب 90 ملن دوللارعا دەيىن نەسيە بەرىپ، قالعانىن CTF قورى قارجىلاندىرماق.
بۇل قانداي ناتيجەلەرگە الىپ كەلەدى؟ بازالىق سەناريي بويىنشا بيىل 2،6 گۆت-تان استام جاڭا قۋات ەنگىزىلۋى ءتيىس. نەگىزگى شەشۋشى تۇس - الماتى ەنەرگيا تورابى بويىنشا كەستەنىڭ ورىندالۋى مەن نەگىزگى بايلانىستىرۋشى جەلىلەردىڭ (وڭتۇستىك پەن باتىس) اياقتالۋىنا تىرەلىپ تۇر.
ال 2030 جىلعا دەيىن 8 جاڭا ەلەكتر ستانسياسىن سالامىز دا، 11 قولدانىستاعى ستانسيانى تۇگەل جاڭارتامىز. جاڭا ستانسيالاردىڭ ىشىندە كومىر، گيدرواككۋمۋلياتورلى ستانسيالار دا قاراستىرىلعان. دەمەك قازاقستان ەلەكتر قۋاتى بويىنشا ەشكىمگە قول جايمايتىن بولادى.
