2024 jyldyń qazan aiynda jyldyq infliatsiia qaitadan ekpin alyp, qyrkúiektegi 8,3%-dan da asyp 8,5%-ǵa jetti. Baǵalardyń bir aidaǵy ósý qarqyny da aldyńǵy aimen salystyrǵanda jedeldep, 0,9%-ǵa jetti (0,4%), delingen Ulttyq banktiń infliatsiialyq úrdisterge sholýynda.
Azyq-túlik infliatsiiasy
2024 jyldyń qazan aiynda azyq-túlik baǵasynyń jyldyq ósý qarqyny 4,9%-ǵa deiin baiaýlady. Jumyrtqa, qant jáne konditerlik ónimder, et jáne et ónimderi, nan-toqash ónimderi men jarmalardyń baǵasynyń ósý qarqynynyń baiaýlaýy dezinfliatsiialyq áserdiń negizgi faktorlary bolyp otyr. Sonymen qatar, mailar men toń mailar, jemister men kókónister, kofe, shai jáne kakao jyldyq azyq-túlik infliatsiiasyna proinfliatsiialyq úles qosty.
"2024 jyldyń qazan aiynda azyq-túlik baǵasy ailyq mánde 0,4%-ǵa ósti (2024 jylǵy qyrkúiekte – 0%). Ailyq azyq-túlik infliatsiiasyna jumyrtqa, mailar men toń mailar, balyq jáne teńiz ónimderiniń baǵasynyń ósýi qatty qysym túsirdi",- deidi QR Ulttyq banki.
Sonymen qatar, jemisterdiń baǵasy odan ary arzandaýy, sondai-aq qant, djem, bal, shokolad jáne konditerlik ónimderdiń baǵasynyń túsýi azyq-túlik infliatsiiasynyń dinamikasy tómendeýine áser etti. Bir aidaǵy azyq-túlik infliatsiiasyna qatty yqpal etken negizgi faktordyń biri jumyrtqa baǵasynyń 3,2%-ǵa deiin ósýi boldy (2024 jyldyń qyrkúieginde – 6%).
Baǵanyń qymbattaýynyń negizgi sebebi – aýyl sharýashylyǵynda jumyrtqa óndirýshileriniń baǵasynyń aitarlyqtai ósýi. Sonymen qatar, mailar men toń mailar baǵasynyń ósýi de azyq-túlik infliatsiiasyna qosymsha qysym túsirdi.
2024 jyldyń qazan aiynda olardyń baǵasy 1,7%-ǵa ósti (qyrkúiekte – 1,8%). Bul ósim aýyl sharýashylyǵynda kúnbaǵys baǵasynyń ósýine bailanysty mailar men toń mailar óndirýshilerdiń baǵasynyń ósýine, sondai-aq álemdik naryqtaǵy mai baǵasynyń ósýine bailanysty boldy.
2024 jyldyń qazan aiynda et baǵasynyń bir aidaǵy ósý qarqyny 0,2% boldy. Bul sanatta eń kóp ósim qus etinde baiqalyp, onyń baǵasy bir aida 0,4%-ǵa ósti. Taýyq etiniń qymbattaýy aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýshilerdiń baǵasynyń aitarlyqtai ósýimen túsindiriledi. Al basqa et túrleriniń baǵasy ortasha deńgeide ǵana ósti.
Bir aidaǵy azyq-túlik infliatsiiasyn tómendetken taýarlar – jemis-jidek pen kókónis, qant, djem, bal, shokolad jáne konditerlik ónimder.
2024 jyldyń qazan aiynda jemis-jidek pen kókónis baǵasy 1,1%-ǵa tómendedi. Jemister ishinde baǵanyń tómendeýin negizgi qozǵaýshy taýarlar – júzim (-5,7%), alma (-3,4%) jáne almurt (-2,2%) boldy. Sonymen qatar, kivi (7,8%), limon (7%), apelsin (6,7%) jáne banan (2,4%) baǵasynyń ósýi tirkeldi.
Kókónisterden sábiz (-10%), qyzylsha (-3,2%), piiaz (-2,8%) jáne kartop (-2,1%) baǵasy tómendedi. Bul baǵanyń tómendeýi maýsymdyq sipatqa ie jáne egin jinaý naýqanymen bailanysty.
"Degenmen, kókónisterdiń baǵasy ailyq mánde 0,7%-ǵa ósti, bul – jalpy kókónis qunynyń 2024 jylǵy naýryzdan beri alǵash ret ósýi. Ásirese, qiiar (9,7%), qyzanaq (8,6%), túrlitústi qyryqqabat (6,9%) jáne sarymsaq (6,8%) baǵasynyń aitarlyqtai óskeni baiqaldy. Qanttyń tutyný baǵasy 2024 jyldyń qazan aiynda 1,6%-ǵa tómendedi".
Qanttyń bes ai qatarynan arzandaýy qant óndirýshilerdiń baǵasynyń tómendeýine bailanysty.
"Alaida, 2024 jylǵy qańtar-tamyzdaǵy málimetterge sáikes, qanttyń shamamen 72%-y importtalatynyn eskere otyryp, keiingi 2 aida álemdik qant baǵasynyń ósýi onyń aldaǵy qunyna áser etýi múmkin", delingen sholýda.
Azyq-túlik emes taýarlar infliatsiiasy
2024 jyldyń qazan aiynda azyq-túlik emes taýarlardyń jyldyq baǵasynyń ósimi 7,8%- ǵa deiin jedeldedi (2024 jylǵy qyrkúiekte – 7,6%).
2024 jyldyń qazan aiynda azyq-túlik emes taýarlardyń ailyq baǵasynyń ósýi 1%-ǵa deiin jedeldedi (2024 jylǵy qyrkúiekte – 0,6%). Bul jedeldeýge kóp úles qosqan dybysbeine sholý jabdyǵy men fotoapparattardyń, sondai-aq aqparatty óńdeý jabdyqtarynyń (7,8%), onyń ishinde teledidarlardyń (10%), noýtbýkterdiń (7,8%) jáne planshetterdiń (7,7%) baǵasynyń kóterilýi boldy.
Sonymen qatar, turmystyq tehnikalardyń (2,6%), onyń ishinde as úi plitalarynyń (8,3%), tońazytqyshtardyń (7,7%) jáne kir jýatyn mashinalardyń (6,2%) baǵasynyń óskeni baiqaldy.
"Bul taýarlardyń baǵasy nominaldy teńge baǵamynyń álsireýine bailanysty baǵanyń ózgerýi jalǵasqandyqtan artty. Sonymen qatar, qazanda aiaq kiimniń (1,3%) jáne qatty otynnyń (2%) baǵasynyń maýsymdyq faktorlarǵa bailanysty aitarlyqtai óskeni tirkeldi, al aiaq kiim baǵasyna baǵam faktorynyń áseri de kúsheidi".
Buǵan qosa, qazanda shyny buiymdary, as úi ydystary jáne turmystyq zattardyń baǵasy (2,8%-ǵa), sondai-aq kitaptar men keńse taýarlarynyń baǵasy (0,1%-ǵa) tómendegeni baiqaldy.
QR Ulttyq bank sholýynda 2024 jylǵy maýsymda teńgeniń nominaldy aiyrbas baǵamynyń álsireýi importtaý baǵalarynyń ósýin jedeldetkeni de aitylady.
Biylǵy tamyzda telefon, tońazytqysh, kir jýatyn mashina, printer, sanitarlyq jáne turmystyq tehnikany importtaý baǵalary ósti. Importtalatyn dári-dármek odan ary qymbattap jatyr, olardyń ishki tutynýdaǵy úlesi jergilikti óndiris kóleminen aitarlyqtai artyq. Importtyq jabdyqtardyń baǵasynyń ósýi óndiris shyǵyndarynyń artýyna jáne shyǵarylatyn ónimderdiń qymbattaýyna ákelýi múmkin.
