Aleksandra Antonova
Erkekterdiń bári de satqyn siiaqty. Erkektiń kózge shóp salýy ádettegi jaǵdai sekildi. Biraq sarapshylar sózine sener bolsaq, erkektiń bári birdei emes. Erkekti ózgege kóz salýǵa jetkizbeýge de bolady eken. «Opasyzdyq qalqany» atty trening avtory ári psiholog Anna Iotko áiel tórt aptanyń ishinde kúieýi eshqashan kózine shóp salmaityndai ózgere alady deidi.
[caption id="attachment_10109" align="alignright" width="319"]
Dámdi asqa bola ketpeidi
«Men bul máseleni nysanǵa alǵaly on jyldan astam ýaqyt ótti. Men birneshe sheteldik mashyqtaný sabaqtaryna qatystym. Onyń ishinde endokrindik emhanalarda da boldym. Erkektiń basqaǵa kóz salýy gormonaldy másele ekenin naqty aita alamyn. Er adam basqamen tósek qatynasyna túsken kezde onyń áieliniń endorfini óte tómen bolǵanyn anyqtaý qiyn emes».
Ózińdi ózge áielmen salystyrý bekershilik. Kúieýdiń kóńili únemi jas qyzǵa aýa bermes. Ol opasyzdyń qatarlasy da bolýy ábden múmkin.
Sondyqtan ózińizdi «jaman ana nemese salaq áielmin» dep sókpeńiz.
«Krahmaldanǵan jaima men dámdi asqa bola ketpeidi, – degen senimde Anna Iotko. – Erkekter ystyq qushaqqa, tátti qylyqqa, aialy alaqanǵa ketedi. Jáne bul tek gormonaldy deńgeide bolady. Erkektiń testosterony áieldiń endorfininen qýat alady. Áielde endorfin neǵurlym kóp bolsa, erlerdiń kózine ol soǵurlym tartymdy kórinedi. Tartymdylyq degen silikon erin men battasqan bet dep oilamańyz. Testosterondy múlde basqa nárse tolqytady. Onyń basty kórsetkishteri endorfin men oksitotsin».
Kez kelgen ǵashyqtar hikaiasyn alyp qarasańyz, olardyń qarym-qatynasy aldymen gormonaldy qyzyǵýshylyqtan bastaý alyp, sosyn bir-birine baýyr basady. «Qutyryp, qutyryp qaitady» degen sózdiń de jany bar. Gormonaldy tolqý basylǵan soń erkekter keide qaityp oralady. Mundai kezde ne isteý kerek? Ol múlde bólek taqyryp.
Kúigelektenbeńiz
«Endorfin – qýanysh gormony, aǵzaǵa tez jinalady. Biraq basqa kóńil-kúige táýeldi, tez búlinedi, — deidi keńesshilerdi biri. — Mysaly, qorqynysh ony joiyp jiberedi. Endorfin mundai kezde jinaqylanyp, jiyrylyp qalady. Áiel ony kerek kezinde qaita shyǵara alady. Mysaly, baǵzy zamanda apan aýzyna arystan kelgen kezde osyndai gormonaldy ózgerister bolǵan. Degenmen, názikjandylar qazirgi tańda arystandar kóshede júrmeitinin umytyp ketip júr. Kúizeliske salynbańyzdar. Óz endorfinińizdi baqylaýda ustap úirenetin múmkindikter mol».
Reinkarnatsiiaǵa tórt apta
[caption id="attachment_10110" align="alignleft" width="473"]
«Men klientterime óz endorfinin qalai kúsheitýge bolatynyn túsindirem, –deidi Anna Iotko. – Muny dárisiz jasaýǵa ábden bolady. Ol úshin ómir saltyn ózgertip, oilaý júieni retke keltirý qajet. Ózińizge kóbirek ýaqyt bólemin dep ýáde berińiz. Bir aidan keiin kúieýińiz sizge basqa kózben qarai bastaidy».
Keńesshiniń aitýynsha, gormonaldy deńgeidi ońaltýǵa 21 kúnnen 40 kúnge deiin ýaqyt kerek. Osy merzim ishinde qajetti daǵdylar qalyptasyp, taiazdanǵan gormon qory tolysady.
Endorfinniń kóp bólinýin yntalandyratyn amaldar bir qaraǵanǵa túsiniksizdeý. Biraq keńesshi osydan tiimdisi joq deidi. Al, kóreiik:
• Ózińizge kúnine kem degende bir qýanysh syilańyz. Óitkeni, endorfin – qýanysh gormony. Ol, tipti, táttiden de bólinedi. «Biraq bul kúndelikti tátti taǵam jeý kerek degen sóz emes, – deidi Anna Iotko. – Ol kez kelgen nárse bolýy múmkin. Ol sizdiń jeke basyńyzǵa laiyqty, ári qyzǵa jarasatyn qylyq bolǵany abzal. Mysaly, saiabaqtaǵy serýen, massaj, kóbigi kóp vanna, inerefleksterapiia, jaqsy manikiýr, qurbymen qydyrý, jarty saǵat tynyshtyq. Qandai usaq-túiek bolsa da sizge qýanysh syilasa bolǵany. Áiel qaýymy ózderine jaǵatyn dúnielerdi jasaýdy umytyp barady. Biz qurban bolýǵa daiyn turamyz. Bul tegimizde jazylsa kerek. Biraq ózin qurbandyqqa shala beretin áiel eshkimniń testosteronyna áser ete almaidy».
• Sulý bolyńyz. «Áiel tańerteń turǵanda ózin ainadan qalai kórse, kúni boiy sol sezimde júredi, – degen senimde keńesshiler». Ózińizge bóletin ýaqytym joq dep syltaýratpańyz. Miyńyzdyń bir bóligine ainalańyzda erte turyp, boianýǵa, ádemilenýge kúsh-qairaty men ýaqyty mol qyzdar bar ekenin jazyp qoiyńyz. Olar ainaǵa qaraǵan saiyn ózinen lázzat alatynyn bilip júrińiz. Iaǵni, olardyń endorfini laiyqty deńgeide.
• Kúlip júrińiz! «Kúlbikeden hanshaiymǵa ainalýdyń arasy –tek kúlki ǵana, – degenge Anna Iotko qatty senimdi. – Ózińizdi shyn kúlýge úiretińiz. Shynaiy ári aq jarqyn kúlki. Tym bolmaǵanda, ońasha qalǵanda ózińizben-ózińiz kúlip daǵdylanyńyz. Kúlki sizdiń qalypty kúiińiz bolýǵa tiisti». Keibir treningterde metroǵa túsip, tanymaityn bógde adamdarǵa qarap kúlý tásili qoldanylady. Onsha tiimdi amal emes. Ol ózińnen attap, zorlyqpen kúlýge májbúrleidi.«Odan da telefonyńyzǵa saǵat saiyn taimer qoiyp, ol shyryldaǵanda ainaǵa baryp ózińizdiń beineńizge qarap kúlińiz. Bul amaldyń áseri birden kórinedi. Kúlki endorfindi kóteredi. Ýaqyt óte kele kúlip júrýge tóselip ketesiz, – deidi keńesshiler».
• Bosańsýdy úirený. «Úlken qalada ómir súretin keibir áiel zaty men boijetkender kózi jumýly turǵan qultemirlerdi elestetedi. Al, erkek jylý men kúlkige qumar keletinin taǵy bir eskerteiin, – deidi Anna Iotko». Qalalyq áieldiń ýaqyty tym tyǵyz, ol sodan da tán jylýyn syilaýdy bilmeidi. Deneni aptasyna bir-eki ret jattyqtyryp turǵan abzal. Bul ioga, massaj, ineterapiia, tipti pilates bolsa da jaman emes. Ne bolatyny mańyzdy emes. Mańyzdysy, tánińiz jumsarýdy, bosańsýdy úirenýi kerek. Barlyq úrei, kúizelisti bosatýǵa daǵdylanýy tiis. Eger súiiktińizdiń kózqarasyn baqsańyz, onyń bosańsyǵan áielge basqasha qaraitynyn kóresiz. Kózin tars jumyp, eshteńege áser etpeitin qultemirge onyń kózqarasy bólek.
• Ókpe jinamańyz. Ókpeden tez arylý kerek. Meili ol ata-anaǵa degen renish bolsyn, áriptester men qurbylar, kóliktegi mojantopailarǵa degen renish bolsa da, tez umytyńyz. Eń bastysy, kúieýge renjimeýdi úirený kerek. «Oǵan degen barlyq renishti útir arqyly tizip jazyp shyǵyńyz. Ózińizge aianysh bildirmeńiz. Renishim oryndy edi dep ókinbeńiz. Keshirý máseleniń qanshalyqty ekendigin túbegeili kórsetip beredi,– deidi Anna Iotko. – 35631 sanyn 37 sanyna oisha bólińizshi. Qiyndaý. Biraq, múmkin ǵoi. Al qaǵazǵa jazyp bólý eń ońaiy. Renish te solai. Oisha bári qiyn siiaqtanady. Jazsań, túkke turǵysyz bolyp qalady. Renish jazylǵan qaǵazdy órtei salyńyz. Ol arnalǵan adamnyń qolyna túspeýi kerek. Osyndai 5-7 hat jazǵan soń ishtegi ókpeniń tarai bastaǵanyn sezesiz. Janyńyz tynyshtala bastaidy».
Maqala unady ma? Elge jetkizińiz, kóppen bólisińiz.
Aýdarǵan Shynar ÁBILDÁ
