Freedom Inside '26

Qazaqstan munaiyna tosqaýyl: mamyrda eksport nege tómendeidi?

Qazaqstan munaiyna tosqaýyl: mamyrda eksport nege tómendeidi?
Facebook/cpcpipe

Qazaqstannyń munai eksporty Kaspii qubyr jelisi konsortsiýmy (KQK) arqyly mamyr aiynda edáýir qysqarýy múmkin, dep habarlaidy Dalanews.kz Reuters agenttigine siltep.

Novorossiiskidegi Reseidiń Qara teńiz porty arqyly jóneltiletin CPC Blend markaly shiki munai eksporty sáýirdegi táýligine 1,6 mln barrelden mamyrda shamamen 1,5 mln barrelge deiin tómendeidi dep kútilýde.

KQK — Qazaqstan munaiynyń negizgi eksport arnasy. Sońǵy ailarda bul baǵytta birqatar kidirister boldy, al oǵan áser etýshi basty faktor — geosaiasi turaqsyzdyq.

1 sáýirden bastap KQK arqyly eksport táýligine 1 mln barrelge deiin shekteldi. Bul naryqtan shamamen 700 myń barreldiń joǵalýyna ákeldi. Buǵan sebep — 2024 jylǵy jeltoqsanda Kerch buǵazynda oryn alǵan munai tógilýinen keiingi Resei júrgizgen tekseristerden soń Novorossiisk terminalyndaǵy úsh ailaqtyń ekeýiniń jabylýy boldy.

Keiin reseilik sot bul shekteýlerdi alyp tastap, eki ailaqtyń jumysyna qaita ruqsat berdi. Alaida úshinshi ailaq áli de jumys istemei tur, bul qubyr ótkizý múmkindigin shekteidi.

Resei biligi keibir infraqurylymdyq aqaýlardy ýkrain drondarynyń shabýylymen bailanystyrdy. Atap aitqanda, «Kropotkinskaia» sorǵy stantsiiasy men oǵan jaqyn munai qoimasyna shabýyl jasalǵan. Sonymen qatar VPÝ-1 jáne VPÝ-2 ailaqtarynyń jabylýy Resei kólik salasyn qadaǵalaý agenttiginiń qaýipsizdik tekseristerimen bailanysty.

Qazaqstan OPEK+ óndiris kvotalaryn oryndaýda qiyndyqtarǵa tap bolýda. Sebebi munai óndirý kólemi kelisilgen shekterden asyp ketken. Bul jaǵdaiǵa Chevron basqaratyn Teńiz ken ornyndaǵy óndiristiń artýy áser etken.

Týyndaǵan qiyndyqtarǵa jaýap retinde jáne energetika salasyndaǵy áriptestikti ártaraptandyrý maqsatynda Qazaqstan jýyrda BAÁ-men jalpy quny 5 milliard dollardan asatyn kelisimderge qol qoidy. Bul kelisimder jasyl energetika, infraqurylym jáne tsifrlandyrý salalaryn qamtidy, dep habarlady Astana Times basylymy.

Aita ketsek, 2025 jyldyń 17 aqpanynda Krasnodar ólkesiniń Kavkaz aýdanynda ornalasqan Kropotkinskaia munai aidaý stansasy drondar shabýylyna ushyrady. Qaza tapqandar men zardap shekkender joq, alaida munai tasymaldaý nysany búlinip, qoldanystan shyǵyp qaldy.

"18 aqpanda oqiǵa ornynda KQK basshylyq toby jáne konsortsiýmnyń Batys óńiriniń ókilderi bolyp, territoriiany sholyp shyqty. Mamandardyń aldyna qysqa merzimde merdigerlermen birlesip, stantsiianyń barlyq qosalqy obektileriniń jumysqa qabilettiligin qalpyna keltirý úshin jóndeý jumystaryn júrgizý mindeti qoiyldy", - dep atap ótti konsortsiýmdaǵylar.

Sondai-aq "Transneft" JAQ Kaspii qubyr konsortsiýmynyń (KQK) "Kropotkinskaia" munai aidaý stantsiiasyna jasalǵan drondar shabýylynyń saldarynan qansha shyǵyn bolatynyn jariialady.

"KQK mamandarynyń pikirinshe, atalǵan soqqynyń saldarynan bolǵan aqaýlardy joiýǵa 1,5 aidan 2 aiǵa deiin ýaqyt ketedi, bul Qazaqstannyń munai aidaý kóleminiń shamamen 30%-ǵa tómendeýine ákelip soqtyrýy múmkin", - dep túsindirdi kompaniiadaǵylar.

Aita keteiik, KQK Teńiz – Novorossiisk baǵyty boiynsha munai tasymaldaýdy jalǵastyrýda. Júk jóneltýshilerden munai qabyldaý sharasy munaidy aidaý boiynsha naqtylanǵan tehnikalyq múmkindikter boiynsha júzege asyrylady.

Kaspii qubyry konsortsiýmynyń Kýbannyń Kavkaz aýdanyndaǵy "Kropotkinskaia" munai aidaý stansasy RF territoriiasynda ornalasqan eń iri nysan bolyp tabylady. KQK qubyr jelileri júiesi - TMD territoriiasyndaǵy energetikalyq saladaǵy iri jobalardyń biri. Teńiz-Novorossiisk qubyrynyń uzyndyǵy 1 511 shaqyrymdy quraidy. Bul baǵyt barlyq eksportqa baǵyttalatyn munaidyń úshten ekisinen astamyn qamtidy.  Munai salasynyń mamany Oljas Baidildinovtyń naqtylaýynsha, bul qubyrmen aidalatyn 63 mln tonna munaidyń 53,8 mln tonnasy – qazaqtiki, naqtyraq aitqanda, Teńiz, Qarashyǵanaq jáne Qashaǵan munaiy (búkil kólemniń  86%), sonymen qatar basqa da qazaqstandyq kompaniialardyń da shikizaty  bar. Sondyqtan ol Qazaqstan da bul rette resmi ustanymyn bildirip, óz aktivin qorǵaý kerektigin aitady. Al alda da bul qubyrǵa shabýyl jasalyp, ol búlinetin bolsa, sarapshynyń aitýynsha, ondai jaǵdaida Qazaqstan munaiynyń eksporty kúrt qysqaryp, óz kezeginde ol biýdjet túsimderine, odan ári teńge baǵamyna keri áser etýi yqtimal.