«Rosneftke» tiesili PCK Raffinerie Schwedt munai óńdeý zaýytynyń ainalasyndaǵy másele kúrdelene túsýde. Kremldiń bul josparyna Berlin men Astana qalai qaraidy? Germaniia men «QazMunaiGaz» kompaniiasynyń múddeleri qandai? Bul másele tóńireginde DW agenttigi sarapshylardyń pikirin bilip kórgen, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Vladimir Pýtinniń bul týraly aitqan daýly málimdemesinen keiin Berlin únsiz qalǵan. «Rosnefttiń Shvedt qalasyndaǵy nemis munai óńdeý zaýytyndaǵy úlesin satý jáne Qazaqstannyń bul zaýytqa munai jetkizý máselesi birneshe ret talqylandy», – dep málimdedi Resei prezidenti qarasha aiynyń sońynda Qazaqstan astanasyna saparynyń qorytyndysy boiynsha.
Qazaqstan (ázirge) Shvedttegi munai óńdeý zaýytyn satyp alýdy qarastyrmaidy
Mundai kelisimniń ekonomikalyq turǵydan máni bolar edi, óitkeni Shyǵys Germaniiadaǵy Shvedt qalasynda ornalasqan PCK Raffinerie Schwedt munai óńdeý zaýyty alpys jyl boiy «Drýjba» munai qubyry arqyly keńestik, keiinnen reseilik munaimen qamtamasyz etilgen. Al 2023 jyldyń aqpan aiynan bastap bul zaýytqa shikizat Qazaqstannan jetkizilýde. Qazaqstandyq munai osy qubyr arqyly Resei, Belarýs jáne Polsha arqyly tranzitpen tasymaldanyp, bul jetkizý kólemi ulǵaiýda.
Alaida Pýtin atap ótken «birneshe ret talqylanǵan» bul kelissózder naqty nátije bergen joq. DW agenttigi Astana men Máskeý arasynda osy taqyrypta ekijaqty kelissózder júrgizilip jatyr ma dep suraǵanda, Qazaqstannyń energetika ministrligi qysqa ǵana: «Qazaqstan Shvedttegi munai óńdeý zaýytyn satyp alýdy qarastyryp otyrǵan joq», – dep jaýap bergen.
5 jeltoqsan kúni energetika ministrliginiń resmi ókili Shyńǵys Iliasov osyǵan uqsas suraqqa "Interfaks-Qazaqstan" aqparat agenttigine jaýap berip, buǵan deiingi pikirin qaitalaǵan. Sondyqtan «birneshe ret talqylanǵan» bul másele shyn máninde Máskeýdiń tabandy usynystaryna, biraq Astananyń turaqty túrde bas tartýyna bailanysty bolýy yqtimal.
Osylaisha, Vladimir Pýtinniń «Rosnefttiń» nemis aktivteri, ásirese Shvedttegi munai óńdeý zaýytynyń baqylaý paketin sheshý boiynsha bul nusqaǵa degen úmitteri aqtalmai otyr.
Sonymen qatar, Germaniia kantsleri Olaf Sholtstyń qyrkúiekte bul munai óńdeý zaýytyna jyldyń sońyna deiin jańa iesi paida bolady degen úmiti de júzege aspai otyr. Berlin Rosneft Deutschland kompaniiasyna, iaǵni «Rosnefttiń» nemis enshiles kásipornyna PCK Raffinerie-degi úlesin satýy kerek ekenin anyq aitty.
Nemis tarapynda kelissózder týraly aqparat joq
2022 jyldyń qyrkúieginde Reseidiń Ýkrainaǵa qarsy agressiiasyna bailanysty Germaniia úkimeti bul aktivti memlekettik senimgerlik basqarýǵa aldy, iaǵni «Rosneftti» óz menshigin basqarý quqyǵynan aiyrdy. Berlin reseilik memlekettik kompaniiany nemis naryǵynan zańdy túrde shyǵarý joldaryn izdeýde, al bul úshin «Rosneft» óz menshigin satýǵa kelisýi kerek.
Osy ýaqyttan beri Germaniia biligi jarty jylǵa eseptelgen senimgerlik basqarý rejimin tórt ret uzartty, qazirgi rejim 2025 jyldyń naýryzyna deiin jalǵasady. Alaida mundai «ilinip turǵan» jaǵdai sheksiz sozyla almaidy. PCK Raffinerie Shvedt qalasyndaǵy qala qurýshy kásiporyn jáne Brandenbýrg federaldy aimaǵynyń osy bóligindegi eń mańyzdy ónerkásiptik jumys berýshi bolyp tabylady. Zaýytqa investitsiialar salý jáne ony jańǵyrtý týraly sheshimder qabyldaý úshin turaqty menshik qurylymy qajet, al qyzmetkerler ózderiniń bolashaǵyna senimdilik pen jumys oryndarynyń saqtalýyna kepildik alǵysy keledi.
Sondyqtan Sholts qyrkúiek aiynda Brandenbýrg jerinde ótken óńirlik sailaýaldy naýqan kezinde sailaýshylarǵa bul másele jaqyn arada sheshiledi degen úmit uialatqan edi. Alaida, bul úmittiń júzege asar túri kórinbeidi. 6 jeltoqsan keshinde DW bul maqala jariialanǵanǵa deiin Germaniianyń ekonomika ministrligi «Rosnefttiń» Shvedttegi munai óńdeý zaýytyndaǵy úlesin Qazaqstanǵa satý múmkindigi týraly suraqtarǵa jaýap bermegen. Nemese aitatyn eshteńe joq siiaqty.
Qazir Qazaqstanmen ekonomikalyq bailanystardy belsendi túrde damytyp jatqan Nemis ekonomikasynyń Shyǵys komiteti (Ost-Ausschuss der Deutsche Wirtschaft), ádette, ekijaqty yntymaqtastyqtyń jaǵdaiynan jaqsy habardar bolǵanymen, bul suraqqa qysqa ǵana «bul máseleniń qazirgi jaǵdaiynan habarymyz joq» dep jaýap bergen. Sol siiaqty buryn Munai óńdeý ónerkásibi kásiporyndarynyń qaýymdastyǵy atalǵan, keiinnen Otyn jáne energiia ekonomikasy qaýymdastyǵy (Wirtschaftsverband Fuels und Energie en2x) dep ózgertilgen uiymnyń baspasóz qyzmeti de bul máseleden habarsyz ekenin málimdedi.
Berlinde áleýetti satyp alýshylar retinde qarastyrylǵan Katar nemese jartylai memlekettik poliak munai kompaniiasy Orlen-niń qazir bul zaýyttaǵy baqylaý paketi aktsiialaryna qyzyǵýshylyq tanytyp jatqany týraly da aqparat joq.
Máseleni kelesi Germaniia úkimetine sheshýge týra keledi
Bul jaǵdai tuiyqqa tirelgenge uqsaidy. Brandenbýrg sailaýshylaryna ýáde etilgendei, PCK Raffinerie zaýytynyń negizgi iesiniń aýysýy 2025 jyldyń 23 aqpanyna belgilengen kezekten tys parlamenttik sailaýǵa deiin júzege asady degen yqtimaldyq azaiyp barady. Osylaisha, qazirgi Germaniia úkimetine senimgerlik basqarý rejimin besinshi ret alty aiǵa uzartýǵa jáne Shvedttegi munai óńdeý zaýytynyń máselesin sheshýdi kelesi ministrler kabinetine qaldyrýǵa týra keletin sekildi.
«Qazirgi úkimettiń mundai kúrdeli máseleni sheshýge ýaqyty jetpeidi», – deidi Iakopo Mariia Pepe, Berlindegi «Ǵylym jáne saiasat» qorynyń (SWP) postkeńestik eldermen energetikalyq yntymaqtastyq jónindegi sarapshysy. Bul ǵylymi institýt Germaniia úkimeti men parlamentine, sondai-aq Eýroodaqqa syrtqy saiasat máseleleri boiynsha keńes beredi.
DW agenttigi Iakopo Mariia Pepege Resei men Qazaqstan arasyndaǵy kelisim Germaniianyń strategiialyq múddelerine qanshalyqty sáikes keletinin suraǵanda, ol: «Bul – Germaniianyń qandai basymdyqtardy kózdeitinine bailanysty. Eger Germaniia tek reseilik munaidan ǵana emes, reseilik aýmaq arqyly jetkizilimderden de barynsha táýelsiz bolýǵa umtylsa, Katarmen jasalatyn nusqa áldeqaida jaqsy bolar edi», – dep jaýap berdi.
Eger Germaniia Shvedttegi zaýyttyń óndiristik qýatyn barynsha júktep, Berlin, Brandenbýrg jáne Batys Polsha óńirlerin munai ónimderimen turaqty ári salystyrmaly túrde qoljetimdi baǵamen qamtamasyz etýdi maqsat etse, onda «Drýjba» qubyryn paidalaný teńiz arqyly jetkizýden tiimdirek bolar edi. Óitkeni teńiz arqyly tasymaldaý logistikany kúrdelendirip, shyǵyndy kóbeitedi», – deidi sarapshy Iakopo Mariia Pepe. Alaida, bul tásil jetkizý joldaryn ártaraptandyrý máselesin sheshpeidi, sebebi munai báribir reseilik aýmaq arqyly jetkiziledi. Nátijesinde, Shvedttegi munai óńdeý zaýyty is júzinde Reseidiń yqpalynan tolyq shyǵa almaidy.
Sonymen qatar, Iakopo Mariia Pepe Qazaqstan munaiyn Germaniiaǵa jetkizý kólemi, sonyń ishinde Kaspii qubyr konsortsiýmynyń qubyrlary arqyly Novorossiiskige deiin, odan ári teńiz arqyly josparǵa sáikes ulǵaiatynyn boljaidy. «Germaniia Qazaqstannan munai importyn jalǵastyra beredi», – dep atap ótti ol.
Qazaqstandyq sarapshylardyń kúmáni
Qazaqstandyq sarapshylar qaýymy Shvedttegi «Rosneft» aktivterin Qazaqstanǵa satý múmkindigin jalpy oń baǵalaǵanymen, belgili bir táýekelderdi atap ótti.
Petroleum analitikalyq jýrnalynyń baspageri Oleg Chervinskii bul aktivtiń investitsiialyq turǵydan tabysty bolatynyn, biraq birqatar mańyzdy sharttardy eskerý kerektigin aitady. «Birinshiden, Shvedttegi «Rosneft» aktivterin satý máselesi reseilik tarappen muqiiat kelisilmese, bolashaqta shikizat jetkizý boiynsha problemalar týyndaýy múmkin. Sebebi Qazaqstannan Germaniiaǵa munai tasymaldaityn jalǵyz qubyr Resei aýmaǵy arqyly ótip, «Transneft» kompaniiasynyń qyzmetine táýeldi», – deidi ol.
Ekinshiden, sarapshynyń aitýynsha, "QazMunaiGaz" ulttyq operatorynyń bul aktivtiń turaqty jumysyn qamtamasyz etý úshin jetkilikti resýrstary men múmkindikteri bar-joǵyn anyqtaý qajet. Oleg Chervinskiidiń pikirinshe, "QazMunaiGaz"-dyń rýmyndyq Rompetrol aktivimen bolǵan jaǵdaiy qaitalanbaýy mańyzdy. «Ol múldem tiimsiz bolyp shyqty, biraq oǵan basymdyqpen shikizat jetkizýge týra kelip jatyr. Taǵy bir sheteldik zaýytqa shikizat jetkizýge resýrstar jete me – bul úlken másele», – dedi ol DW-ge bergen suhbatynda.
Shvedttegi "Rosneft" aktivterin satyp alý Qazaqstan úshin tiimdi qadam bolyp, eldiń eýropalyq naryqtaǵy pozitsiiasyn nyǵaita alar edi, deidi Qazaqstannyń Munai-gaz keńesiniń tóraǵasy Asylbek Djakiev. Alaida ol da Qazaqstannyń sheteldik investitsiialarynyń, ásirese, Rýmyniiadaǵy Rompetrol NPZ-men tájiribesin eske saldy. Bul aktivke qomaqty qarjy salynǵanymen, onyń sońynda tiimsiz bolyp shyqqanyn atap ótti. «Shvedttegi NPZ Qazaqstan úshin tartymdy aktiv bolar edi, biraq "QazMunaiGaz" bul aktivti durys basqara ala ma?» – dep suraq qoidy Asylbek Djakiev jáne sarapshylar qaýymdastyǵyndaǵy kúmándi pikirlerdi atap ótti.
Poliak Orlen kompaniiasynyń Germaniiada keń taralǵan janarmai beketteri jelisi bar. Sonymen qatar, Shvedttegi NPZ ónimderiniń bir bóligi Polshaǵa jetkiziledi, al bul zaýytqa shikizat "Drýjba" munai qubyry arqyly keledi. Bul qubyr arqyly zaýyt álemdik naryqtan satyp alatyn jáne Polshadaǵy Gdansk porty arqyly teńizben tasymaldanatyn munai kólemi de jetkiziledi. Sondyqtan bul kompaniianyń "Rosneft" úlesin satyp alýyna paidasyna dálelder jetkilikti.
Alaida Varshava úshin saiasi turǵydan alǵanda, agressor eldiń memlekettik kontserninen mundai aktivti tikelei satyp alyp, oǵan milliardtaǵan qarjy aýdarý nusqasy qolaisyz bolýy múmkin.
