Kúnshýaq
Osy jyldyń qasietti Ramazan aiynyń sońǵy on kúndigi edi. Úige Bas múftiimiz Erjan qajy Malǵajyuly bastaǵan QMDB qyzmetkerlerin shaqyryp, aýyzashar berýdi josparlap otyrǵanbyz.
Allanyń syiǵa bergen 5 jasar qyzymyz Máriiam oiyn balasy bolǵanmen, bizdiń isimizge, árbir sózimizge den qoiyp, sońynan suraqty qarsha boratady. Alla zeiinin arttyrsyn dep tileimiz. Úidegiler: «Jýrnalistiń qyzy ǵoi... Túsinýge bolady», – dep «tergeýshi» Máriiamnyń áketaiyn árkez «jubatyp» qoiady.
Imamdardy udaiy qarapaiym bolýǵa úndeitin múfti-haziretimiz baiaǵy qarapaiym, adamgershilik qalpymen bizdiń bul niet-tilegimizdi qabyl aldy. Qadirli qonaǵymyzdy kútýdiń qamyn oilastyryp otyrǵanbyz. Orta joldan Máriiam ádettegi «tergeýshilik» «qyzmetine» kirisip ketti.
– Áketai, aýyzasharǵa kim keledi sonda?
– Múfti-haziret keledi, qyzym.
– Sonda onyń aty «múfti», al familiiasy «haziret» pe?
– Ol meniń jumystaǵy bastyǵym, qyzym.
– Bastyq degen Nazarbaev emes pe?..
Osy áńgimeni úige kelgende Bas múftige aityp berdim. Eriksiz kúlip jiberdi. Ramazannyń sońǵy kúninde osyndai ǵibratty basqosý ótti. Máriiam múftige ánin shyrqap, taqpaǵyn aityp berdi, bárimizdi máre-sáre etti.
«O-o-o-i, áketai, qyz bop qapsyz ǵoi...»
Taǵy da sol Ramazannyń kezi. Bala baiqaǵysh keledi eken. Tebindep shyqqan saqalym bar bolatyn. Ony baptap, basyp turmasa da bolmaidy. Áitpese, kózge oǵash kórinip ketedi.
Dini salada qyzmet etkenmen, qoǵamdyq ortany da eskerý kerek. Kózge kóriner-kórinbes azdaǵan saqaldy baptaimyn dep birde jónsiz qyryp aldym. Kózge birtúrli kórinip qaldy. Túgel qyryp tastaýǵa týra keldi. Sol qalpy qaldyrýǵa taǵy uiat. Ekinshi qyzym 3 jasar Zeinepti úidiń aýlasyna oinatýǵa alyp shyqqam. Betime qarap, birden baiqady da: «O-o-o-i, áketai, qyz bop qapsyz ǵoi...» dep, ózinshe baǵalap, bul jaǵdaiǵa núkte qoidy. Oiyn balasy da muny baiqaǵan eken. Ne aitarymdy bilmei, kidirip qalyppyn. Jarasymdy saqal er kisige kórik beretinin balalar da biledi-aý shamasy.
«Oraza ait bitpesinshi...»
Ramazan aiyn aman-esen bitirip, oraza aitty otbasymyzben toilap júrgenbiz. Kishkentailardy ábden oiynǵa «toidyrdyq». Tátti taǵamdaryn da áperdik. Bári oraza aittyń qadirin arttyra túseiik degen niet qoi. «Qyzdarym, búgin oraza ait. Búgin sizderdiń aitqandaryńyz bolady», – dep qoiamyz kóńilderin odan saiyn kóterip.
Batýttyń shańyn shyǵaryp, túrli balmuzdaq jep, keshke úige qaityp kele jatqan betimiz. Oraza aittaǵy kóńildi kúnnen áser alǵan Máriiam: «Áketai, anashym, oraza ait bitpesinshi osy. Kúnde-kúnde bola bersinshi», – dep bizden bul «máseleni» sheship berýimizdi ótindi. «Sizder aqyldy bop, tártipti qyz bolyp júre berseńder, kúnde osyndai «oraza ait kúnin» uiymdastyra beremiz», – dep qoiamyz «ótinishin» jerge tastaýǵa uialyp...
Bala kórgenimen, jastaiynan sanaǵa túigenimen ómir súredi. Rýhani, ulttyq qundylyqtardy kishkentai kezinen boiyna daryta bergen jón. Sonda imani immýnitet qalyptasatyny sózsiz.
«Ei, ishpeńder, araq bop qalasyńdar...»
Qudaidyń qudireti. Alla adam balasyna neniń jaqsy, neniń jaman ekenin bala kezden júregine uialatyp qoiady. Araq pen temekini «kákái» dep, sý men shyryndy «áiái» degen talai sábidi kórdik. Jýyrda osyndai jaǵdaidyń taǵy birine kýá boldyq.
Kezekti demalysty paidalanyp, 10 jyl oqyp, qyzmet etken ásem shaharymyz Almatyny saǵynyp, otbasymyzben qalaǵa qydyryp barǵanbyz. Astana bizdi ózine tez baýrap alǵanmen, Almatynyń jóni, orny bólek eken. Týysqandardy ziiarat etip, az-maz demalǵan soń Elordaǵa qaitar kúnimiz de jaqyndady. Baýyrym Jumabek vokzalǵa shyǵaryp salatyn boldy. Balalar úshin jolai dúkennen shyryn, sýsyn, t.b. zattar alyp berdi. Kishkentailarǵa shyryn, al maǵan bótelkedegi «býratinony» usyndy. Máriiam birden: «Áketai, ol ne? Araq pa?» dep suraqty tótesinen qoisa bola ma? Osy sózden keiin shólmekti aýyzǵa alýǵa uialady ekensiń. Ondai bótelkeni kórmegen 3 jasar Zeinep qyzym Máriiamnan keiin ile-shala: «Ei, ony ishpeńder, átpese araq bop qalasyńdar», – dep, «nasihatyn» aita jóneldi. Iá, kúlmekke jaqsy. Araq bop qalasyńdar degeni – jaman bop qalasyńdar degeni ǵoi. Perishte tilek. Bala tili – bal degeni osy.
Aǵabek QONARBAIULY, QMDB Baspasóz bóliminiń meńgerýshisi
