Qazaqstan – kópetnosty, kópkonfessıaly memleket. Mundaı qoǵamda turaqtylyqtyń basty tiregi – ultaralyq kelisim men dinı toleranttylyq. Alaıda jahandaný dáýirinde dinı faktor tek rýhanı sala sheńberinde qalyp qoımaı, ulttyq qaýipsizdik máselesimen de astasyp otyr. Osy turǵyda L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazıa ulttyq ýnıversıtetiniń profesory Tursynhan Zákenuly din men memlekettiń araqatynasy týraly tarıhı jáne qazirgi kózqarastaryn ortaǵa saldy, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Sarapshynyń aıtýynsha, dinge jeńil qaraý – tarıhı qatelik bolýy múmkin. Óıtkeni ótken dáýirlerde dinı senim memlekettik saıasatqa tikeleı yqpal etip otyrǵan.
Búginde Qazaqstan ózin zaıyrly memleket retinde ornyqtyrǵanymen, dinniń qoǵamdyq sana men ıdeologıaǵa áseri saqtalyp otyr. Sondyqtan bul máseleni tek quqyqtyq sheńberde emes, tarıhı jáne áleýmettik turǵydan da qarastyrý mańyzdy.
Profesor kóne túrki kezeńinen mysal keltire otyryp, dindi kúshtep engizýdiń qoǵamdy bólshekteýge alyp keletinin atap ótti.
Máselen, Bógý qaǵan tusynda manıheı dinin memlekettik deńgeıde engizý áreketi qoǵamda alaýyzdyq týǵyzyp, aqyr sońynda memlekettiń álsireýine ákelgen. Bul tarıhı fakt din máselesinde tepe-teńdik pen saqtyqtyń mańyzyn kórsetedi.
Sol sıaqty, Qytaı órkenıeti de belgili bir kezeńderde qajetsiz dep sanaǵan dinı aǵymdardy shektep, qoǵam tutastyǵyn saqtaýǵa tyrysqan.
Toleranttylyq pen shekteý arasyndaǵy tepe-teńdik
Tarıhta Shyńǵys han dinı erkindikke keń múmkindik berip, ártúrli senim ókilderiniń qatar ómir súrýine jaǵdaı jasaǵan. Bul onyń ımperıalyq saıasatynyń tıimdi tetikteriniń biri boldy.
Alaıda qazirgi Qazaqstan – kópultty bolǵanymen, shaǵyn memleket. Sondyqtan sarapshynyń pikirinshe, qoǵamdaǵy dinı keńistiktiń shekten tys fragmentasıasy ulttyq biregeılikke qaýip tóndirýi múmkin.
Destrýktıvti aǵymdarǵa qarsy ne isteý kerek?
Mamannyń aıtýynsha, basty qaýip – syrttan keletin nemese qoǵamnyń álsiz tustaryn paıdalanatyn destrýktıvti dinı aǵymdar.
Bul jerde negizgi qorǵanys tetigi retinde zańnan buryn ulttyq tárbıe men mádenı negizder atalady. Ásirese:
-
ana tiline qurmet,
-
dástúrli qundylyqtardy saqtaý,
-
ulttyq biregeılikti nyǵaıtý.
Sarapshy «óz tilin, dástúrin syılamaǵan adam kez kelgen ıdeologıaǵa ońaı erip ketýi múmkin» degen pikir bildirdi.
Din bostandyǵy – demokratıalyq qoǵamnyń basty qundylyqtarynyń biri. Alaıda ol ulttyq qaýipsizdikpen úılesimdi túrde júzege asýy tıis.
Qazaqstan úshin basty mindet – shekteý men erkindik arasyndaǵy durys tepe-teńdikti tabý. Bul tek zańmen emes, qoǵamnyń sanasy, mádenıeti jáne tarıhı tájirıbesi arqyly qalyptasatyn kúrdeli proses.
