Biz bul joly Saǵadievtiń reformasyn taǵy da talqylap jatqymyz joq. Ministrdiń bul reformasy biraz jyl ótkennen keiin umytylýy múmkin. Jalaýlatyp bastalǵan talai reforma bet-aýzymen jer súze qulap, múrdem ketti emes pe? Sondyqtan Saǵadievtiń bastamasyn sóz qylǵymyz joq.
Biraq Mádeniet ministri Arystanbek Muhamediuly men Hromtaý aýdanynyń ákimi Aiazbai Osmanǵalievtiń qazaq tiline qatysty kózqarasy arqamyzǵa aiazdai batqany anyq.
Sondyqtan Arystanbek aǵaidyń qate qaǵazǵa qol qoiyp, odan soń, halyq aldynda aqtalyp, eki ret abyroi-bedeline nuqsan keltirgeni uiat boldy.
Búginde bizdiń sheneýnikter halyqtan keshirim suraýǵa daǵdylanbaǵan. Bári bala senbeitin áńgimeni aityp, aqtalýǵa qumar. Eger Arystanbek myrza: «Qate bizden ketti. Bul olqylyqtyń ornyn toltyramyz. Jaýapty adam jazasyn alady. Halyqtan keshirim suraimyn» dese, taýy shaǵylyp qalar ma edi? Joq. Qaita halyqtyń aldynda minýsqa ketken bedeli bir eli bolsa da kóterilip qalar edi. Amal ne. Arekeń mundai qadamǵa bara almady. Qazaq tilin qadir tutyp, halyqtyń aldynda kishireiýge kisiligi jibermegen syńaily. Eń sońynda skaner kináli bolyp shyqty.
Jalpy, qazaq tili Arystanbek Muhamediulynyń kishireiýine muqtaj emes. Biraq tildi qorǵaidy, damytady degen ministrlik qyzmetkerlerdiń Qazaq tiline bulaisha bei-jai qaraýy elimiz úshin «tótenshe oqiǵa» bolýy kerek edi. Iá, kádimgi memleket bolyp aiaǵynan tik turatyn «tótenshe oqiǵa».
Qyzylaǵashty sý basyp, qapyda biraz adamnan aiyrylǵanymyzda el bolyp aza tuttyq qoi. Mádeniet ministrligi qyzmetkerleriniń qate-qate qaǵazy jariia bolǵan sátte Úkimetimiz dabyl qaǵyp, barlyq vedomstvolardaǵy hatshylardyń qazaq tilin qanshalyqty meńgergenin tekserip, shetinen synaqtan ótkizýi tiis edi.
Esińizde bolar, Qyzylaǵashty sý alǵanda elimizdegi búkil sý qoimalary bir aptanyń ishinde tekserýden ótip, qutqarý qyzmetiniń daiyndyǵy synaldy emes pe? Mádeniet ministrliginen shý shyqqanda dál osyndai dabyl qaǵylýy tiis edi.
Ókinishke qarai, Úkimet buǵan selt etken joq. Tipti, Kárim Másimov bastaǵan Úkimet músheleri osyndai bir «oqiǵanyń» oryn alǵanynan bilmei qalǵan siiaqty.
Qazir sheneýnikterdiń qazaq tiliniń esebinen ýaqyt únemdeýi ádetke ainalyp bara jatqandai... Bári baiandamasynyń basyn qazaqsha bastap, ary qarai jalpy jurtqa túsinikti bolýy úshin oryssha jorǵalai jóneledi. Budan neni ańǵaramyz? Basshylardyń til máselesine kelgende taiǵanaq, ózindik ustanymy joq ekenin baiqaimyz.
Eger jalpyǵa túsinikti ári ýaqyt únemdeý kerek bolsa sheneýnikterimiz baiandamasyn birden aǵylshyn tilinde jasasyn. Mektep oqýshylary aǵylshyn tilinde sabaq oqýdy talap etkende shendilerden nege aǵylshyn tilinde baiandama jasaýdy talap etpeimiz.
Bizdińshe, aǵylshyn tilin meńgerýdi aldymen sheneýnikterden bastaý kerek. Qarapaiym halyq baryn salyp aǵylshyn tilin óz betinshe úirenip jatyr. Bizdiń qai sheneýnik P.Poroshenko siiaqty aǵylshynsha aǵyp tur. Eshqaisysy. Memlekettiń qarjysyn shashyp, «Bolashaq» arqyly batysta bilim alǵan «balapan sheneýnikterdiń» ózi qastarynan tilmashtaryn tastamaidy. Biraq bala-shaǵadan aǵylshynshany talap etkende báledei...
Sondyqtan til úirenýdi, tilin túzeýdi sheneýnikter ózderinen bastaýy kerek.
Jarbol KENTULY
