Freedom Inside '26

Qazaqstanda raqymshylyq jariialanady: kimder bostandyqqa shyǵady?

Qazaqstanda raqymshylyq jariialanady: kimder bostandyqqa shyǵady?
Ashyq derekkóz.

Senat depýtattary «Qazaqstan Respýblikasynyń jańa Konstitýtsiiasyn qabyldaýǵa bailanysty raqymshylyq jasaý týraly» zańdy maquldady. Qujat Memleket basshysynyń qol qoiýyna jiberildi, dep habarlaidy dalanews.kz.

Zań jobasy raqymshylyq jasaýmen qatar qylmystyq, qylmystyq-protsestik jáne ákimshilik zańnamany jetildirýge, sondai-aq atqarýshylyq is júrgizý tetikterin jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan.

Senator Evgenii Bolgerttiń aitýynsha, raqymshylyq qylmystyq quqyqtaǵy dástúrli institýttardyń biri sanalady jáne kóptegen elderde tarihi mańyzy bar oqiǵalarǵa orai qoldanylady. Onyń sózinshe, Qazaqstannyń jańa Konstitýtsiiany qabyldaýy osyndai mańyzdy oqiǵalardyń qataryna jatady.

Sonymen qatar senator raqymshylyqtyń barlyq sottalǵandarǵa birdei qoldanylmaitynyn atap ótti.

Onyń aitýynsha, sybailas jemqorlyq, terrorizm jáne ekstremizm qylmystary úshin, sondai-aq jynystyq qol suǵylmaýshylyqqa qarsy qylmystar jasaǵan adamdarǵa raqymshylyq jasalmaidy.

Qujatqa sáikes, qylmystyq teris qylyq jasaǵandar, aýyrlyǵy jeńil qylmys jasaǵandar, sondai-aq keltirilgen zalaldy tolyq ótegen nemese zalal keltirmegen ortasha aýyrlyqtaǵy jekelegen qylmystar boiynsha sottalǵan azamattar qylmystyq jaýaptylyqtan nemese negizgi jazadan bosatylýy múmkin.

Birqatar sottalǵandar úshin jazanyń ótelmegen bóligi qysqartylady.

Zań jobasyn ázirleýshiler bul bastama qylmystyq saiasatty qaita qaraý nemese qylmysqa jumsaq qaraý degendi bildirmeitinin atap ótti. Kerisinshe, qoǵamǵa asa qaýipti qylmystar úshin jaýapkershiliktiń bultartpaý qaǵidaty tolyq saqtalady.

Evgenii Bolgerttiń aitýynsha, zań gýmanizm men qoǵamdyq qaýipsizdik arasyndaǵy teńgerimdi saqtaýǵa baǵyttalǵan.

«Aldyn ala esepteýler boiynsha qylmystyq raqymshylyq 16,5 myńnan astam adamǵa qatysty bolady. Onyń ishinde 4 myńnan astam azamat qylmystyq jaýaptylyqtan jáne jazadan tolyq bosatylady, al 10 myńnan astam adamnyń jaza merzimi qysqartylady. Qazaqstan tarihynda alǵash ret ákimshilik raqymshylyq júrgizilip otyr. Azamattar men biznestiń qarjylyq júktemesin azaitý úshin aiyppuldardyń jekelegen túrleri esepten shyǵarylady. Aýqymy óte úlken: tek Ishki ister ministrligi baǵyty boiynsha raqymshylyq jalpy somasy 17 milliard teńgeden asatyn shamamen 1 million ákimshilik aiyppuldy qamtidy. Jalpy alǵanda raqymshylyq Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 15 memlekettik organnyń quzyretine kiretin 280 baby boiynsha jasalǵan quqyq buzýshylyqtarǵa qatysty qoldanylady», – dedi senator.

Onyń aitýynsha, zańda azamattardy qoǵamǵa qaita beiimdeý máselesine de erekshe kóńil bólingen.

«Bul zań adamdardy jai ǵana bosatyp qana qoimaidy, sonymen birge Úkimet pen ákimdikterge olardyń qaita áleýmettenýine naqty qoldaý kórsetý mindetin júkteidi. Atap aitqanda, jalǵyzbasty múgedektigi bar adamdardy, zeinetkerlerdi jáne turaqty turǵylyqty jeri joq azamattardy arnaiy ortalyqtarǵa ornalastyrý, eńbekke qabiletti adamdardy jumysqa ornalastyrý, sot taǵaiyndaǵan emdeý sharalaryn jalǵastyrý, sondai-aq kámeletke tolmaǵandardy bilim alýyna kepildik bere otyryp, otbasylarǵa nemese internattarǵa ornalastyrý kózdelgen. Bul zańdar paketi Memleket basshysynyń Ádiletti Qazaqstan qurý jónindegi baǵytyna tolyq sáikes keledi», – dedi Evgenii Bolgert.

Qujattaǵy eń mańyzdy jańalyqtardyń biri – táýelsiz Qazaqstan tarihynda alǵash ret ákimshilik raqymshylyqtyń engizilýi.

Qujattaǵy eń mańyzdy jańalyqtardyń biri – táýelsiz Qazaqstan tarihynda alǵash ret ákimshilik raqymshylyqtyń engizilýi.

Eger buǵan deiin raqymshylyq aktileri tek qylmystyq salaǵa qatysty bolsa, endi azamattar, jeke kásipkerler, jeke notariýstar, jeke sot oryndaýshylary, advokattar men zań konsýltanttary tólenbegen ákimshilik aiyppuldardan nemese olardyń qalǵan bóliginen bosatylady.

Raqymshylyq qoldanylǵannan keiin tiisti atqarýshylyq óndirister toqtatylady.

Sonymen birge ákimshilik raqymshylyq qoǵamdyq qaýipsizdikke, azamattardyń ómiri men densaýlyǵyna qaýip tóndiretin, sondai-aq memlekettiń múddesine qarsy jasalǵan quqyq buzýshylyqtarǵa qoldanylmaidy.

Zań jobasynda raqymshylyq rásimderin tsifrlandyrý máselesi de qarastyrylǵan. Osy maqsatta Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske jańa bap engiziledi.

Onyń aiasynda Ákimshilik óndiristerdiń biryńǵai tizilimi arqyly raqymshylyqqa iligetin adamdardyń tizimi avtomatty túrde qalyptastyrylyp, sheshimder elektrondy formatta qabyldanady.

Ázirleýshilerdiń pikirinshe, bul biýrokratiialyq rásimderdi qysqartyp, sheshim qabyldaý protsesin jedeldetýge jáne raqymshylyq aktileriniń oryndalý tiimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi.

Budan bólek, zań jobalarynda qylmystyq-protsestik zańnamany jetildirýge baǵyttalǵan túzetýler de bar. Atap aitqanda, aiyptaý aktisine qoiylatyn talaptar, sotqa deiingi tergep-tekserý nátijelerin rásimdeý tártibi jáne qylmystyq protsesti aiaqtaý tetikteri naqtylanady.

Bul ózgerister quqyq qoldaný tájiribesin birizdendirýge, protsessýaldyq qujattardyń sapasyn arttyrýǵa jáne qylmystyq sot isine qatysýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý kepildikterin kúsheitýge baǵyttalǵan.

Senat maquldaǵan zań endi Memleket basshysynyń qol qoiýyna joldandy.