"Qarjylyq saýat" telegram arnasynyń sarapshylary qaitys bolǵan adamnyń nesiesine qatysty mańyzdy suraqtarǵa jaýap berdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Áleýmettik jelide "Ólseń de kredit keshirilmeidi" degen jazba taraǵan. Áleýmettik jelide jazylǵan post avtory basynan ótip jatqan oqiǵasyn baiandapty. Qysqasha túisek, bylai dep jazǵan edi:
"Sińilim úi jóndeýge 2,6 mln teńge nesie alyp, ony eki jyl boiy tólep kelgen eken. Biraq ol qaitys bolǵanda qaryz somasy múldem azaimaǵanyn bildik. Tólengen aqshanyń bári tek banktiń paiyzyn jaýyp turǵan. Bank aldyndaǵy qaryzy murageri retinde ata-anamnyń moinynda qaldy. Sol úshin amalsyz 2,6 mln teńgeni tolyq tólep, nesieni jabýǵa májbúr boldyq. Ózi de (sińlisi) saqtandyrýdan bas tartqan eken, biraq "aiaq asty ólip qalam" dep eshkim de oilamaidy ǵoi..."
Jalpy maǵynasy osy. Jazbanyń kóp adamǵa áser etkenin jurt reaktsiiasynan baiqadyq. Sosyn bul aqparatty kópshilik bilip júrsin degen nietpen "QARJYLYQ SAÝAT" QR Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigine jýrnalistik saýal joldaǵan.
Agenttiktiń resmi pozitsiiasynyń 4 negizgi pýnkti:
1. Mindetti saqtandyrý engizile me?
Joq. Halyqaralyq tájiribege qaramastan, Agenttik qazirgi ýaqytta "nesieni mindetti saqtandyrý" tetigin engizýdi qarastyryp otyrǵan joq. Zań boiynsha (Azamattyq kodeks, 806-bap), azamatqa óz ómirin saqtandyrýdy mindetteýge bolmaidy. Bul rásim tek erikti tańdaýǵa jatady. Bankter saqtandyrýdy usyna alady, biraq klientten ony talap ete almaidy.
2. Qaryzdy esepten shyǵarý (spisanie) talaby qoiyla ma?
Joq. Bankterge marqumnyń qaryzyn tolyq nemese ishinara esepten shyǵarý týraly normativtik talaptar qoiý josparda joq. Kreditorlar ár jaǵdaidy (muragerdiń áleýmettik jaǵdaiyn) jeke tásil qoldana otyryp, ózderiniń ishki saiasatyna sáikes qaraidy.
3. 6 ai kútý kezinde paiyz ben ósimpul eseptele me?
Iá. Zańnamada murany qabyldaý kezeńinde (6 ai) paiyzdar men ósimpuldardy esepteýdi toqtata turýdy mindetteitin tikelei norma joq. Bul - búgingi zańnamadaǵy eń úlken máseleniń biri. Esepteýdi toqtatý-toqtatpaý - banktiń óz erkindegi sharýa.
4. Nelikten bankter ártúrli saiasat ustanady?
Álgi jazbada avtor eki bankti mysal etip, paiyz ben ósimpulǵa qatysty ekeýi eki túrli shart usynǵanyn jazǵan edi. Iaǵni, bireýi onyń bárin toqtatsa, ekinshisi túgel óndirip alsa kerek. Osyǵan qatysty suraǵymyzǵa orai Agenttik te bankterde bul máselede biryńǵai tásil joq ekenin rastap otyr. Birizdendirý týraly naqty jospar týraly da aitylmady. Iaǵni, ár bank ózine tóngen qaterdi (risk máselesin) ishki erejelerine sai retteidi. Muragerler bereshekti retteý úshin bankke óz aiaǵymen baryp, kelissóz júrgizýi kerek.
Murager neni bilýi kerek?
Jaýapkershilik shegin bilý kerek. Murager marqumnyń qaryzyn tek ózine ótken múliktiń quny sheginde ǵana qaitarýǵa mindetti. Mysaly, eger muraǵa qalǵan múlik quny 1 mln, al qaryz 10 mln bolsa, bank sizden 1 mln-nan artyq talap ete almaidy.
Bankpen bailanysý kerek. Týysynyń qaitys bolǵany týraly kýálikti bankke birden ótkizip, paiyzdardy toqtatý týraly ótinish jazǵan durys. Bul qadam kem degende ósimpuldy (peniia) ósirmeýge nemese paiyzdardy qaita qaraýǵa múmkindik berýi múmkin.
Muradan bas tartýǵa bolatynyn bilý kerek: Eger qaryz múlikten kóp bolsa, muradan tolyq bas tartý - zańdy jol.
Qandai qorytyndyǵa kelýge bolady?
Nesie alarda saqtandyrýdan qashpaǵan durys siiaqty. Polis artyq shyǵyn bolmas. Shyndap kelgende, ol basyńa kún týǵanda ata-anań men bala-shaǵańdy bankke telmirtpeitin jalǵyz qorǵan bolyp tur. Áitpese, ajal aityp kelmeidi, artymyzda qaryz qalatyn bolsa, onyń zardabyn jazyqsyz jaqyndarymyz tartady. Al, saqtandyrylsaq, qaryzdy kompaniia jabady da, mańdai termen jiǵan úi/múlkimiz týystardyń qolynda qalady. Bank - kommertsiialyq uiym. Ol báribir tiynyn túgendep alýǵa baryn salady. Sondyqtan, nesieni saqtandyrýǵa mán bere júrgen durys sekildi. Sheshim ózińizden.
