"Qarjylyq saýat" telegram arnasynyń sarapshylary qaıtys bolǵan adamnyń nesıesine qatysty mańyzdy suraqtarǵa jaýap berdi, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Áleýmettik jelide "Ólseń de kredıt keshirilmeıdi" degen jazba taraǵan. Áleýmettik jelide jazylǵan post avtory basynan ótip jatqan oqıǵasyn baıandapty. Qysqasha túısek, bylaı dep jazǵan edi:
"Sińilim úı jóndeýge 2,6 mln teńge nesıe alyp, ony eki jyl boıy tólep kelgen eken. Biraq ol qaıtys bolǵanda qaryz somasy múldem azaımaǵanyn bildik. Tólengen aqshanyń bári tek banktiń paıyzyn jaýyp turǵan. Bank aldyndaǵy qaryzy murageri retinde ata-anamnyń moınynda qaldy. Sol úshin amalsyz 2,6 mln teńgeni tolyq tólep, nesıeni jabýǵa májbúr boldyq. Ózi de (sińlisi) saqtandyrýdan bas tartqan eken, biraq "aıaq asty ólip qalam" dep eshkim de oılamaıdy ǵoı..."
Jalpy maǵynasy osy. Jazbanyń kóp adamǵa áser etkenin jurt reaksıasynan baıqadyq. Sosyn bul aqparatty kópshilik bilip júrsin degen nıetpen "QARJYLYQ SAÝAT" QR Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigine jýrnalısik saýal joldaǵan.
Agenttiktiń resmı pozısıasynyń 4 negizgi pýnkti:
1. Mindetti saqtandyrý engizile me?
Joq. Halyqaralyq tájirıbege qaramastan, Agenttik qazirgi ýaqytta "nesıeni mindetti saqtandyrý" tetigin engizýdi qarastyryp otyrǵan joq. Zań boıynsha (Azamattyq kodeks, 806-bap), azamatqa óz ómirin saqtandyrýdy mindetteýge bolmaıdy. Bul rásim tek erikti tańdaýǵa jatady. Bankter saqtandyrýdy usyna alady, biraq klıentten ony talap ete almaıdy.
2. Qaryzdy esepten shyǵarý (spısanıe) talaby qoıyla ma?
Joq. Bankterge marqumnyń qaryzyn tolyq nemese ishinara esepten shyǵarý týraly normatıvtik talaptar qoıý josparda joq. Kredıtorlar ár jaǵdaıdy (muragerdiń áleýmettik jaǵdaıyn) jeke tásil qoldana otyryp, ózderiniń ishki saıasatyna sáıkes qaraıdy.
3. 6 aı kútý kezinde paıyz ben ósimpul eseptele me?
Iá. Zańnamada murany qabyldaý kezeńinde (6 aı) paıyzdar men ósimpuldardy esepteýdi toqtata turýdy mindetteıtin tikeleı norma joq. Bul - búgingi zańnamadaǵy eń úlken máseleniń biri. Esepteýdi toqtatý-toqtatpaý - banktiń óz erkindegi sharýa.
4. Nelikten bankter ártúrli saıasat ustanady?
Álgi jazbada avtor eki bankti mysal etip, paıyz ben ósimpulǵa qatysty ekeýi eki túrli shart usynǵanyn jazǵan edi. Iaǵnı, bireýi onyń bárin toqtatsa, ekinshisi túgel óndirip alsa kerek. Osyǵan qatysty suraǵymyzǵa oraı Agenttik te bankterde bul máselede biryńǵaı tásil joq ekenin rastap otyr. Birizdendirý týraly naqty jospar týraly da aıtylmady. Iaǵnı, ár bank ózine tóngen qaterdi (rısk máselesin) ishki erejelerine saı retteıdi. Muragerler bereshekti retteý úshin bankke óz aıaǵymen baryp, kelissóz júrgizýi kerek.
Murager neni bilýi kerek?
Jaýapkershilik shegin bilý kerek. Murager marqumnyń qaryzyn tek ózine ótken múliktiń quny sheginde ǵana qaıtarýǵa mindetti. Mysaly, eger muraǵa qalǵan múlik quny 1 mln, al qaryz 10 mln bolsa, bank sizden 1 mln-nan artyq talap ete almaıdy.
Bankpen baılanysý kerek. Týysynyń qaıtys bolǵany týraly kýálikti bankke birden ótkizip, paıyzdardy toqtatý týraly ótinish jazǵan durys. Bul qadam kem degende ósimpuldy (penıa) ósirmeýge nemese paıyzdardy qaıta qaraýǵa múmkindik berýi múmkin.
Muradan bas tartýǵa bolatynyn bilý kerek: Eger qaryz múlikten kóp bolsa, muradan tolyq bas tartý - zańdy jol.
Qandaı qorytyndyǵa kelýge bolady?
Nesıe alarda saqtandyrýdan qashpaǵan durys sıaqty. Polıs artyq shyǵyn bolmas. Shyndap kelgende, ol basyńa kún týǵanda ata-anań men bala-shaǵańdy bankke telmirtpeıtin jalǵyz qorǵan bolyp tur. Áıtpese, ajal aıtyp kelmeıdi, artymyzda qaryz qalatyn bolsa, onyń zardabyn jazyqsyz jaqyndarymyz tartady. Al, saqtandyrylsaq, qaryzdy kompanıa jabady da, mańdaı termen jıǵan úı/múlkimiz týystardyń qolynda qalady. Bank - komersıalyq uıym. Ol báribir tıynyn túgendep alýǵa baryn salady. Sondyqtan, nesıeni saqtandyrýǵa mán bere júrgen durys sekildi. Sheshim ózińizden.
