2026 jyldan bastap Qazaqstanda qurylys kompaniialaryna qosymsha qun salyǵy (QQS) engizilmek. Sarapshylardyń pikirinshe, bul bastama jyljymaityn múlik naryǵyna tikelei áser etedi. Qazaqstan rieltorlarynyń ózin-ózi retteitin qaýymdastyǵynyń prezidenti, jyljymaityn múlik salasynda 20 jyldyq tájiribesi bar maman Larisa Stepanenko bul ózgeristiń saldary men táýekelderi jóninde sóz qozǵady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Sarapshynyń aitýynsha, qurylys kompaniialaryna QQS engizilýi naryqqa aitarlyqtai yqpal etedi jáne onyń áseri birneshe baǵytta baiqalmaq.
“Birinshiden, jańa turǵyn úilerdiń baǵasy ósýi múmkin. Sebebi qosymsha shyǵyndardyń bir bóligi satyp alýshylardyń moinyna túsedi. Ekinshiden, qurylys qarqyny baiaýlaýy múmkin. Ásirese kapitaly az qurylys kompaniialaryna bul aýyr tiedi — jobalardy qaita esepteý, qaita qaraý, sapany tómendetý nemese materialdardy ońtailandyrý qajet bolady”, - deidi sarapshy.
Onyń sózinshe, bul ózgeris qurylysshylardyń marjasyna da áser etýi múmkin.
“Eger qosymsha salyqtyq aýyrtpalyqty tolyǵymen sońǵy satyp alýshyǵa aýdarý múmkin bolmasa, básekelestik ortada kompaniialardyń paidasy azaiady. Al baǵa ósse, keibir azamattar baspana satyp alýdy keiinge qaldyrýy múmkin. Bul naryqtaǵy belsendiliktiń tómendeýine alyp keledi”, — dep túsindirdi Stepanenko.
Mamannyń aitýynsha, kóp jaǵdaida qurylys kompaniialary QQS boiynsha shyǵyndardy turǵyn úidiń baǵasyna qosýǵa tyrysady, sebebi bulai istemese, olardyń biznesi tiimsiz bolyp qalady. Al baǵanyń qanshalyqty qymbattaityny birqatar faktorǵa bailanysty aiqyndalady.
“Bul, eń aldymen, QQS mólsherlemesine jáne ony tóleý tártibine, iaǵni ótpeli kezeń men jeńildikterdiń bolýyna bailanysty. Sondai-aq materialdar men logistikaǵa jumsalatyn shyǵyndardyń úlesi de úlken ról atqarady. Eger qurylys materialdarynyń basym bóligi importtalsa nemese QQS salynsa, baǵanyń ósý qarqyny da joǵary bolady. Budan bólek, naryqtaǵy básekelestik deńgeii men memlekettik qoldaý sharalary da mańyzdy. Eger sýbsidiialar, salyqtyq jeńildikter nemese tómen paiyzdy ipotekalyq baǵdarlamalar engizilse, baǵa ósimi birshama tejeledi”, — deidi ol.
Larisa Stepanenkonyń baǵalaýynsha, jańa turǵyn úilerdiń baǵasy orta eseppen 10–15 paiyzǵa deiin ósýi múmkin. Bul kórsetkish qala men turǵyn úi klasyna bailanysty ártúrli bolady. Eń kóp ósim Almaty men Astanada baiqalmaq. Sebebi bul qalalarda qurylys qunynyń ózi joǵary.
“Eger memleket ótemaqy tetikterin engizbese, mysaly, jeńildetilgen ipoteka nemese ekonom-klass qurylysyna salyqtyq jeńildikter berilmese turǵyn úi halyq úshin qoljetimsiz bolady. Sol sebepti biz ótpeli kezeń engizip, naryqtaǵy barlyq qatysýshy úshin naqty ári turaqty erejeler belgileý qajet dep esepteimiz. Bul baǵanyń kúrt ósýin boldyrmaýǵa jáne qurylys salasynyń turaqtylyǵyn saqtaýǵa múmkindik beredi”, — dedi Qazaqstan rieltorlarynyń ózin-ózi retteitin qaýymdastyǵynyń prezidenti Larisa Stepanenko.
Eske salaiyq, buǵan deiin Ulttyq ekonomika birinshi vitse-ministri Azamat Ámrin qurylys kompaniialaryna qosylǵan qun salyǵynyń (QQS) 16 paiyzdyq mólsherlemesin engizý turǵyn úi baǵasynyń ósýine yqpal etýi múmkin ekenin málimdegen edi.
Vitse-ministrdiń aitýynsha, 2023 jyly eldiń jalpy ishki ónimi 135 trln teńgeni qurap, onyń shamamen 17,5 paiyzy kóleńkeli ekonomikaǵa tiesili bolǵan.
“Bul – resmi derek. 135 trln teńgeniń 20 trln teńgesi kóleńkeli ainalymda júr. Negizgi úles kóterme jáne bólshek saýda, aýyl sharýashylyǵy, qurylys, densaýlyq saqtaý jáne bilim berý salalaryna tiesili”, – degen edi Ámrin.
Ol sondai-aq qazirgi tańda qurylysshylar qurylys materialdaryn QQS-syz satyp alatynyn atap ótti.
“Jańa ereje boiynsha 16 paiyzdyq QQS tólense, qurylys kompaniialary óz jetkizýshilerin kóleńkeden shyǵaryp, salyq tóleýge yntalandyrýǵa májbúr bolady”, – dedi ol.
Ámrinniń sózinshe, salyqtyq ózgeris infliatsiiany shamamen 3 paiyzǵa arttyrýy múmkin. “Baǵa ósimi sózsiz bolady, ásirese azyq-túlik emes taýarlardyń qymbattaýy yqtimal”, – dep túiindedi vitse-ministr.
