Májilis depýtattary "2026–2028 jyldarǵa arnalǵan respýblikalyq biýdjet týraly" zańdy qabyldap, eldiń áleýmettik-ekonomikalyq baǵytyn aiqyndady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Qujattyń negizine álemdik ekonomikanyń qalypty ósimi, infliatsiianyń báseńdeýi jáne qarjy naryǵyndaǵy turaqtylyq alynǵan.
Boljam boiynsha, aldaǵy orta merzimdi kezeńde ishki jalpy ónimniń ortasha ósimi 5,3 paiyz shamasynda bolmaq.
2026 jyly respýblikalyq biýdjet kirisi 19,2 trillion teńge, 2027 jyly — 21,2 trillion teńge, al 2028 jyly 23,2 trillion teńgege jetedi dep josparlanǵan.
Shyǵystar kólemi de kezeń-kezeńimen artady:
- 2026 jyly — 27,7 trln teńge,
- 2027 jyly — 28,8 trln teńge,
- 2028 jyly — 29,8 trln teńge.
Óńirlerge qosymsha qoldaý
Biýdjetti talqylaý kezinde depýtattar aimaqtardyń damýyna basymdyq berýdi usyndy. Osy maqsatta Úkimet rezervinen 30 milliard teńge, al memlekettik qaryzdy óteý esebinen 16,5 milliard teńge qosymsha bólinbek.
Bul qarajat:
- jylý jáne elektr energetikasyn jańǵyrtýǵa,
- gaz jáne sý júielerin jetildirýge,
- ózen-kól jaǵalaýlaryn nyǵaitý siiaqty infraqurylymdyq jobalarǵa baǵyttalady.
Jedel járdem qyzmetin kúsheitýge de erekshe kóńil bólindi. Qosymsha 5 milliard teńge osy salaǵa jumsalmaq.
"Biz tek máseleni aityp qana qoimai, ony sheshýge naqty qadam jasaimyz. Bul qarjy jetispeitin óńirlerde jańa jedel járdem brigadalaryn ashýǵa, bazany jańartýǵa jáne qyzmetkerlerdiń eńbekaqysyn kóterýge múmkindik beredi. Eń bastysy, bul sheshim adam ómirin saqtaýǵa baǵyttalǵan", — dedi Májilis depýtaty Ashat Aimaǵambetov.
Ǵylym men mádeniet
Zań jobasy aiasynda qaterli isikke qarsy radiofarmatsevtikalyq preparattardy óndirýge qarjy qarastyryldy. Bul Qazaqstanǵa dári-dármekti óz ishinde ǵana emes, syrtqy naryqqa da eksporttaýǵa jol ashady.
Sonymen qatar qosymsha qarajat tómendegi salalarǵa bólinedi:
- 1,6 mlrd teńge — Respýblikalyq fizika-matematika mektebindegi ustazdardyń jalaqysy men oqýshylardyń turmystyq jaǵdaiyn jaqsartýǵa;
- arhivter men kitaphanalardyń materialdyq-tehnikalyq bazasyn kúsheitýge;
- Ulttyq ǵylym akademiiasynyń aǵymdaǵy shyǵyndaryn óteýge;
- 111 mln teńge — qazaq tiliniń Ulttyq sózdik qoryn jasaýǵa;
- qazaq tilindegi mýltfilmderdi óndirý men taratýǵa;
- «XXI ǵasyr kóshbasshysy», «Azamat» jáne «Jaidar» siiaqty ziiatkerlik jobalardy qoldaýǵa.
Biýdjet jobasyn talqylaý qorytyndysy boiynsha Májilis depýtattary zańdy qabyldady.
Bul qujat — eldiń ekonomikalyq turaqtylyǵyn saqtaýmen qatar, áleýmettik ádildikti nyǵaitýǵa baǵyttalǵan mańyzdy qadam boldy.
Buǵan deiin
Eske salaiyq, buǵan deiin Májilis depýtaty Azat Perýashev ulttyq kompaniialardyń memleketke tóleitin dividend kólemi tym az ekenin synǵa alǵan bolatyn. Onyń aitýynsha, iri kvazimemlekettik holdingter milliardtaǵan tabys taba tura, biýdjetke mardymsyz qarjy aýdarady, al onyń esebinen áleýmettik sala men aimaqtyq jobalar zardap shegip otyr.
"Bul – ádiletsizdik. Memlekettik aktivterden túsken kiris eń aldymen halyq igiligine jumsalýy tiis", – degen edi ol.
Perýashevtyń aitýynsha, «Aqjol» partiiasy memlekettik jáne kvazimemlekettik kásiporyndardyń barlyq qarajatyn tek biýdjet arqyly ótkizý talabynan bas tartpaidy.
"Biz 2024 jyldyń biýdjetin bekitken kezde kvazimemlekettik sektordyń barlyq tabysyn biýdjettiń kiris bóligine engizý týraly usynys jasadyq. Alaida bul talaptyń ornyna «Samuryq-Qazyna» qory júie quraýshy kompaniialardan túsken tabystyń 50 paiyzyn ózderi qalaǵan baǵyttarǵa jumsaý týraly norma qabyldatty. Al «Báiterek», damý institýttary, áleýmettik-kásipkerlik korporatsiialar siiaqty qurylymdar taǵy da biýdjetten tys qaldy", - dedi ol.
Depýtattyń málimdeýinshe, Joǵary aýditorlyq palata «Samuryq-Qazyna» qorynyń 11 enshiles kompaniiasynan túsken 347 mlrd teńge tabys biýdjetke túspegenin anyqtaǵan.
"Qordyń qarjylyq kiristeri, esepshottardaǵy bank paiyzdary, valiýta baǵamynyń aiyrmasynan túsken paida jáne basqa da tabystary memleket biýdjetine baǵyttalmai jatyr. 2024 jyly bul kiristerdiń jalpy kólemi 1 trln 250 mlrd teńgeden asqan. Bul soma esepke alynbaǵan jáne el qazynasyna túspegen. Al osynyń ústine qordyń tikelei satyp alý úlesi 56 paiyzdan 60 paiyzǵa deiin ósip, 2 trln 200 mlrd teńgege jetken. Osylaisha, ashyqtyq pen básekelestik qaǵidalary óreskel buzylyp otyr. Mysaly, KEGOK aktsionerlik qoǵamy jabdyqtardy naryq baǵasynan úsh ese qymbatqa satyp alǵan", - dedi Perýashev.
