Қазақстан – көпэтносты, көпконфессиялы мемлекет. Мұндай қоғамда тұрақтылықтың басты тірегі – ұлтаралық келісім мен діни толеранттылық. Алайда жаһандану дәуірінде діни фактор тек рухани сала шеңберінде қалып қоймай, ұлттық қауіпсіздік мәселесімен де астасып отыр. Осы тұрғыда Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профессоры Тұрсынхан Зәкенұлы дін мен мемлекеттің арақатынасы туралы тарихи және қазіргі көзқарастарын ортаға салды, деп хабарлайды Dalanews.kz.

Сарапшының айтуынша, дінге жеңіл қарау – тарихи қателік болуы мүмкін. Өйткені өткен дәуірлерде діни сенім мемлекеттік саясатқа тікелей ықпал етіп отырған.

Бүгінде Қазақстан өзін зайырлы мемлекет ретінде орнықтырғанымен, діннің қоғамдық сана мен идеологияға әсері сақталып отыр. Сондықтан бұл мәселені тек құқықтық шеңберде емес, тарихи және әлеуметтік тұрғыдан да қарастыру маңызды.

Профессор көне түркі кезеңінен мысал келтіре отырып, дінді күштеп енгізудің қоғамды бөлшектеуге алып келетінін атап өтті.

Мәселен, Бөгу қаған тұсында манихей дінін мемлекеттік деңгейде енгізу әрекеті қоғамда алауыздық туғызып, ақыр соңында мемлекеттің әлсіреуіне әкелген. Бұл тарихи факт дін мәселесінде тепе-теңдік пен сақтықтың маңызын көрсетеді.

Сол сияқты, Қытай өркениеті де белгілі бір кезеңдерде қажетсіз деп санаған діни ағымдарды шектеп, қоғам тұтастығын сақтауға тырысқан.

Толеранттылық пен шектеу арасындағы тепе-теңдік

Тарихта Шыңғыс хан діни еркіндікке кең мүмкіндік беріп, әртүрлі сенім өкілдерінің қатар өмір сүруіне жағдай жасаған. Бұл оның империялық саясатының тиімді тетіктерінің бірі болды.

Алайда қазіргі Қазақстан – көпұлтты болғанымен, шағын мемлекет. Сондықтан сарапшының пікірінше, қоғамдағы діни кеңістіктің шектен тыс фрагментациясы ұлттық бірегейлікке қауіп төндіруі мүмкін.

Деструктивті ағымдарға қарсы не істеу керек?

Маманның айтуынша, басты қауіп – сырттан келетін немесе қоғамның әлсіз тұстарын пайдаланатын деструктивті діни ағымдар.

Бұл жерде негізгі қорғаныс тетігі ретінде заңнан бұрын ұлттық тәрбие мен мәдени негіздер аталады. Әсіресе:

• ана тіліне құрмет,

• дәстүрлі құндылықтарды сақтау,

• ұлттық бірегейлікті нығайту.

Сарапшы «өз тілін, дәстүрін сыйламаған адам кез келген идеологияға оңай еріп кетуі мүмкін» деген пікір білдірді.

Дін бостандығы – демократиялық қоғамның басты құндылықтарының бірі. Алайда ол ұлттық қауіпсіздікпен үйлесімді түрде жүзеге асуы тиіс.

Қазақстан үшін басты міндет – шектеу мен еркіндік арасындағы дұрыс тепе-теңдікті табу. Бұл тек заңмен емес, қоғамның санасы, мәдениеті және тарихи тәжірибесі арқылы қалыптасатын күрделі процесс.