Elimiz qazirgi tańda tatýlyqty tý etip, turaqtylyq pen birlikti, ádildik pen yntymaqtyqty jalpyhalyqtyq deńgeide nasihattai otyryp jyldar boiyna tatý tátti tirshilik etip keledi. Elimizdegi turaqtylyq, tynyshtyq qazir talai elge úlgi bolyp otyr. Júzden astam ulttyń ondaǵan jyldar boiy bir shańyraq astynda birlikte, ózara dostyqta ómir súrýiniń syry memlekettik ustanym men eldik basymdyqta ekeni daýsyz. Osy oraida elimizdegi mundai ult bolyp uiysýda mańyzy zor organnyń biri Qazaqstan halqy Assambleiasy dei alamyz. Assambleianyń jyldar boiyna Dostyq úilerinde ótkiziletin sharalary negizinen ulttyń birligin, birtutastyǵyn nasihattap, barsha ultty bir shańyraq astynda uiysýǵa, ózara tatýlyqty saqtaýǵa úndeidi. Asambleia jandarynan qurylǵan mediatsiia kabinetteri barsha halyqty, ózara til tabysyp, daý janjal týyndai qalsa bitimmen sheshýge shaqyrsa, «Analar keńesi» jyl boiyna ataýly sharalarǵa mán berip, ulttyq salt dástúrdi jańǵyrtýǵa, el ishinde izgilik, birlik, tatýlyqty sekildi uǵymdardyń qadirin arttyrýǵa, el ishindegi senim men jaýapkershilik qundylyqtaryn nasihattaýǵa, memlekettik rámizderimizdi qurmetteýge, ulttyq qasietterimizdiń dáripteýge shaqyrady. Osy oraida Aqmola oblystyq Qazaqstan halqy Assambleiasy janyndaǵy Analar keńesiniń tóraiymy Ainur Jahinamen arnaiy suhbattasyp, joǵaryda sóz bolǵan máselelerdi jan jaqty talqylaýǵa tyrystyq.
– Elimizde osydan birshama ýaqyt buryn ataýynyń ózi ádemi Dostyq úileri barlyq oblystarda boi kótergen edi. Qazirgi tańda olar qandai jumystarǵa muryndyq bolyp otyr?
– Aqmola oblysyna tiesili Dostyq úii Kókshetaý qalasynda ornalasqan. Dostyq úii kórkem jerde, Kókshetaý qalasynyń ortalyq meshiti men salynyp jatqan hristian ǵibadathanasynyń janynda kórshiles tur. Ornalasqan jeriniń ózi elimizdegi toleranttylyqty, barsha ulttyń, qai dinniń ókili bolmasyn úlken qurmetpen qaraitynymyzdy nasihattap turǵandai...
Qazirgi tańda bul ortalyq elimizdegi mańyzy zor sharalardy uiymdastyrýǵa uiyqty bolyp otyr. Oblys deńgeiindegi ataýly kúnder, birlik pen yntymaqty nasihattaityn, oblys kólemindegi igi sharalardyń barlyǵy qazir osynda ótedi desem asyra aitqandyq bolmas edi.
Ǵimarattyń jalpy aýdany 4 myń sharshy metrden asady. Bul Dostyq úiinde óńirdiń mádeni-demalys qyzmetiniń deńgeiin arttyrý úshin qajet nárseniń bári bar, oiyn-saýyq is-sharalaryn ótkizý úshin jaǵdai jasalǵan. Óńirdegi barlyq ulttardyń ulttyq merekesin atap ótemiz. Mundai sharalar arqyly bir oblysta ómir súrip jatqan barlyq ulttardyń bir birine degen qurmeti arta túsetini sózsiz.
Bir-biriniń mádenietin, ulttyq qundylyqtaryn, artyqshylyqtaryn tani túsedi. Sol arqyly bir-birine ózara syilastyǵy artatyny anyq. Sondyqtan bizde ótetin árbir is-sharanyń mańyzy zor dep eseptaimyn.
Aitalyq, ortalyq zalymyzda etnomádeni ortalyqtardyń qyzmetin kórsetetin kórme vitrinalary ornalasqan, sondai-aq repetitsiialyq, horeografiialyq zaldar, úlken saltanat zaly, óńirdiń etnomádeni birlestikteriniń kabinetteri, ana tilin úirenýge arnalǵan synyptar jáne taǵy basqa maqsattardy kózdeitin kabinetterimiz bar.
– Qazaqstandyqtardyń patriottyq sezimin arttyrý úshin ne isteýimiz kerek dep oilaisyz?
– Negizi patriottyq sezim eldik úlken sharalarda baiqalady ǵoi. Bir qaraǵanda patriot siiaqty emes kórinýi múmkin. Biraq keshegidei Parij tórinde halyqaralyq deńgeidegi Olimpiada da sportshylarymyz atoi salyp jatqanda, árbir qazaqstandyq ultqa bólinbesten shyn jankúierligin tanytty. Sol sekildi syn saǵaty soqqanda árbir qoǵamymyzdyń múshesi óziniń eliniń janashyry ekenin tanytady dep oilaimyn.
Jalpy, elimizde patriottyq sezimdi arttyrý úshin el basyna kún týǵan tarihi kinolarymyzdy jii kórsetýimiz kerek. Sonda ata-babamyzdyń qandai joldardan ótkenin sezingen jas urpaqtyń boiynda patriottyq sezimder kórine túsedi. Patriottyq baǵyttaǵy ánder men óleńderdiń baiqaýy jii uiymdastyrýdyń mańyzy zor dep esepteimin.
Erekshe sátimen shyqqan ánder el aýzynda da aitylyp, halyq arasyna patrotizm dánegin sebetini sózsiz.
Qaibir jyldary elimizde patriottyq ánder joq ekeni ashyq aitylyp, úlken syn aityldy emes pe? Sol kezde áskerdegi sarbazdarymyz mahabbat týraly ánder aitqanyn da bilemin Biraq keiinnen bári retteldi. Osy máselege qoǵam nazary aýdarylǵannan keiin kóptegen patriottyq ánder paida boldy. Bul úshin ánshilerimiz ben sazgerlerge alǵysymyz sheksiz. Demek sol kezde qazaq qoǵamyna patriottyq baǵyttaǵy ánder jetispegeni anyq. Sarbazdarymyz sapta kele jatyp mahabbat týraly ánder aitýǵa májbúr boldy. Qazir patriottyq ánderimiz kóp. Mundai ánderdi balalarymyz jattap alyp, kóp oryndap júr.
Ótkende bir ońtústik jaqta áskerden oralǵan balasyna toi jasap berip jatqan otbasyny kórip súisindim. Bul bir jaǵynan toi ne úshin qajet daraqylyq dep synaýy da múmkin jurttardyń. Biraq balasynyń Otan qorǵap kelip, áskeri boryshyn ótep áskeri kiimde júrýi jasóspirimderdiń boiynda elikteýshilik týǵyzady.
Buryn aýylda áskerden kelgen jigitter ústindegi áskeri kiimmen birneshe kún aýylda júrip, ol áskerde júrgende dúnieden ozǵan adamdardyń úiine qaiyr aityp kirip, keibir úlkenderdiń úiine sálem aita baryp aýylda aralap júretin. Olardyń sol júrisi jastardy qatty elikteýge ákelip, jas jigitterdiń boiynda Otan qorǵaýǵa degen qushtarlyqtaryn arttyratyn-dy.
Qazir shyny kerek kóp jastar áskerge barýdan qashady. Sondyqtan tiisti oryndar olardy kósheden qýalap júrip áketýge májbúr. Óitkeni jastar áskerge shaqyrtý qaǵazyn elemeidi, múldem áskerge barǵysy kelmeidi. Jumyssyz bos júrse de áskeri boryshyn ótegisi kelmeidi. Bul da bolsa eli ishindegi pariottyqtyń álsireýiniń bir sebep dep esepetimin.
Sondyqtan qazaq úshin toi erekshe bir qundylyq qoi. Áskerden kelgen balalaryna ata-analardyń toi jasaýy basqa jastarǵa oi sala ma dep úmittenemin.
Sonymen qatar bazarlardaǵy ulttyq kiimderdiń baǵasyn túsirýdi de oilaýymyz kerek. Kimige bir oiý tússe baǵasy sharyqtap shyǵa keledi. Bul durys emes. Ulttyq kiim tigetin sheberlerli memleket tarapynan yntalandyryp, ulttyq kiimderdiń baǵasyn túsirýdi oilaǵan jón. Budan utpasaq, utylmaimyz.
Qai bir jyly jas qyzdar arasynda taqiia kádimgidei sánge ainaldy emes pe? Sol sekildi ulttyq kiimderdi túrlendirip, sán áleminde ustai bilsek ulttyq kiimge degen halyqtyń suranysy da, qyzyǵýshylyǵy da artar edi. Osy Ózbekstannyń qyzdary ǵasyrlar boiyna shái matadan tigilegen kóilekterin tastamai kiip keledi ǵoi. Esesine olardy syrt kiimine qarap-aq qai ulttyń ókili ekenin tanisyń.
Al aiyr qalpaqty qyrǵyzdardy bas kiimderinen alystan tanimyz. Sol sekildi bizdiń ulttyq kiimderimiz de bizdi tanytatyn bolýy kerek. Ulttyq dombyra sekildi aspaptarymyz da kez kelgen úidiń tórinde ilinip turýy kerek. Báribir ulttyq zattar halyqtyń boiyna rýh syilaidy. Eger niet bolsa patriottyqty nasihattaýdyń joldary kóp. Jalpy patriottyq degen ulttyq qundylyqtar arqyly qalyptasýy kerek dep sanaimyn.
– Ainur hanym, sizdiń oiyńyzsha elimizde patriottyqtyń álsireýine ne sebep boly múmkin?
– Eń aldymen patriottyq tárbiege mán bermegenimiz sebep boldy ma dep oilaimyn. Áitpese qalaisha osyndai mádenieti men tarihy maqtan eterlik, jyldar boiyna ultty uiystyryp otyrǵan, turaqtylyǵy men ashyqtyǵyn pash etýge tyrysqan, jemqorlyq sekildi jaman zattardan boiyn aýlaq ustaýǵa tyrysyp, barlyq azamattardyń quqyǵyn qorǵaýǵa barynsha tyrysyp otyrǵan eldi qalaishe jaqsy kórmeske?! Bul eldiń patriot azamaty bolýǵa qalai umtylmasqa?!
Óz basym patriottyqqa mán bersek halyqtyń óz eline degen súiispenshiligin de arttyra alamyz. Patriottyq degende jastardyń qazir shetel asyp ketýge tyrysatyny jii aitylady.
Bara-bara shekara qalmaityn sekildi. Óitkeni burynǵydai emes qaýipsiz aýra qalyptastyryp, basqa eldiń týrzimin tamashalaý qazir dástúrge ainalyp barady. Sol maqsatta qazir ózderine týrizm mádenietin damytýǵa tyrysatyn halyq kóp. Sondyqtan budan shoshymaýymyz kerek.
– 100 den astam ultty bir memlekette tatý-tátti ustap turý ońai emes. Elimizdegi turaqtylyq pen birliktiń syry nede dep oilaisyz?
– Bizdiń halqymyz negizi beibit súigish el. Jaidan-jai eshkimge tiispegen ǵoi. Ekinshiden, elimizdegi atqarylyp jatqan memlekettik saiasattyń ózi soǵan úndeidi. Barlyq halyqtyń dástúrin, dini ustanymyn, mádenietin saqtai otyryp, olarǵa qurmetpen qaraýdy nasihattaidy.
Sondyqtan basqalar da bizge sondai kózqaraspen, qurmetpen qaraidy. Ainalyp kelgende bul elimizdegi tatýlyqty, birlikti nasihattap otyr.
– Dostyq úilerindegi atqarylyp jatqan sharalardyń bul baǵytta mańyzy qandai?
– Jaqynda ǵana «Eldesý jáne tatýlasý» jobasy aiasynda mediatsiia seminar-treningter ótkizdik. Basty maqsat – el ishindegi tatýlyq, birlikti saqtaýǵa arnalǵan sharanyń mańyzy zor dep oilaimyn. Onyń aldynda 16 maýsym Ákeler kúnine orai da shara ótkizdik.
Atap óter jait, biz otbasylyq qundylyqtardy arttyrýǵa da tyrysamyz. «Japyraǵyn jaiǵan báiterek» sharasyna qatysqandar sharamyzdy joǵary baǵalady. Jas urpaqqa otbasy qundylyqtaryn nasihattap, memleket otbasy degen shaǵyn memleketterden quralatynyn eske salyp, árbir otbasynyń naǵyz mahabbat pen súiispenshilikten turatynyn uqtyrýǵa tyrystyq.
Mamyr aiynda da «El damýynyń negizi – turaqtylyq pen birlikte» atty sharamyz ótip, el ishindegi atqarylyp jatqan sharalardy talqyladyq. Aita bersek sharalarymyz óte kóp. Olardyń árqaisysynyń qoǵamdaǵy orny bólek der edim!
