[caption id="attachment_10121" align="alignright" width="348"]
Portnikov: Jýyq arada otanyńyzǵa oralýyńyz múmkin be? Álde...
Kasparov: Osydan 2 jyl buryn elden kettim. Birjolata. Áýelde bulai bolady dep oilamaǵam. Áldebir saiasi iske bailanysty Tergeý komiteti shaqyryp qaldy. Barmas buryn Boris Nemtsovpen keńesip aldym. Ol: «Álgi komitetke barsań, kúdiktiden qylmyskerge ainalasyń» dedi. Taiyp turýǵa týra keldi. Syrtta júrsem de erkin bolǵanym, ózimniń saiasi ári qoǵamdyq qyzmetimdi jalǵastyrǵanym mańyzdy. Áitpegende, túrmede shiriter me edi...
Portnikov: Búgingi jaǵdaidy dál shahmattaǵydai barlai aldyńyz ba? Aldaǵy ýaqytta qandai júrister jasalýy múmkin?
Kasparov: Áńgime shahmat jaily bolsa birsári. Áldeqaida jeńil bolar edi. Sebebi, munda ereje bar. Shahmatta qarsylastardyń figýra sany birdei. Munda ereje boiynsha oinaidy jáne dál osy erejeni saqtap jeńýge tiissiń. Ókinishtisi, pýtindik Reseide mundai ereje atymen joq.
Diktatordyń demokrattan aiyrmashylyǵy nede, bilesiz be? Oǵan erejeni buza salý túkke turmaidy.
Portnikov: Pýtinnen tónip jatqan jáne áli de tónetin qaýip-qaterdi jan-dúniesimen sezip otyrǵan bir el bolsa, ol – Ýkraina shyǵar...
[caption id="attachment_10122" align="alignleft" width="448"]
Kasparov: Kievtiń Kremlge qarsy shyǵa almasy belgili. Birinshi kezekte Batysqa, onyń arjaǵynda Vashingtonǵa arqa súiep otyrsyzdar. Pýtin bul tarapta Gitlerdiń áreketine uqsas júrister jasap jatyr. Ózinshe halyqaralyq qaýipsizdik júiesiniń qabyrǵasyn sógip, ájeptáýir saýatty saiasat júrgizip jatyrmyn dep oilaidy.
Gitler Ulttar ligasyn qurtty. Ony eshqandai kelisimshart qyzyqtyrǵan joq. Olardy jyrtyp tastap, ústelge árqashan aq paraqpen otyratyn. Bárin basynan bastaimyz degeni... Pýtin de sol siiaqty. Álem 1945 jyldan beri ómir súrip kele jatqan buljymaityn bailamdy buzǵysy keledi.
Portnikov: Endeshe muny Batys álemi nege kórmei otyr?
Kasparov: Tarihi kitaptardy oqyǵanda myna bir dúnieni uǵyna almaitynmyn: aǵylshyn, frantsýz biligi irgesinde qandai qaýipti júieniń kúsh alyp kele jatqanyn kórmedi me? Erteń nemis tankileri aǵylshyn qalalaryna kirip, Parijdi talqandaidy dep oilamady ma?
Demokratiianyń bir álsiz jeri – árqashan basbuzardyń tilin tabýǵa, onymen kelisimge kelýge bolady dep oilaidy. Batys áli de bolsa pýtindik júieniń kelisimge kelmesin, til almasyn túsingen joq. Ókinishti...
Búgingi Resei óz ishindegi irip-shirip jatqan problemalardy umytyp ketti. Jańalyqtardyń 70 paiyzy – Ýkraina. Pýtin nashaqorǵa ainalǵan. Oǵan qoǵamdaǵy eiforiia men paranoiany ustap turý úshin aqparattyq esirtkiniń áli de, qaitalap aitaiyn, áli de bolsa kóp mólsheri (dozasy) kerek. Qyrymnyń eiforiiasy qaityp jatyr. Biraz ýaqyttan keiin birjola basylady. Biraq Pýtin basylmaidy.
Iá, gaz kelisimsharty bar. Túrkmen-ázirbaijan gazy júzege asady. Bul Pýtin úshin ólimmen teń. Eýropany gazben qamtamasyz etetin qosymsha gaz kózi paida bolsa, «Gazprom» óziniń eń negizgi qarýynan aiyrylady.
Agressordy qazir toqtatpasaq, erteń qymbatqa túsedi, qatty ókinemiz. Gitlerdi de 1938 jyly aýyzdyqtaýǵa bolar edi. Sonda búgingidei 50 mln emes, ári ketse million adamnan aiyrylar edik.
Portnikov: Nemtsovty atyp ketken kezde Batys bul qazirgi pýtindik júiege qarsy adamdardyń ashý-yzasyn týǵyzady dep oilady. Eshnárse ózgergen joq. Únsizdik. Nege?
Kasparov: Halyq qorqady. Únsizdiktiń bir sebebi osy. Menińshe, Reseidegi búgingi júiege qarsy belgili tulǵalar, tutas oppozitsiia mynany túsingeni jón: diktatýrany sailaýǵa qatysý arqyly jeńe almaisyń. Bul bos áńgime. Ony qulatý qajet.
Portnikov: Pýtin Maidannyń nátijesinen qoryqqany ras pa?
Kasparov: Qoryqqanda qandai. Erkin, táýelsiz, demokratiialy Ýkraina paida bolsa, endeshe pýtindik júiege de tyqyr taiady degen sóz. Al Maidan... Bul aidaladaǵy Tahrir alańy emes qoi (Kair, Egipet astanasyn aitady, avt.). Ýkraina tiip tur. Shalyǵy Reseige de jeter edi.
Anyǵy, Pýtin bilikten ketpei, Kievke tynyshtyq joq. Oǵan haos kerek. Buǵan arnalǵan quraldar qolynda bar. Qalǵan-qutqan qarjylyq qor, iadrolyq qarý jáne Resei armiiasy. Biraq ekonomikalyq soǵysta bulardyń birde-biri kádege aspaidy.
«Pýtinge haos kerek». Bul bos sóz emes. Aldaǵy ýaqytta ol álemdi iadrolyq soǵystyń qaýpimen úrkitip, qorqytýy múmkin. Bul Venesýela diktatoryna, Soltústik Koreiadaǵy Kimniń otbasyna kúsh beredi. Olar Batys pen AQSh-tyń Pýtindi aýyzdyqtaýǵa shamasy kelmei otyrǵanyn kórip otyr. Erteń olar da arandatýmen ainalysýy múmkin. Pýtinge keregi osy. Onyń qiialyndaǵy álem osyndai. Ol Kremlden ketpeiinshe, álemde beibitshilik ornamaidy.
