Qazaqstan – kópetnosty, kópkonfessiialy memleket. Mundai qoǵamda turaqtylyqtyń basty tiregi – ultaralyq kelisim men dini toleranttylyq. Alaida jahandaný dáýirinde dini faktor tek rýhani sala sheńberinde qalyp qoimai, ulttyq qaýipsizdik máselesimen de astasyp otyr. Osy turǵyda L.N.Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversitetiniń professory Tursynhan Zákenuly din men memlekettiń araqatynasy týraly tarihi jáne qazirgi kózqarastaryn ortaǵa saldy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Sarapshynyń aitýynsha, dinge jeńil qaraý – tarihi qatelik bolýy múmkin. Óitkeni ótken dáýirlerde dini senim memlekettik saiasatqa tikelei yqpal etip otyrǵan.
Búginde Qazaqstan ózin zaiyrly memleket retinde ornyqtyrǵanymen, dinniń qoǵamdyq sana men ideologiiaǵa áseri saqtalyp otyr. Sondyqtan bul máseleni tek quqyqtyq sheńberde emes, tarihi jáne áleýmettik turǵydan da qarastyrý mańyzdy.
Professor kóne túrki kezeńinen mysal keltire otyryp, dindi kúshtep engizýdiń qoǵamdy bólshekteýge alyp keletinin atap ótti.
Máselen, Bógý qaǵan tusynda manihei dinin memlekettik deńgeide engizý áreketi qoǵamda alaýyzdyq týǵyzyp, aqyr sońynda memlekettiń álsireýine ákelgen. Bul tarihi fakt din máselesinde tepe-teńdik pen saqtyqtyń mańyzyn kórsetedi.
Sol siiaqty, Qytai órkenieti de belgili bir kezeńderde qajetsiz dep sanaǵan dini aǵymdardy shektep, qoǵam tutastyǵyn saqtaýǵa tyrysqan.
Toleranttylyq pen shekteý arasyndaǵy tepe-teńdik
Tarihta Shyńǵys han dini erkindikke keń múmkindik berip, ártúrli senim ókilderiniń qatar ómir súrýine jaǵdai jasaǵan. Bul onyń imperiialyq saiasatynyń tiimdi tetikteriniń biri boldy.
Alaida qazirgi Qazaqstan – kópultty bolǵanymen, shaǵyn memleket. Sondyqtan sarapshynyń pikirinshe, qoǵamdaǵy dini keńistiktiń shekten tys fragmentatsiiasy ulttyq biregeilikke qaýip tóndirýi múmkin.
Destrýktivti aǵymdarǵa qarsy ne isteý kerek?
Mamannyń aitýynsha, basty qaýip – syrttan keletin nemese qoǵamnyń álsiz tustaryn paidalanatyn destrýktivti dini aǵymdar.
Bul jerde negizgi qorǵanys tetigi retinde zańnan buryn ulttyq tárbie men mádeni negizder atalady. Ásirese:
-
ana tiline qurmet,
-
dástúrli qundylyqtardy saqtaý,
-
ulttyq biregeilikti nyǵaitý.
Sarapshy «óz tilin, dástúrin syilamaǵan adam kez kelgen ideologiiaǵa ońai erip ketýi múmkin» degen pikir bildirdi.
Din bostandyǵy – demokratiialyq qoǵamnyń basty qundylyqtarynyń biri. Alaida ol ulttyq qaýipsizdikpen úilesimdi túrde júzege asýy tiis.
Qazaqstan úshin basty mindet – shekteý men erkindik arasyndaǵy durys tepe-teńdikti tabý. Bul tek zańmen emes, qoǵamnyń sanasy, mádenieti jáne tarihi tájiribesi arqyly qalyptasatyn kúrdeli protsess.
